AB

Global Akademi

(ATA Karnesi)

• Giriş

Dış Ticaret; Sürekli değişen mevzuatı, uluslararası düzenlemeleri ve uygulama farklılıkları nedeniyle uzmanlık gerektiren dinamik bir çalışma alanıdır. Bu nedenle güncel bilgiye erişim, doğru yorumlama ve süreç yönetimi büyük önem taşımaktadır.

Global Akademi; Dış ticaret profesyonelleri, yöneticiler ve dış ticaret kariyerinde kendisini geliştirmek isteyen adaylar ile öğrenciler için hazırlanmış kapsamlı bir bilgi platformudur. İthalattan ihracata, gümrük mevzuatından lojistik süreçlerine kadar birçok konuda hazırlanan eğitim sunumları; teorik bilgiyi uygulama deneyimiyle birleştirerek mesleki gelişime katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Alanında uzman ekipler tarafından hazırlanan bu içerikler, dış ticaret süreçlerini daha etkin yönetmek, operasyonel riskleri azaltmak ve sektörel gelişmeleri yakından takip etmek isteyen herkes için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

Global Akademi; Bilgiye erişimi kolaylaştırırken dış ticaret alanında yetkin, donanımlı ve sektöre değer katan profesyoneller yetiştirmeyi hedeflemektedir.

Yasal Uyarı; Dış ticaret işlemleri, mevzuata tam uyum ve dikkat gerektiren süreçlerdir. Olası hata ve risklerin önüne geçebilmek adına, işlemlerinizde alanında uzman profesyonellerden destek almanızı tavsiye ederiz. Bu çalışma, AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi uzmanları tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, içerik ve bilgileri genel niteliktedir. Mevzuatta meydana gelebilecek değişiklikler, uygulama farklılıkları veya bilginin kullanımından kaynaklanabilecek sonuçlar nedeniyle AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi'nin herhangi bir hukuki veya mali sorumluluğu bulunmamaktadır.

• ATA Karnesi Nedir?

ATA Karnesi, geçici ithalat işlemlerinde kullanılan uluslararası bir gümrük belgesidir. ATA Sözleşmesi kapsamında düzenlenen bu belge, sözleşmeye taraf ülkelere belirli bir süreyle getirilen eşya için ulusal gümrük belgelerinin yerine kullanılabilir.

ATA Karnesi sayesinde kapsama giren eşya, gümrük vergileri ve diğer ithalat yükümlülükleri ödenmeden geçici olarak bir ülkeye ithal edilebilir. Ancak eşyanın izin verilen süre içerisinde yeniden ihraç edilmesi gerekir. Eşyanın süresi içinde yurt dışına çıkarılmaması durumunda doğabilecek gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülükler, uluslararası teminat sistemiyle güvence altına alınır.

• ATA İfadesinin Açılımı Nedir?

“ATA” kısaltması, Fransızca “Admission Temporaire” ve İngilizce “Temporary Admission” ifadelerinin baş harflerinden oluşur. Her iki ifade de “geçici kabul” anlamına gelmektedir.

• ATA Karnesi Ne Gibi Kolaylıklar Sağlar?

ATA Karnesi sistemi; gümrük idareleri, gerçek ve tüzel kişiler, kurumlar ve geçici ithalat işlemi gerçekleştiren diğer taraflar açısından önemli kolaylıklar sunar.

Uluslararası teminat kapsamında bulunan geçerli bir ATA Karnesi ile taşınan eşya için ithalat sırasında ayrıca teminat verilmesine veya farklı bir ulusal gümrük belgesi düzenlenmesine ihtiyaç duyulmaz. Sözleşmeye taraf ülkelerden birinin gümrük idaresi tarafından uygulanan mühür ve işaretler, diğer taraf ülkelerin gümrük makamlarınca da kabul edilebilir.

Kolay düzenlenebilir ve gümrük idareleri tarafından hızlı biçimde kontrol edilebilir olması; eşyanın geçici ithalat ve yeniden ihracat süreçlerini hızlandırır, gümrük işlemlerindeki bürokrasinin ve bekleme sürelerinin azaltılmasına katkı sağlar.

• ATA Karnesi Sisteminin Hukuki Çerçevesi

ATA Karnelerine ilişkin Gümrük Sözleşmesi, geçici olarak kabul edilecek eşyanın ithalat işlemlerini kolaylaştırmak amacıyla oluşturulmuştur. Sözleşme kapsamında ATA Karnesi, geçici ithalatta kullanılabilecek uluslararası bir “gümrük belgesi” olarak kabul edilmiştir.

Ayrıca ATA Karnesi düzenlemeye ve gümrük idarelerinin talep ettiği teminatı sağlamaya yetkili kuruluşların görev, yetki ve sorumlulukları da bu sistem çerçevesinde belirlenmiştir. Sözleşmeye taraf ülkeler ve uygulamaya ilişkin güncel hususlar, ilgili kurumlar tarafından yayımlanan düzenleme ve duyurular aracılığıyla ilgililere bildirilmektedir.

• ATA Karnesi Sözleşmesi Hangi Kolaylıkları Sağlar?

Uluslararası ticaretin gelişmesi ve ülkeler arasındaki ekonomik ilişkilerin güçlenmesi, eşyanın farklı ülkelere geçici olarak götürülmesini kolaylaştıracak ortak bir sisteme duyulan ihtiyacı artırmıştır.

ATA Karnesi Sözleşmesi; yurt dışındaki pazarlara ürün numunesi götüren girişimcilerin, mesleki ekipmanlarıyla seyahat eden kişilerin ve sergi, fuar, gösteri veya benzeri amaçlarla taşınan eserlerin geçici ithalat ve ihracat işlemlerinde karşılaşılan gümrük formalitelerini azaltmayı amaçlar.

ATA Karnesi sistemi, geçici olarak başka bir ülkeye götürülen eşyanın gümrük işlemlerinin ortak bir belge üzerinden yürütülmesini sağlar. Böylece işlem sürelerinin kısaltılmasına, bürokratik yükün azaltılmasına ve uluslararası dolaşımın daha düzenli biçimde gerçekleştirilmesine katkıda bulunur.

• ATA Karnesi Sözleşmesi Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?

Eşyaların Geçici Kabulü İçin ATA Karneleri Hakkındaki Gümrük Sözleşmesi, Gümrük İş Birliği Konseyi tarafından 6 Eylül 1961 tarihinde kabul edilmiş ve 30 Temmuz 1963 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Uluslararası nitelikteki ATA Sözleşmesi, Türkiye tarafından 23 Ağustos 1974 tarihinde onaylanarak uygulamaya alınmıştır.

• ATA Karnesi Nasıl Alınır?

ATA Karnesi almak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin, karne düzenlemeye yetkili odalardan birine resmî başvuruda bulunması gerekir. Başvuruya, yurt dışına geçici olarak çıkarılacak eşyanın değerini ve özelliklerini gösteren belgeler eklenmelidir.

Eşyanın niteliğine göre başvuruda aşağıdaki belgelerden biri kullanılabilir;

• • Proforma fatura
• • Ekspertiz raporu
• • Eşyanın cinsini, miktarını, değerini, toplam tutarını ve özelliklerini gösteren ayrıntılı liste

Başvuru dilekçesinde eşyanın hangi amaçla ve hangi ülke veya ülkelere gönderileceği açıkça belirtilmelidir. Ayrıca başvuru dosyasında genel olarak şu belgelerin bulunması gerekir;

• • Yetki belgesi
• • İmza sirküleri fotokopisi
• • Taahhütname
• • ATA Karnesi ücretinin ödendiğini gösteren belge
• • Talep edilen teminata ilişkin belgeler
• • Eşyanın gönderileceği ilk ülke için altı adet mal listesi
• • Sonraki her ülke için ikişer adet mal listesi
• • Karayoluyla gerçekleştirilecek taşımalarda, transit geçilecek her ülke için ayrıca ikişer adet mal listesi

Başvurunun eksiksiz hazırlanması, ATA Karnesi düzenleme sürecinin daha hızlı ve sağlıklı ilerlemesine yardımcı olur.

• ATA Karnesinin Türkiye’deki Temsilci Kurumu Hangisidir?

ATA Karnesi sisteminin Türkiye’deki en üst düzey yasal temsilcisi Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğidir (TOBB) TOBB, ATA Karnesi uygulamalarında kefil kuruluş olarak görev yapar. Bu kapsamda Türkiye’de kullanılan yabancı ATA Karneleri nedeniyle Türk gümrük idarelerine, yurt dışında kullanılan Türkiye çıkışlı ATA Karneleri nedeniyle ise ilgili yabancı gümrük idarelerine karşı sorumluluk taşır.

• ATA Karnesi Hangi Kurumlardan Alınır?

ATA Karneleri, TOBB adına Birlik Yönetim Kurulu tarafından yetkilendirilen ticaret odaları ile sanayi odaları tarafından düzenlenir. Başvuru sahipleri, gerekli belgeleri hazırlayarak yetkili odalardan ücret karşılığında ATA Karnesi alabilir.

Başvuru öncesinde ilgili odanın yetkili olup olmadığının ve talep edilen güncel belgelerin kontrol edilmesi, işlemlerin daha hızlı tamamlanmasına yardımcı olur.

• ATA Karnesi Teminatı Nasıl Verilir?

ATA Karnesi başvurularında, karne kapsamındaki eşya için belirli bir teminat sunulması gerekir. Teminat olarak aşağıdaki araçlar kabul edilebilir:

• • Nakit
• • Banka teminat mektubu
• • Devlet tahvili
• • Hazine bonosu

Banka teminat mektubu tercih edilmesi hâlinde teminat tutarı, ATA Karnesi kapsamındaki eşyanın toplam değerinin yüzde 50’si üzerinden belirlenir.

Önemli Not; ABD, Avustralya, Çek Cumhuriyeti, İsviçre, Japonya, Kanada, Kore ve Avrupa Birliği ülkelerine götürülecek, GTİP 71.13, 71.08 ve 71.06 olan eşya için döviz bazında verildiği takdirde, karne kapsamı eşyanın toplam değerinin %40'ı oranında teminat alınmaktadır.

• ATA Karnesi Teminatı Nasıl Geri Alınır?

ATA Karnesinin kullanımı tamamlandıktan sonra karne, gerekli gümrük işlemleri eksiksiz şekilde sonuçlandırılmış olarak düzenlendiği odaya teslim edilir. İlgili oda, iade edilen karneyi gerekli incelemelerin yapılması amacıyla TOBB’a iletir. TOBB tarafından gerçekleştirilen kontroller sonucunda karnenin usulüne uygun kullanıldığı tespit edilirse teminatın iadesine onay verilir. Karne sahibi, TOBB’un onayının ardından yatırdığı teminatı ilgili odadan geri alabilir.

• ATA Karnesi Nasıl Düzenlenir?

Diğer gümrük belgelerinde olduğu gibi ATA Karnesinin de başvuru sahibi tarafından doğru, eksiksiz ve karnenin arka kapağındaki açıklamalara uygun biçimde doldurulması gerekir.

Karne üzerinde aşağıdaki bilgilere yer verilir;

• • ATA Karnesinin geçerlilik süresi
• • Karneyi düzenleyen yetkili odanın adı
• • Karnenin geçerli olduğu ülkeler
• • Bu ülkelerde faaliyet gösteren kefil ve teminat sağlayan kuruluşların bilgileri

Karne kapağının arka bölümünde, geçici olarak yurt dışına çıkarılacak eşyanın kaydedildiği “Genel Liste” bulunur. Listedeki her eşya kalemine ayrı bir sıra numarası verilmesi esastır.

Birden fazla parçadan oluşan yedek parça, aksesuar veya benzeri eşya; parçaların nitelikleri, kıymetleri ve gerektiğinde ağırlıkları ayrı ayrı belirtilmek şartıyla tek bir sıra numarası altında beyan edilebilir. Aynı nitelikteki eşyalar gruplandırılabilir. Bununla birlikte ağırlık veya değer bakımından farklılık gösteren eşyaların ayrı şekilde belirtilmesi gerekir.

Genel Listenin sonunda eşyanın toplam değeri gösterilir. Listenin birden fazla sayfadan oluşması hâlinde kullanılan ilave yaprakların sayısı da karneye kaydedilir. ATA Karnesi düzenlendikten sonra Genel Listeye veya ekli sayfalara yeni bir eşya kalemi ilave edilemez.

Karne kapağı, karne sahibi veya yetkili temsilcisi tarafından imzalanır ve karneyi düzenleyen oda tarafından onaylanır.

• ATA Karnesi Kullanılırken Uyulması Gereken Kurallar

ATA Karnesinin usulüne uygun kullanılabilmesi için karne sahibinin hem sistem kurallarına hem de eşyanın geçici olarak ithal edildiği ülkenin gümrük mevzuatına uyması gerekir.

• Eşya Satılamaz

ATA Karnesi kapsamında geçici olarak ithal edilen eşyanın ilgili ülkede satılması kural olarak mümkün değildir. Eşyanın satılması durumunda ilgili gümrük vergileri, diğer mali yükümlülükler ve uygulanabilecek cezalar ödenebilir.

• Belirlenen Yeniden İhracat Süresine Uyulmalıdır

Yabancı gümrük idaresi tarafından eşyanın yeniden ihracı için belirlenen süre, ATA Karnesinin geçerlilik süresini aşamaz. Eşyanın, gümrük idaresince tanınan süre içinde ilgili ülkeden çıkarılması zorunludur.

• Giriş Ve Çıkış Onayları Alınmalıdır

Ziyaret edilen her ülkede ATA Karnesine ilişkin giriş ve çıkış işlemlerinin gümrük idarelerine doğru şekilde onaylatılması gerekir. Eksik veya hatalı onaylar, eşyanın yeniden ihraç edilmediği yönünde değerlendirme yapılmasına ve teminat sürecinde sorun yaşanmasına neden olabilir.

• Kayıp, Çalınma Veya Hasar Hâlinde Bildirim Yapılmalıdır

Karne kapsamındaki eşyanın kaybolması, çalınması veya kullanılamayacak şekilde zarar görmesi nedeniyle Türkiye’ye geri getirilememesi durumunda ilgili kısım için gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülükler doğabilir. ATA Karnesinin kaybolması hâlinde ise karne sahibi durumu vakit kaybetmeden polis ve/veya ilgili gümrük idaresine bildirmelidir.

• Kullanım Sonunda Karne İade Edilmelidir

ATA Karnesi, kullanımının veya geçerlilik süresinin sona ermesinin ardından düzenlendiği yetkili odaya teslim edilmelidir.

• ATA Karnesinin Geçerlilik Süresi Ne Kadardır?

ATA Karnesi, düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl süreyle geçerlidir. Karne sahibi, bu süre içinde ATA sistemine dâhil ülkelere karne kapsamında giriş ve çıkış işlemleri gerçekleştirebilir.

Ancak eşyanın yabancı gümrük idaresi tarafından belirlenen yeniden ihracat süresi içinde ve her durumda ATA Karnesinin geçerlilik tarihi sona ermeden Türkiye’ye geri getirilmesi gerekir. Eşya Türkiye’ye döndükten sonra, karne süresi devam etse bile aynı ATA Karnesi kullanılarak yeniden yurt dışına çıkarılamaz.

• ATA Karnesinin Süresi Uzatılabilir mi?

ATA Karnesinin bir yıllık geçerlilik süresi doğrudan uzatılamaz. Bununla birlikte eşyanın yabancı ülkede daha uzun süre kalması gerekiyorsa ve ilgili ülkenin gümrük mevzuatı izin veriyorsa süresi sona erecek ATA Karnesi, yeni bir karneyle değiştirilebilir. Bu işlem için Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine (TOBB) başvurulması gerekir. Yeni ATA Karnesi düzenlenirken yeniden teminat verilmesi aranmaz. Eşyanın Türkiye’ye dönmesinin ardından eski ve yeni ATA Karnelerinin birlikte ilgili odaya teslim edilmesi zorunludur.

• ATA Karnesi Kapsamındaki Eşyanın Yeniden İhracat Süresi Nedir?

ATA Karnesinin geçerlilik süresi ile eşyanın geçici ithal edildiği ülkede kalabileceği süre birbirinden farklıdır. ATA Karnesiyle geçici olarak ithal edilen eşyanın ilgili ülkede kalabileceği süre, geçici ithalatın gerçekleştirildiği ülkenin gümrük idaresi tarafından belirlenir. Tanınan süre, ülkeye giriş işlemleri sırasında ATA Karnesine kaydedilir.

Eşyanın yeniden ihracatı için belirlenen süre, ATA Karnesinin geçerlilik tarihini aşamaz. Örneğin ATA Karnesi kapsamında Türkiye’ye geçici olarak ithal edilen eşya için kalış süresi, ilgili gümrük mevzuatı çerçevesinde altı ay olarak belirlenebilir. ATA Karnesinin geçerlilik süresi henüz sona ermemiş olsa bile eşyanın, gümrük idaresince tanınan süre içinde yeniden ihraç edilmesi ve çıkış işlemlerinin tamamlanması gerekir.

• Yeniden İhracat Süresi Uzatılabilir mi?

Eşyanın ilgili ülkede daha uzun süre kalmasının gerekmesi hâlinde süre dolmadan önce yetkili gümrük idaresine başvurulmalıdır. Süre uzatımı, geçici ithalatın yapıldığı ülkenin mevzuatı ve gümrük makamlarının değerlendirmesi doğrultusunda gerçekleştirilebilir.

Yeniden ihracat için tanınan sürenin gümrük idaresinden izin alınmadan aşılması durumunda ilgili ülkenin mevzuatı kapsamında vergi, ceza ve diğer mali yükümlülükler doğabilir.

• ATA Karnesi Kapsamındaki Eşya Çalınır veya Kaybolursa Ne Yapılmalıdır?

ATA Karnesi kapsamında bulunan eşyanın çalınması veya kaybolması nedeniyle yeniden ihraç edilememesi hâlinde durum derhâl ilgili ülkenin gümrük idaresine ve gerektiğinde kolluk kuvvetlerine bildirilmelidir.

Yeniden ihracatı gerçekleştirilemeyen eşya için ilgili ülkenin gümrük mevzuatı uyarınca gümrük vergileri, diğer vergiler, resimler ve varsa cezalar ödenebilir. Meydana gelen olayın ve eşyanın durumunun resmî makamlar tarafından tespit edilmesi, ATA Karnesi işlemlerinin sonuçlandırılması açısından önem taşır. İşlemlerin tamamlanmasının ardından ATA Karnesi ile olaya ilişkin gümrük ve diğer resmî belgeler, karnenin alındığı yetkili odaya teslim edilmelidir.

• Eşyanın Hasar Görmesi veya İmha Edilmesi Durumunda Ne Olur?

Geçici ithal edilen eşyanın kaza sonucunda ağır hasar görmesi ve yeniden ihracının mümkün olmaması durumunda, ilgili ülkenin gümrük mevzuatı çerçevesinde vergileri ödenerek kesin ithalat işlemi gerçekleştirilebilir.

Eşyanın gümrük idaresinin gözetimi altında imha edilmesi hâlinde ise imha edilen kısmın yeniden ihracı aranmayabilir. Ancak kaza, kayıp veya imha durumunun yetkili gümrük idaresine bildirilmesi ve resmî olarak tespit ettirilmesi gerekir.

• ATA Karnesi Tahrip Olursa Ne Yapılmalıdır?

ATA Karnesinin zarar görmesi veya kullanılamaz hâle gelmesi durumunda karne sahibi, gecikmeden ilgili gümrük idaresine ve karneyi düzenleyen odaya başvurmalıdır. Hasarın niteliğine göre gerekli kayıt ve belge kontrolleri yapılarak izlenecek işlem belirlenir.

• ATA Karnesi Teminatı Nasıl İade Edilir?

ATA Karnesi ve ilgili resmî belgeler, karnenin düzenlendiği oda aracılığıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine (TOBB) iletilir. TOBB tarafından yapılan kontrollerin ardından gerekli görülmesi hâlinde ilgili yabancı gümrük idaresinden teyit alınabilir. Karnenin usulüne uygun şekilde kapatıldığı ve doğabilecek yükümlülüklerin yerine getirildiği tespit edilirse teminatın iadesi onaylanır. İşlemlerde eksiklik veya uyuşmazlık bulunması durumunda ise sorunlar çözümlenene kadar teminat muhafaza edilir.

• ATA Karnesi Sahiplerinin Uyması Gereken Kurallar Nelerdir?

ATA Karnesi kapsamında geçici ithalatı gerçekleştirilen eşya, ilgili ülkede satılamaz. Karne sahibinin, eşyanın bulunduğu ülkenin gümrük mevzuatına ve ATA Karnesi kullanımına ilişkin kurallara uyması gerekir.

Karne sahibinin dikkat etmesi gereken başlıca hususlar şunlardır;

• • Gümrük idaresi tarafından ATA Karnesine kaydedilen sürelere uyulmalıdır.
• • Eşya, belirlenen süre içinde yeniden ihraç edilmelidir.
• • Eşyanın geçici olarak ithal edildiği ülkenin gümrük mevzuatına uygun hareket edilmelidir.
• • Her giriş ve çıkış noktasında ilgili karne sayfaları ile dip koçanları gümrük idaresine onaylatılmalıdır.
• • Eşyanın giriş ve çıkış kayıtlarının eksiksiz biçimde tamamlandığı kontrol edilmelidir.
• • Kullanım süresi sona eren karne, düzenlendiği yetkili odaya teslim edilmelidir.

Gümrük giriş veya çıkış işlemlerinin eksik bırakılması, eşyanın yeniden ihraç edilmediği yönünde değerlendirme yapılmasına neden olabilir. Bu durumda karne sahibinden gümrük vergileri, diğer mali yükümlülükler ve uygulanabilecek cezalar talep edilebilir.

• ATA Karnesi Kaybolur, Çalınır veya Tahrip Olursa Ne Yapılmalıdır?

ATA Karnesinin kaybolması, çalınması veya kullanılamayacak şekilde zarar görmesi durumunda karne sahibi, vakit kaybetmeden ilgili gümrük idaresine ve karneyi düzenleyen odaya başvurmalıdır. Eşyanın bulunduğu yerdeki gümrük idaresi, karneyi düzenleyen kuruluşun talebi üzerine asıl ATA Karnesinin yerine geçmek üzere hazırlanan yeni belgeyi kabul edebilir. Düzenlenen belgenin geçerlilik süresi, asıl karnenin kalan süresiyle sınırlıdır ve ilk karnenin geçerlilik tarihini aşamaz.

• Eşya Türkiye’ye Döndükten Sonra ATA Karnesi Kaybolursa Ne Yapılır?

ATA Karnesi kapsamındaki eşya Türkiye’ye geri dönmüş ancak gümrük işlemleri tamamlanmadan önce karne kaybolmuş, çalınmış veya tahrip olmuşsa karne sahibinin, karnenin düzenlendiği odaya başvurması gerekir. Bu durumda ATA Karnesi kayıtlarının kapatılabilmesi amacıyla bir sertifika düzenlenmesi talep edilir. Giriş gümrük idaresi tarafından onaylanan sertifikanın aslı ilgili odaya teslim edilerek karne kaydının kapatılması sağlanır.

• ATA Karnesi Kapsamına Girmeyen Eşyalar Nelerdir?

ATA Karnesi, yeniden ihraç edilmek üzere geçici olarak başka bir ülkeye götürülen ve temel özelliklerini koruyan eşya için kullanılır. Bu nedenle tüketilen, dağıtılan, elden çıkarılan veya ticari satışa konu edilen ürünler genel olarak sistem kapsamında değerlendirilemez.

ATA Karnesi kapsamına girmeyen başlıca eşya grupları şunlardır;

• • Bitkiler
• • Gıda maddeleri
• • Temizlik malzemeleri
• • Broşür ve benzeri dağıtım materyalleri
• • Hediye edilen veya ücretsiz dağıtılan ürünler
• • Kullanılarak tüketilen malzemeler
• • Atılan, bozulan veya niteliğini kaybeden eşya
• • Yurt dışında tüketilen sarf malzemeleri
• • Satışı gerçekleştirilen veya satışa sunulan eşya
• • ATA Karnesi Kapsamına Giren Eşyalar Nelerdir?

ATA Karnesi kapsamında değerlendirilebilecek başlıca eşya grupları şunlardır;

• • Sergi, fuar, toplantı ve benzeri etkinliklerde sergilenecek veya kullanılacak eşya
• • Mesleki ekipman ve malzemeler
• • Konteynerler, paletler ve ambalajlar
• • Ticari numuneler ve ticari bir işlemle bağlantılı olarak geçici ithal edilen diğer eşya
• • İmalat amacıyla geçici olarak ithal edilen eşya
• • Eğitim, bilim veya kültür amacıyla getirilen eşya
• • Yolculara ait kişisel eşya
• • Sportif amaçlarla geçici olarak ithal edilen ekipmanlar
• • Turistik tanıtım malzemeleri
• • Sınır ticareti kapsamında geçici olarak ithal edilen eşya
• • İnsani amaçlarla getirilen eşya
• • Gösteri, yarışma veya benzeri amaçlarla getirilen hayvanlar

ATA Karnesi kapsamında işlem yapılabilmesi için eşyanın niteliği, kullanım amacı, gönderileceği ülke ve ilgili ülkenin gümrük kuralları birlikte değerlendirilmelidir. Bazı eşya grupları için ayrıca özel şartlar ve belge yükümlülükleri uygulanabilir.

• ATA Karnesiyle Eşyanın Giriş ve Çıkış İşlemleri Nasıl Yapılır?

ATA Karnesi kapsamındaki eşyanın bir ülkeye girişi, yeniden ihracı, yeniden ithali veya transit geçişi sırasında karneyle birlikte ilgili gümrük idaresine sunulması gerekir. Bu işlemlerin gerçekleştirilebilmesi için geçiş yapılan ülkenin ATA Karnesini ilgili gümrük işlemi bakımından kabul etmesi şarttır. Karne sahibi veya yetkili temsilcisi, taşınan eşyanın tamamını ya da bir kısmını ATA Karnesinin ilgili fişlerine kaydetmeli ve gümrük idaresine doğru şekilde beyan etmelidir.

• Eşyanın Bir Kısmının Giriş veya Çıkış Yapması

Yeniden ihracat veya yeniden ithalat sırasında karne kapsamındaki eşyanın yalnızca bir kısmı gümrüğe sunuluyorsa işlem gören eşya ile geride kalan eşya ayrı ayrı belirtilmelidir. Gümrük idaresi gerekli görürse ATA Karnesindeki Genel Listenin veya eşya listesinin tercümesini talep edebilir. Eşyanın muayenesi tamamlandıktan sonra ilgili gümrük fişi düzenlenir ve eşyanın gümrükten geçtiği onaylanır.

Gümrük idaresinde muhafaza edilen fişler; eşyanın giriş ve çıkış hareketlerinin izlenmesi, yeniden ihracat sürelerinin kontrol edilmesi ve karne kayıtlarının kapatılması açısından önem taşır. ATA Karnesi, kullanımının tamamlanmasının ardından düzenlendiği yetkili odaya iade edilmelidir.

• ATA Karnesi Kapsamındaki Eşya İçin Gümrük İşlemleri

Türkiye’ye Giriş İşlemi

ATA Karnesi, geçici ithalat işlemlerinde gümrük beyannamesi yerine geçen uluslararası bir belge olduğundan ayrıca geçici ithalat beyannamesi düzenlenmez. Eşyayı beraberinde getiren kişi veya yetkili temsilcisi tarafından sunulan ATA Karnesi, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşme hükümleri kapsamında incelenir. Karnenin usulüne uygun olarak düzenlendiğinin anlaşılması hâlinde aşağıdaki işlemler gerçekleştirilir:

• • ATA Karnesi ilgili gümrük kayıtlarına alınır.
• • Karnenin ithalat sayfasına tescil bilgileri, sıra numarası ve tarih kaydedilir.
• • Eşyanın Türkiye’ye getirilme amacı belirtilir.
• • Geçici ithalatın dayandığı sözleşme veya düzenleme gösterilir.
• • Eşyanın yeniden ihraç edilmesi gereken son tarih karneye yazılır.
• • İlgili bölüm görevli gümrük memuru tarafından imzalanarak resmî mühürle onaylanır.
• • ATA Karnesi İçin Taahhütname Alınması

ATA Karnesi kapsamında geçici olarak ithal edilen eşyanın tahsis amacına uygun kullanılacağını ve izin verilen sürenin sonunda Türkiye’den çıkarılacağını belirten bir taahhütname alınır.

Taahhütnamede, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238’inci maddesi kapsamında işlem yapılabileceğinin kabul edildiği belirtilir. Belgenin bir örneği, çıkış işlemlerinde kullanılmak üzere ATA Karnesinin ilgili bölümüne eklenir.

Türkiye’den Çıkış İşlemi

ATA Karnesi kapsamındaki eşyanın Türkiye’den çıkarılması talep edildiğinde çıkış gümrük idaresi, eşya ile karne üzerindeki bilgilerin uygunluğunu kontrol eder.

Kontrollerin ardından:

• • ATA Karnesinin ilgili çıkış bölümlerine gerekli açıklamalar yazılır.
• • Çıkış kaydı imza ve resmî mühürle onaylanır.
• • Karnenin ilgili çıkış fişi ayrılarak gümrük idaresinde muhafaza edilir.
• • Eşyanın yurt dışına çıkarılmasına izin verilir.
• • Geçici ithalat kaydı kapatılır.

Karne sahibinin, işlemler tamamlandıktan sonra ilgili sayfanın ve dip koçanın doğru şekilde onaylandığını kontrol etmesi önemlidir.

• Süresi Geçirilen Eşyanın Çıkış İşlemi

Eşyanın Türkiye’de kalmasına izin verilen sürenin, uzatılmış süreler dâhil olmak üzere aşılması durumunda Gümrük Kanunu’nun 238’inci maddesi kapsamında cezai işlem uygulanabilir.

Süresi geçirildikten sonra çıkış gümrüğüne getirilen eşyanın yurt dışına çıkarılmasına aşağıdaki işlemlerden uygun olanının tamamlanması hâlinde izin verilebilir;

• • Tahakkuk ettirilen cezanın ödenmesi
• • Ceza tutarının teminata bağlanması
• • İlgili mevzuat kapsamında eşyanın CIF kıymeti karşılığı dövizin güvence altına alınması

ATA Karnesiyle geçici olarak ithal edilmesine rağmen yasal süre içinde yurt dışına çıkarılmayan veya gümrükçe onaylanmış başka bir işlem ya da kullanıma tabi tutulmayan eşya hakkında ilgili ATA Sözleşmesi ve gümrük mevzuatı hükümleri uygulanır.

• Yeniden İhracat Yerine Uygulanabilecek İşlemler

ATA Karnesi kapsamındaki eşyanın yeniden ihracından vazgeçilmesi durumunda, ilgili gümrük mevzuatındaki şartların yerine getirilmesi kaydıyla aşağıdaki işlemler çıkış hükmünde değerlendirilebilir;

• • Eşyanın kesin ithalat işlemlerinin tamamlanması
• • Geçici depolama yerine alınması
• • Antrepo rejimine tabi tutulması
• • Hazineye herhangi bir mali yük getirmeden resmî makamların gözetiminde imha edilmesi

Bu işlemlerden hangisinin uygulanacağı; eşyanın durumu, kullanım amacı ve ilgili gümrük mevzuatı doğrultusunda yetkili gümrük idaresi tarafından değerlendirilir.

• ATA Karnesi Sözleşmesi Protokolüne Üye Ülkeler Hangileridir?

1. Almanya 25. Hollanda 49. Malta

2. Amerika Birleşik Devletleri 26. Hong Kong 50. Mauritius

3. Andorra 27. İngiltere 51. Moğolistan

4. Arnavutluk 28. İspanya 52. Moldova

5. Avusturalya 29. İsrail 53. Norveç

6. Avusturya 30. İsveç 54. Pakistan

7. Belçika/Lüksemburg 31. İsviçre 55. Polonya

8. Beyaz Rusya 32. İran 56. Portekiz

9. Birleşik Arap Emirlikleri 33. İrlanda 57. Romanya

10. Bosna Hersek 34. İtalya 58. Rusya Federasyonu

11. Bulgaristan 35. İzlanda 59. Senegal

12. Cebelitarık 36. Japonya 60. Sırbistan

13. Cezayir 37. Kanada 61. Singapur

14. Çek Cumhuriyeti 38. Karadağ 62. Slovak Cumhuriyeti

15. Çin 39. Kıbrıs 63. Slovenya

16. Danimarka 40. Kore 64. Sri Lanka

17. Estonya 41. Letonya 65. Şili

18. Fas 42. Litvanya 66. Tayland

19. Fransa 43. Makao 67. Tayvan

20. Finlandiya 44.Macaristan 68. Tunus

21. Fildişi Sahili 45. Lübnan 69. Türkiye

22. Güney Afrika Cumhuriyeti 46.Makedonya 70. Ukrayna

23. Hırvatistan 47. Meksika 71. Yeni Zelanda

24. Hindistan 48. Malezya 72. Yunanistan

Bilgilendirme Notu; Bu içerik, AB Global Akademi kapsamında dış ticaret çalışanları ve öğrenciler için genel eğitim amacıyla hazırlanmıştır. Belirli bir taşıma veya gümrük işlemi için bağlayıcı hukuki görüş niteliğinde değildir. TIR güzergâhı planlanırken ilgili ülkelerin güncel uygulamaları, garanti durumu, gümrük idareleri ve özel izin şartları ayrıca kontrol edilmelidir.