AB

Global Akademi

(Dahilde İşleme Rejimi)

• Giriş

Dış Ticaret; Sürekli değişen mevzuatı, uluslararası düzenlemeleri ve uygulama farklılıkları nedeniyle uzmanlık gerektiren dinamik bir çalışma alanıdır. Bu nedenle güncel bilgiye erişim, doğru yorumlama ve süreç yönetimi büyük önem taşımaktadır.

Global Akademi; Dış ticaret profesyonelleri, yöneticiler ve dış ticaret kariyerinde kendisini geliştirmek isteyen adaylar ile öğrenciler için hazırlanmış kapsamlı bir bilgi platformudur. İthalattan ihracata, gümrük mevzuatından lojistik süreçlerine kadar birçok konuda hazırlanan eğitim sunumları; teorik bilgiyi uygulama deneyimiyle birleştirerek mesleki gelişime katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Alanında uzman ekipler tarafından hazırlanan bu içerikler, dış ticaret süreçlerini daha etkin yönetmek, operasyonel riskleri azaltmak ve sektörel gelişmeleri yakından takip etmek isteyen herkes için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

Global Akademi; Bilgiye erişimi kolaylaştırırken dış ticaret alanında yetkin, donanımlı ve sektöre değer katan profesyoneller yetiştirmeyi hedeflemektedir.

Yasal Uyarı; Dış ticaret işlemleri, mevzuata tam uyum ve dikkat gerektiren süreçlerdir. Olası hata ve risklerin önüne geçebilmek adına, işlemlerinizde alanında uzman profesyonellerden destek almanızı tavsiye ederiz. Bu çalışma, AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi uzmanları tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, içerik ve bilgileri genel niteliktedir. Mevzuatta meydana gelebilecek değişiklikler, uygulama farklılıkları veya bilginin kullanımından kaynaklanabilecek sonuçlar nedeniyle AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi'nin herhangi bir hukuki veya mali sorumluluğu bulunmamaktadır.

• Dahilde İşleme Rejimi (DİR) ve Nihai Kullanım

Dahilde İşleme Rejimi (DİR), ihraç edilecek ürünlerin üretiminde kullanılacak ve ithali vergiye tabi girdilerin belirli koşullarla gümrük vergisi avantajı sağlanarak temin edilmesine imkân veren bir ihracat teşvik sistemidir. Rejim; şartlı muafiyet sistemi ve geri ödeme sistemi olmak üzere iki temel yöntem üzerinden uygulanır. DİR’den yararlanılması, ithal edilen eşyanın belge veya izin şartlarına uygun kullanılmasına, öngörülen ihracatın süresinde gerçekleştirilmesine, gümrük beyannameleri ile belge satır kodlarının doğru ilişkilendirilmesine ve ihracat taahhüdünün mevzuatta belirtilen süre içinde kapatılmasına bağlıdır.

DİR kapsamındaki eşya aynı zamanda nihai kullanım hükümlerine tabi ise, DİR ile nihai kullanım izninin birlikte ve doğru şekilde yürütülmesi gerekir. Özellikle telafi edici verginin nihai kullanıma bağlı indirimli veya sıfır oran üzerinden hesaplanmasının talep edildiği işlemlerde izin, GTİP, belge revizesi ve beyanname kayıtları önem taşır.

17 Nisan 2026 tarihli ve 33227 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İhracat: 2026/2 sayılı Tebliğ ile, düzenleme tarihinden önce düzenlenmiş ve ihracat taahhüt hesabı kapatılmamış belge ve izinler için geçici ek süre imkânı getirilmiştir. Genel kapsamdaki başvuruların 17 Ekim 2026 tarihine kadar yapılması gerekmektedir. Ayrıntılar aşağıdaki “2026 Yılı Geçici Ek Süre Düzenlemesi” bölümünde yer almaktadır.

• Dahilde İşleme Rejimi

Dahilde İşleme Rejimi; ihraç ürünlerinin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artırmak amacıyla, üretimde kullanılacak hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul, ambalaj ve mevzuatta tanımlanan diğer girdilerin belirli koşullar altında ithal edilmesini veya yurt içinden temin edilmesini sağlayan bir sistemdir. Rejimin temel mantığı, ithal edilen girdinin Türkiye’de işleme faaliyetine tabi tutulması ve elde edilen işlem görmüş ürünün öngörülen süre ve şartlar içinde ihraç edilmesidir. DİR, koşulsuz bir vergi muafiyeti değildir. Rejimden yararlanan firma; ithalat, üretim, stok, sarfiyat, fire, ikincil işlem görmüş ürün, ihracat ve taahhüt kapatma süreçlerinin tamamından sorumludur.

• DİR Kapsamında Kullanılan Temel Kavramlar

Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB)

DİİB, ihraç amacıyla gümrük muafiyetli ithalata ve/veya mevzuatın izin verdiği yurt içi alımlara imkân sağlayan ve Ticaret Bakanlığınca elektronik ortamda düzenlenen belgedir.

Dahilde İşleme İzni (Dİİ)

Dahilde İşleme İzni, İhracat: 2006/12 sayılı Tebliğ’in 14’üncü maddesinde sayılan belirli işleme faaliyetleri için elektronik ortamda gümrük idaresince verilen izindir. Yardımcı tekstil malzemelerinin belirli koşullarla ithali, eşyanın işlenmesi, montajı, tamiri, boyanması, baskıya tabi tutulması, ambalajlanması veya bedelsiz ithal edilen bazı eşyanın işleme faaliyetine alınması bu kapsamdaki örnekler arasındadır.

DİİB ile Dİİ aynı işlem değildir. Başvurunun hangi yöntemle yapılacağı, planlanan işleme faaliyetinin niteliğine göre belirlenmelidir.

• İşlem Görmüş Ürün

DİR kapsamındaki işleme faaliyeti sonucunda elde edilen asıl veya ikincil üründür.

• • Asıl İşlem Görmüş Ürün; Rejim kapsamında üretilmesi ve ihraç edilmesi amaçlanan temel üründür.
• • İkincil İşlem Görmüş Ürün; İşleme faaliyeti sonucunda asıl ürünün yanında ortaya çıkan, ekonomik değeri bulunabilen diğer üründür. İkincil ürünün beyanı, oranı, ihracı, imhası veya serbest dolaşıma girişi taahhüt kapatma bakımından ayrıca değerlendirilir.

• Fire

İşleme faaliyeti sırasında kuruma, buharlaşma, sızma, gaz kaçağı veya imha gibi nedenlerle kaybolan ve ekonomik değeri bulunmayan kısımdır. Fire ile ekonomik değeri bulunan ikincil işlem görmüş ürün birbirine karıştırılmamalıdır.

• Döviz Kullanım Oranı

Döviz kullanım oranı, kural olarak belge kapsamındaki CIF ithal tutarının, ilgili düzenlemelerde belirtilen unsurlar dikkate alınarak FOB ihraç tutarına oranıdır. Genel üst sınır ile sektör bazında belirlenen özel sınırlar birbirinden ayrılmalıdır. Belgeye uygulanacak oran, sektör ve proje özelinde kontrol edilmelidir.

• Eşdeğer Eşya

Eşdeğer eşya; işlem görmüş ürünün üretiminde ithal eşyası yerine kullanılan, serbest dolaşımda bulunan ve kural olarak ithal eşyasıyla asgari sekizli GTİP, ticari kalite ve teknik özellikler bakımından aynı nitelikleri taşıyan eşyadır. Tarım ürünlerinde tespit on ikili GTİP temelinde yapılır. Eşdeğer eşya kullanımı, ithalat yapılmadan önce ihracata imkân verebilir; ancak belge şartları ile olası dönemsel veya sektörel kısıtlamalar ayrıca kontrol edilmelidir.

• Yan Sanayici ve Aracı İhracatçı

Yan sanayici, belge veya izinde kayıtlı olmakla birlikte belge/izin sahibi olmayan ve ihraç ürününün tamamını ya da bir kısmını üreten firmadır. Aracı ihracatçı ise taahhüt edilen ihracatı, belge/izin sahibi firmadan tedarik ettiği şekliyle gerçekleştiren firmadır. Belge sahibi firmanın yan sanayici veya aracı ihracatçı kullanması, kendi mali ve hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

• 1. Şartlı Muafiyet Sistemi

Şartlı muafiyet sisteminde, ihraç edilecek ürünün üretiminde kullanılacak ve serbest dolaşımda bulunmayan girdiler; ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, ithalat vergileri teminata bağlanarak ithal edilir. İhracat taahhüdünün usulüne uygun kapatılmasından sonra teminat iade edilir. İşletme malzemesi ithalatında KDV ve ÖTV bakımından Tebliğ’deki özel hüküm ayrıca dikkate alınmalıdır. Anti-damping ve sübvansiyon vergileri ile diğer ticaret politikası önlemleri bakımından da eşya ve uygulama özelinde kontrol yapılmalıdır.

• • Önceden İthalat; Üretimde kullanılacak girdinin önce ithal edilmesi, ardından işlem görmüş ürünün üretilerek ihraç edilmesidir.
• • Önceden İhracat ve Eşdeğer Eşya; Serbest dolaşımdaki eşdeğer eşya kullanılarak elde edilen ürünün önce ihraç edilmesi ve bu ihracata karşılık gelen girdinin belge süresi içinde daha sonra ithal edilmesidir.

• 2. Geri Ödeme Sistemi

Geri ödeme sisteminde ithalat vergileri ithalat sırasında ödenir. İthal edilen eşyanın işlem görmüş ürün bünyesinde kullanılması ve ürünün mevzuata uygun biçimde ihraç edilmesinden sonra, gerekli koşullar sağlanıyorsa ödenen vergi geri alınır. Tercihli ticaret kapsamında yapılacak ihracatlarda telafi edici vergi ve menşe kuralları ayrıca incelenmelidir. Her ihracat, ödenmiş ithalat vergilerinin otomatik olarak geri alınacağı anlamına gelmez.

• DİR Kapsamındaki Başvuru ve Değerlendirme Süreci

• • Türkiye Gümrük Bölgesi’nde yerleşik firmalar;
• • DİİB için elektronik ortamda Ticaret Bakanlığına,
• • Dİİ için gerekli bilgi ve belgelerle elektronik ortamda ilgili gümrük idaresine

başvurur.

Başvurular Değerlendirilirken Başlıca Şu Ölçütler Dikkate Alınır:

• • İthal eşyasının işlem görmüş ürünün üretiminde kullanıldığının tespit edilebilir olması,
• • Türkiye’deki üreticilerin temel ekonomik çıkarlarının ve Türk malı imajının olumsuz etkilenmemesi,
• • İşleme faaliyetinin katma değer yaratması ve kapasite kullanımını artırması,
• • Projenin işlem görmüş ürünün rekabet gücü ile ihracat potansiyeline katkı sağlaması,
• • Firmanın geçmiş DİR performansı,
• • Kapasite, verimlilik, sarfiyat, fire ve ikincil işlem görmüş ürün bilgilerinin belge ve üretim yapısıyla uyumlu olması.
• • Belge veya iznin verilmesi otomatik bir hak değildir. İthal edilecek eşyanın yurt içinden temin edilebilirliği, fiyatı, kalitesi ve sektörel politika gerekleri dikkate alınarak ithalata kısıtlama getirilebilir.

• DİR Kapsamında Teminat

Şartlı muafiyet sisteminde ithalat sırasında doğan vergiler 6183 sayılı Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde teminata bağlanır.

İhracat: 2006/12 Sayılı Tebliğ’e Göre Teminat;

• • Para,
• • Bankalar tarafından verilen teminat mektupları,
• • Hazine tahvil ve bonolarından

biri veya birkaçı kullanılarak verilebilir.

Belirli koşulları taşıyan Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası veya Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi firmalar ile Tebliğ’de tanımlanan performans koşullarını sağlayan firmalar indirimli teminat uygulamasından yararlanabilir. İndirimli teminat oranı firma statüsü, ihracat performansı, sektör ve ithal eşyanın tabi olduğu önlemlere göre değişebileceğinden her işlem için ayrıca doğrulanmalıdır. Teminat verilmiş olması, belge şartlarına uyulmaması hâlinde doğabilecek vergi, gecikme zammı ve idari yaptırım riskini ortadan kaldırmaz.

• Belge ve İzin Süresi

DİİB veya Dİİ süresi, sektörüne göre kural olarak azami 12 aya kadar belirlenebilir. Üretim süreci 12 ayı aşan gemi inşası, komple tesis ve benzeri projeler ile savunma sanayisi projelerinde süre, proje süresine göre tespit edilebilir. Belge veya izin başlangıç tarihi, düzenlenme tarihidir. Süre sonu; ek süreler, haklı sebep, mücbir sebep ve fevkalade hâl süreleri de dikkate alınarak ilgili sürenin bittiği ayın son günüdür.

• Genel Ek Süre İmkânları

İhracat: 2006/12 sayılı Tebliğ’in 21 ve 22’nci maddelerinde; ilk ithalat, belgeli performans ve proje süresi gibi nedenlerle ek süre başvurusuna ilişkin usul ve süreler düzenlenmiştir. Ek süre kendiliğinden doğmaz; başvurunun süresinde ve doğru merciye yapılması gerekir.

• 2026 Yılı Geçici Ek Süre Düzenlemesi

17 Nisan 2026 tarihli ve 33227 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dahilde İşleme Rejimi Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (İhracat: 2026/2) ile İhracat: 2006/12 sayılı Tebliğ’in geçici 37’nci maddesine yeni hükümler eklenmiştir.

Bu Düzenlemeye Göre:

• • 17 Nisan 2026’dan önce düzenlenmiş,
• • İhracat taahhüt hesabı henüz kapatılmamış
• • DİİB ve Dİİ’ler için, yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlığa başvurulması ve başvurunun uygun bulunması kaydıyla, belge veya izin orijinal süresinin yarısı kadar fakat en fazla üç ay ilave süre verilebilir.
• • 7108, 7112.91 ve 7113.19 tarife pozisyonu veya alt pozisyonlarındaki eşya için düzenlenen dahilde işleme izinlerinde ise aynı koşullarla verilebilecek süre en fazla bir ay ile sınırlandırılmıştır.
• • Altı aylık başvuru dönemi 17 Ekim 2026 tarihinde sona ermektedir. Bu hüküm genel ve sürekli bir ek süre kuralı değil, koşulları belirlenmiş geçici bir düzenlemedir.

• İhracat Taahhüdünün Kapatılması

DİİB ihracat taahhüdünün kapatılması için belge süresi sonundan itibaren en geç üç ay içinde ilgili bölge müdürlüğüne; Dİİ taahhüdünün kapatılması için izin süresi sonundan itibaren en geç üç ay içinde ilgili gümrük idaresine gerekli bilgi ve belgeler sunulmalıdır.

Süresi içinde başvuru yapılmaması veya sunulan belgelerde eksiklik bulunması hâlinde idare, eksikliklerin tamamlanması için bir aylık süre verir. Eksiklikler tamamlanmazsa taahhüt hesabı mevcut bilgi ve belgeler üzerinden, müeyyide hükümleri de dikkate alınarak sonuçlandırılır. İhracat beyannamesinin belge veya izin taahhüdüne sayılabilmesi için beyannamede ilgili belge/izin sayısını içeren satır kodunun bulunması zorunludur. Yanlış satır kodu, muafiyet kodu, miktar, kıymet veya GTİP beyanı; revize, düzeltme, ek tahakkuk ve ceza riski doğurabilir.

• Telafi Edici Vergi (TEV)

Telafi edici vergi; üçüncü ülke menşeli girdilerin DİR kapsamında ithal edilip işlem görmüş ürün bünyesinde kullanılması ve ürünün A.TR dolaşım belgesi veya ilgili tercihli menşe ispat belgesi eşliğinde belirli ülke ya da ülke gruplarına ihraç edilmesi hâlinde, tercihli ticaret düzenlemeleri ve mevzuat koşulları çerçevesinde doğabilen vergidir. TEV değerlendirmesinde yalnızca ihracat ülkesi dikkate alınmaz.

• Aşağıdaki Unsurlar Birlikte Kontrol Edilmelidir:

• • İthal girdinin menşei ve GTİP’i,
• • İhracat yapılan ülke ve yürürlükteki anlaşma,
• • Kullanılan A.TR veya menşe ispat belgesi,
• • İthal girdiye ilişkin vergi oranı ve tercihli düzenleme,
• • İşlem görmüş ürünün üretiminde kullanılan ithal girdi miktarı,
• • İhracat beyannamesinin tescil tarihi,
• • Nihai kullanım nedeniyle uygulanabilecek indirimli veya sıfır oran,
• • İthal lisansı, kota, gözetim ve diğer ticaret politikası önlemleri.
• • TEV’in eksik veya hiç ödenmemesi, taahhüt kapatma sürecini engelleyebilir ve vergi tahsiline, ayrıca gümrük mevzuatındaki yaptırımların uygulanmasına yol açabilir.

• Nihai Kullanım

Nihai kullanım, belirli eşyanın öngörülen amaçla kullanılması koşuluyla indirimli veya sıfır gümrük vergisinden yararlanmasını sağlayan gümrük uygulamasıdır. Bu avantaj, eşyanın yalnızca ilgili düzenlemede belirtilen nihai üründe veya amaçta kullanılması şartına bağlıdır. 2026 itibarıyla nihai kullanıma bağlı güncel tarife uygulaması, 3350 sayılı İthalat Rejimi Kararı ve ekleri esas alınarak değerlendirilmelidir. Kararın 9’uncu maddesi uyarınca VII sayılı listede yer alan eşyanın, karşısında belirtilen nihai ürünün imalinde kullanılması hâlinde listede gösterilen gümrük vergisi oranı uygulanır ve eşya nihai kullanım hükümlerine tabi olur.

• Nihai Kullanım İzni ve Tek Pencere Sistemi

Nihai kullanım izni başvuruları elektronik ortamda Tek Pencere Sistemi üzerinden ilgili gümrük idaresine iletilir. Uygun bulunan başvurular için sistemde 0933 kodlu e-belge ve buna ait referans numarası oluşturulur. Belge bilgileri gümrük beyannamesinin ilgili alanında beyan edilir; elektronik ortamda bulunan izin için ayrıca kâğıt ve ıslak imzalı belge aranmaz. İzin sahibi; eşyanın öngörülen süre içinde belirtilen kullanıma tahsis edildiğini, izin koşullarına uyulduğunu ve gerekli kayıtların tutulduğunu ispatlayabilmelidir.

• DİR Kapsamında Nihai Kullanım

DİR şartlı muafiyet sistemi kapsamında ithal edilen eşya, aynı zamanda İthalat Rejimi Kararı’nda nihai kullanıma tabi bir GTİP’te yer alabilir. Böyle bir durumda iki uygulamanın şartları birlikte değerlendirilir.

Temel Koşullar

• • Nihai kullanıma tabi eşyanın GTİP’i, DİİB veya Dİİ’nin ithalat listesinde yer almalıdır.
• • DİR kapsamında ithal edilen girdiden üretilen ürünün ihracında doğacak TEV’in, nihai kullanıma bağlı indirimli veya sıfır oran üzerinden hesaplanması isteniyorsa nihai kullanım izni başvurusu kural olarak DİR’e giriş beyannamesinin tesciline kadar yapılmalıdır.
• • İzin, DİİB/Dİİ ve gümrük beyannamesindeki GTİP, miktar, eşya tanımı ve satır kodu bilgileri birbiriyle uyumlu olmalıdır.
• • Eşyanın nihai kullanım amacına uygun kullanıldığı ve ilgili işlem görmüş ürün bünyesinde ihraç edildiği ispatlanmalıdır.

• Sonradan Başvuru ve GTİP Değişikliği

2014/4 sayılı Genelge, belirli koşullar altında nihai kullanım izninin ihracat beyannamesinin tesciline kadar alınabilmesine ve farklı GTİP beyanı bulunması hâlinde önce belge/izin revizesi, ardından gümrük beyannamesinde düzeltme ve nihai kullanım izni başvurusu yapılmasına ilişkin esaslar içermektedir. Bu imkân, her hatanın sonradan ve yaptırımsız biçimde düzeltilebileceği anlamına gelmez. Beyanname düzeltmeleri, Gümrük Kanunu’nun 73’üncü maddesi, Gümrük Yönetmeliği ve 2016/8 sayılı Genelge kapsamında; beyanname statüsü, belgenin açık olup olmadığı, miktar aşımı ve cezai hükümler dikkate alınarak değerlendirilir.

• Nihai Kullanımın Sonlandırılması

Nihai kullanımın sonlandırılması, eşyanın izin belgesinde belirtilen amaca uygun kullanıldığının ve şartların yerine getirildiğinin tespitine bağlıdır. DİR ile bağlantılı işlemlerde tespit ve raporlama yöntemi; güncel YGM mevzuatı, izin koşulları ve ilgili idari düzenlemeler üzerinden kontrol edilmelidir. İthal eşyanın öngörülen amaçla ve TEV doğuracak şekilde ihraç edildiğinin tespit edilmesi hâlinde izin gerçekleşen miktarlar üzerinden sonlandırılır. Kısmi gerçekleşme, farklı kullanım veya TEV doğurmayan ihracat durumları işlem özelinde ayrıca değerlendirilir.

• DİR ile Nihai Kullanım Birlikte Uygulandığında Teminat

DİR şartlı muafiyet sistemi kapsamındaki eşyanın aynı zamanda nihai kullanım hükümlerine tabi tutulması durumunda teminat hesabı, nihai kullanım nedeniyle uygulanacak indirimli veya sıfır oran esas alınarak yapılmaz. İthalat Rejimi Kararı’nda eşyanın nihai kullanım dışındaki ithalatı için öngörülen vergi oranı üzerinden teminat alınır. DİR ve gümrük mevzuatındaki özel teminat kolaylıkları saklıdır.

• Tekstil, Konfeksiyon, Deri ve Deri Ürünlerinde 2026 İtibarıyla Güncel DİR Esasları

7 Temmuz 2025 tarihli Tekstil, Konfeksiyon, Deri ve Deri Ürünlerine İlişkin Dahilde İşleme Rejimi Genelgesi (İhracat: 2025/1), 2015/2 sayılı Genelgeyi yürürlükten kaldırmıştır. Bununla birlikte 7 Temmuz 2025’ten önce düzenlenen belgeler, geçici madde uyarınca 2015/2 sayılı Genelge hükümlerine tabidir ve bu nedenle belgenin düzenlenme tarihi mutlaka kontrol edilmelidir.

• Güncel Genel Esaslardan Öne Çıkanlar

• • Tekstil ve konfeksiyon sektörlerinde, deri ve deri mamulleri hariç olmak üzere, imalatçı olmayan ihracatçı firmalar adına kural olarak belge düzenlenmez. Dış ticaret sermaye şirketleri, sektörel dış ticaret şirketleri ve aynı grup içindeki imalatçı firmanın yan sanayici olarak eklenmesine ilişkin istisnalar saklıdır.
• • İlk kez belge talep eden firmalara, vardiya yazısı dikkate alınmaksızın kapasitelerinin azami dörtte biri oranında belge düzenlenebilir. Yapılan ihracat oranında artış revizesi mümkündür.
• • İkinci belge başvurusunda ilk belgedeki gerçekleşen ihracat oranının asgari yüzde 85 olması gerekir.
• • Belge başvurularında ithalat ve ihracat ürünlerinin madde adları ile on ikili GTİP numaralarının uyumlu olması gerekir.
• • İplik, kumaş ve bunlardan mamul eşyanın cinsi ile karışım oranları; pamuk ipliğinde ise ipliğin türü ve numarası açıkça belirtilmelidir.
• • İlk belge başvurusunda Yerinde Tespit Formu; aktif faaliyetin tespiti için son 12 aylık SGK tahakkukları ile son dönem elektrik faturası aranır. Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası veya Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahipleri için Genelge’de belirtilen istisna uygulanır.
• • İthalat ve ihracat miktarlarının kapasite raporundaki tüketim ve üretim miktarlarını aşmaması esastır. Vardiya yazısı ve açık belgelerdeki gerçekleşmeler değerlendirmeye alınabilir.
• • İthal eşyanın işlenmesi sonucu elde edilen ihraç ürününün kural olarak farklı GTİP’te yer alması gerekir. Aynı GTİP söz konusuysa, işleme faaliyetinin GTİP değişikliğine yol açmadığına ilişkin gümrük idaresi yazısı aranır.
• • Genelgedeki birim kullanım ve fire oranları azami; ikincil işlem görmüş ürün oranları asgari sınır niteliğindedir. Belge kapatılırken gerçekleşen fire daha düşükse gerçekleşen oran dikkate alınır.

• Tekstil ve Deri Sektörlerinde Belge Süreleri

Hammadde / İthal Eşyası Ürün Süre

• • Akrilonitril Elyaf 9 ay
• • Akrilonitril İplik 12 ay
• • PP-PE granül/cips İplik 6 ay
• • PP-PE granül/cips Kumaş 9 ay
• • PP-PE granül/cips Çuval 9 ay
• • PP-PE granül/cips Halı 12 ay
• • Cips Endüstriyel iplik 9 ay
• • Elyaf İplik 6 ay
• • Elyaf Kumaş 9 ay
• • Elyaf Konfeksiyon 12 ay
• • Elyaf Halı 12 ay
• • Ham iplik İplik 6 ay
• • İplik Kumaş 6 ay
• • İplik Havlu-kese-bornoz 9 ay
• • İplik Konfeksiyon 9 ay
• • İplik Halı 9 ay
• • İplik Çorap 9 ay
• • Ham kumaş Kumaş 6 ay
• • Kumaş Konfeksiyon 6 ay
• • Ham deri Mamul deri 12 ay
• • Ham deri Konfeksiyon 12 ay
• • Kimyasal (PVC, PU vb.) Suni deri 6 ay
• • Kimyasal (PVC, PU vb.) Terlik-sandalet-ayakkabı 9 ay

• Fire, Birim Kullanım ve İkincil Ürün Oranlarında Dikkat

2025/1 sayılı Genelge; ev tekstili, konfeksiyon ve terlik ürünlerinde birim kullanım miktarları ile iplik, kumaş, ev tekstili, konfeksiyon, deri ürünleri ve yardımcı malzemelerde uygulanabilecek fire oranlarını ayrıntılı tablolarla düzenlemektedir. Başvuru veya kapatma işlemi yapılırken yalnızca genel bir sektör oranına dayanılmamalı; ürün, üretim aşaması, ölçü birimi, kapasite raporu, firma beyanı ve gerekiyorsa belge süresi içinde düzenlenmiş ekspertiz raporu birlikte değerlendirilmelidir.

• Başvuru Öncesi

• • İthal girdi ve ihraç ürünü için doğru GTİP belirlenmelidir.
• • Üretim reçetesi, sarfiyat, verimlilik, fire ve ikincil ürün oranları teknik kayıtlarla doğrulanmalıdır.
• • Kapasite raporu, faaliyet konusu ve üretim altyapısı projeyle uyumlu olmalıdır.
• • İthal girdinin menşei ve uygulanabilecek ticaret politikası önlemleri kontrol edilmelidir.
• • İhracat ülkesi nedeniyle TEV doğup doğmayacağı önceden hesaplanmalıdır.
• • Eşyanın nihai kullanıma tabi olup olmadığı 3350 sayılı Kararın güncel VII sayılı listesi üzerinden incelenmelidir.

• İthalat Aşamasında

• • DİİB/Dİİ numarası, satır kodu ve muafiyet kodu doğru beyan edilmelidir.
• • GTİP, kıymet, menşe, miktar ve ölçü birimleri belgeyle uyumlu olmalıdır.
• • Teminat tutarı ve teminat türü doğrulanmalıdır.
• • Nihai kullanım izni gerekiyorsa TPS referansı beyannamede doğru gösterilmelidir.
• • İthal lisansı, kota, gözetim, anti-damping ve ürün güvenliği düzenlemeleri işlem özelinde kontrol edilmelidir.

• Üretim ve Stok Sürecinde

• • İthal girdinin belge kapsamındaki üretimde kullanıldığı izlenebilir olmalıdır.
• • Belge sahibi, yan sanayici ve aracı ihracatçı hareketleri kayıt altına alınmalıdır.
• • Sarfiyat, fire, ikincil ürün ve stok kayıtları fiilî üretimle uyumlu tutulmalıdır.
• • İhracatı henüz yapılmayan ithal eşya veya işlem görmüş ürünün stoklarda bulunduğu ispatlanabilmelidir.

• İhracat Aşamasında

• • İhracat beyannamesinde doğru satır kodu ve belge/izin bağlantısı kurulmalıdır.
• • İhraç ürününün tanımı, GTİP’i, miktarı ve kıymeti belgeyle uyumlu olmalıdır.
• • A.TR veya menşe ispat belgesi kullanılacaksa TEV hesabı tamamlanmalıdır.
• • Belge süresi içinde tescil edilen beyannamenin fiilî ihracatının gerçekleştiği ayrıca doğrulanmalıdır.

• Kapatma Aşamasında

• • Kapatma başvurusu üç aylık süre içinde yapılmalıdır.
• • İthalat ve ihracat beyannameleri doğru belge satırlarıyla eşleştirilmelidir.
• • Döviz kullanım oranı, gerçekleşen CIF ithalat ve FOB ihracat tutarları üzerinden kontrol edilmelidir.
• • Sarfiyat, fire ve ikincil ürün hesapları gerçekleşen üretime göre hazırlanmalıdır.
• • TEV makbuzları ve mahsup hesapları beyanname bazında doğrulanmalıdır.
• • Nihai kullanım izninin sonlandırılmasına ilişkin tespit ve belgeler tamamlanmalıdır.

• DİR Şartlarına Uyulmamasının Sonuçları

DİR kapsamında sağlanan avantajların korunması, belgenin veya iznin bütün şartlarına uyulmasına bağlıdır. İhracatın süresinde gerçekleştirilememesi, izin verilen miktarın aşılması, ithal girdinin amacı dışında kullanılması, eksik TEV ödenmesi, satır kodlarının hatalı beyanı,

Belge Kapatma Başvurusunun Yapılmaması, Gerçeğe Aykırı Bilgi ve Belge Sunulması Hâlinde;

• • İthalat sırasında alınmayan vergilerin tahsili,
• • 6183 sayılı Kanun kapsamında gecikme zammı,
• • 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun ilgili ceza hükümleri,
• • Teminatın nakde çevrilmesi,
• • Belgenin veya iznin müeyyideli kapatılması ya da iptali,
• • İndirimli teminat hakkının belirli süreyle kullandırılmaması,
• • Gerçeğe aykırı veya sahte belge durumunda adli ve idari işlemler

gündeme gelebilir.

DİR tedbirlerine uyulmamasında İhracat: 2006/12 sayılı Tebliğ’in 43, 44 ve 45’inci maddeleri ile olayın niteliğine göre Gümrük Kanunu’nun 207, 234 ve 238’inci maddeleri başta olmak üzere ilgili hükümler birlikte değerlendirilir. Nihai kullanım nedeniyle indirimli veya sıfır oran üzerinden TEV tahakkuk ettirilmesine rağmen gerekli koşulların sağlanmadığının tespiti hâlinde 2014/4 sayılı Genelge uyarınca Gümrük Kanunu’nun 234/5’inci maddesi çerçevesinde işlem yapılır. Ceza ve vergi hesabı; beyannamenin tescil tarihi, gümrük yükümlülüğünün doğduğu olay, eşyanın mevcut olup olmadığı, ihlalin türü ve güncel mevzuat dikkate alınarak yapılmalıdır. Bu nedenle sabit bir ceza tutarı veya tek bir yaptırım sonucu bütün DİR ihlallerine uygulanamaz.

• Sık Sorulan Sorular

• DİR Kapsamında Her İthalat Vergisiz midir

Hayır. Şartlı muafiyet sisteminde vergiler kural olarak teminata bağlanır; geri ödeme sisteminde ise ithalat sırasında ödenir. Rejim şartları tamamlanmadığında vergiler ve ilgili mali yükler tahsil edilebilir.

• DİİB İle Dahilde İşleme İzni Aynı mıdır

Hayır. DİİB Ticaret Bakanlığınca, Dİİ ise Tebliğ’de belirtilen işlemler bakımından gümrük idaresince elektronik ortamda düzenlenir.

• DİİB Süresi Her Zaman 12 Ay mıdır

Hayır. Süre sektöre ve projeye göre belirlenir; kural olarak azami 12 aya kadar olabilir. Sektörel genelgelerde daha kısa süreler öngörülebilir. Uzun üretim süreçli belirli projelerde proje süresi esas alınabilir.

• DİR’de Döviz Kullanım Oranı Her Sektör İçin Yüzde 80 midir

Hayır. İhracat: 2006/12 sayılı Tebliğ genel çerçevede azami yüzde 80 sınırı öngörmekle birlikte Bakanlık sektör bazında daha düşük oranlar belirleyebilir. Örneğin 2025/1 sayılı Genelgede tekstil için yüzde 65, belirli giyim faaliyetleri için yüzde 70 ve deri ile ilgili ürünlerde yüzde 60 üst sınır bulunmaktadır.

• 2026 Ek Süre Düzenlemesinden Bütün Belgeler Yararlanabilir mi

Hayır. Düzenleme, 17 Nisan 2026’dan önce düzenlenmiş ve ihracat taahhüt hesabı henüz kapatılmamış belge ve izinlerle sınırlıdır. Süre başvuru ve uygunluk koşuluna bağlıdır; bazı kıymetli maden ve mücevherat tarife pozisyonlarında azami süre bir aydır.

• Nihai Kullanım İzni Olmadan İndirimli TEV Oranı Uygulanabilir mi

Nihai kullanıma bağlı indirimli veya sıfır oranın uygulanabilmesi için izin ve kullanım şartlarının sağlanması gerekir. DİR bağlantılı işlemlerde başvuru zamanı, GTİP, belge revizesi ve beyanname düzeltmeleri 2014/4 ve 2016/8 sayılı genelgeler de dikkate alınarak işlem özelinde değerlendirilmelidir.

• Eski 2015/2 Sayılı Tekstil Genelgesindeki Oranlar Kullanılabilir mi

7 Temmuz 2025’ten önce düzenlenmiş belgeler geçici hüküm gereği 2015/2 sayılı Genelgeye tabi olabilir. Bu tarihten sonraki belgeler bakımından 2025/1 sayılı güncel Genelge esas alınmalıdır.

Bilgilendirme Notu; Bu içerik, AB Global Akademi kapsamında dış ticaret çalışanları, yöneticiler ve dış ticaret eğitimi alan öğrenciler için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. DİR ve nihai kullanım uygulaması; eşyanın GTİP’i, menşei, kıymeti, üretim süreci, belge tarihi, sektör, ihracat ülkesi ve somut işlemin diğer özelliklerine göre değişebilir. Bu çalışma, belirli bir ithalat veya ihracat işlemi için bağlayıcı hukuki, mali ya da gümrük müşavirliği görüşü değildir. Gümrük beyannamesi tescil edilmeden, DİİB/Dİİ başvurusu veya revizesi yapılmadan ve taahhüt kapatma dosyası sonuçlandırılmadan önce yürürlükteki mevzuat ile Ticaret Bakanlığının güncel duyuru ve uygulama talimatları işlem özelinde kontrol edilmelidir.