AB

Global Akademi

(Finansal Kiralama-Leasing)

• Giriş

Dış Ticaret; Sürekli değişen mevzuatı, uluslararası düzenlemeleri ve uygulama farklılıkları nedeniyle uzmanlık gerektiren dinamik bir çalışma alanıdır. Bu nedenle güncel bilgiye erişim, doğru yorumlama ve süreç yönetimi büyük önem taşımaktadır.

Global Akademi; Dış ticaret profesyonelleri, yöneticiler ve dış ticaret kariyerinde kendisini geliştirmek isteyen adaylar ile öğrenciler için hazırlanmış kapsamlı bir bilgi platformudur. İthalattan ihracata, gümrük mevzuatından lojistik süreçlerine kadar birçok konuda hazırlanan eğitim sunumları; teorik bilgiyi uygulama deneyimiyle birleştirerek mesleki gelişime katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Alanında uzman ekipler tarafından hazırlanan bu içerikler, dış ticaret süreçlerini daha etkin yönetmek, operasyonel riskleri azaltmak ve sektörel gelişmeleri yakından takip etmek isteyen herkes için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

Global Akademi; Bilgiye erişimi kolaylaştırırken dış ticaret alanında yetkin, donanımlı ve sektöre değer katan profesyoneller yetiştirmeyi hedeflemektedir.

Yasal Uyarı; Dış ticaret işlemleri, mevzuata tam uyum ve dikkat gerektiren süreçlerdir. Olası hata ve risklerin önüne geçebilmek adına, işlemlerinizde alanında uzman profesyonellerden destek almanızı tavsiye ederiz. Bu çalışma, AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi uzmanları tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, içerik ve bilgileri genel niteliktedir. Mevzuatta meydana gelebilecek değişiklikler, uygulama farklılıkları veya bilginin kullanımından kaynaklanabilecek sonuçlar nedeniyle AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi'nin herhangi bir hukuki veya mali sorumluluğu bulunmamaktadır.

• Finansal Kiralama-Leasing

Finansal kiralama, bir yatırım malının kullanım hakkının belirli bir süre ve bedel karşılığında kiracıya bırakıldığı; mülkiyetin ise sözleşme süresince finansal kiralama şirketinde kaldığı bir finansman yöntemidir. İşlemin ekonomik özü, kiracının ihtiyaç duyduğu makine, ekipman, araç veya taşınmazı peşin satın alma zorunluluğu olmadan kullanabilmesidir. Finansal kiralama yalnızca bir ödeme planı değildir. Aynı anda finansman, sözleşme hukuku, vergilendirme, muhasebe, gümrük, kambiyo, ürün güvenliği ve yatırım teşvik mevzuatını ilgilendirebilir. Özellikle yurt dışından temin edilen mallarda; finansal kiralama sözleşmesinin yanında GTİP tespiti, gümrük kıymeti, menşe, ithalat izinleri, geçici ithalat rejimi, KDV ve teminat süreçleri birlikte değerlendirilmelidir.

• 2026 İtibarıyla Üç Konu Özellikle Önem Taşımaktadır

• • Yeni yatırım teşvik başvurularında 2012/3305 sayılı eski sistem yerine, 30 Mayıs 2025 tarihli 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ve 21 Haziran 2025 tarihli 2025/1 sayılı Uygulama Tebliği esas alınmaktadır.
• • Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki finansal kiralama işlemlerinde, her bir finansal kiralama şirketi bakımından aranan asgari makine ve teçhizat tutarı 2026 için 3,8 milyon TL olarak uygulanmaktadır.
• • Finansal kiralamada KDV oranı her işlemde kendiliğinden yüzde 1 değildir. Kural olarak kiralanan malın oranı uygulanır; yüzde 1 oran veya istisna ancak ilgili düzenlemedeki şartlar sağlanıyorsa gündeme gelir.

• Finansal Kiralama Nedir

6361 sayılı Kanun'un 18'inci maddesine göre finansal kiralama sözleşmesi; kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü bir kişiden veya bizzat kiracıdan satın aldığı ya da başka şekilde temin ettiği bir malın zilyetliğini, her türlü faydayı sağlamak üzere ve belirli bir süre feshedilmemek şartıyla kira bedeli karşılığında kiracıya bırakmasını öngören sözleşmedir. Bir işlemin finansal kiralama sayılabilmesi için Kanun'daki ölçütlerden en az birinin bulunması gerekir.

Bunlar Özetle Şöyledir:

• • Sözleşme sonunda mülkiyetin kiracıya geçmesi,
• • Kiracıya, kira süresi sonunda malı piyasa değerinden daha düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması,
• • Kira süresinin malın ekonomik ömrünün yüzde 80'inden daha büyük bir bölümünü kapsaması,
• • Kira ödemelerinin bugünkü değerleri toplamının malın rayiç bedelinin yüzde 90'ından büyük olması.

Bu ölçütler, işlemin adından çok ekonomik içeriğini esas alır. Sözleşmeye yalnızca “kira” veya “operasyonel kiralama” yazılması, ekonomik koşullar finansal kiralamayı gösteriyorsa tek başına belirleyici değildir.

• Finansal Kiralamanın Tarafları

• • Kiralayan: Katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları ile mevzuata göre yetkilendirilmiş finansal kiralama şirketleridir.
• • Kiracı: Yatırım malını seçen, kullanan ve sözleşmedeki kira bedellerini ödeyen gerçek veya tüzel kişidir.
• • Satıcı veya Üretici: Kiracının seçtiği malı kiralayana satan veya sağlayan taraftır. Satıcı yurt içinde ya da yurt dışında olabilir.

• Hangi Varlıklar Finansal Kiralamaya Konu Olabilir

Taşınır ve taşınmaz mallar finansal kiralamaya konu olabilir. Üretim makineleri, iş makineleri, tıbbi cihazlar, enerji ekipmanları, ticari araçlar, hava ve deniz taşıtları, bilgi teknolojisi donanımları ve yatırım amaçlı taşınmazlar yaygın örneklerdir. Patent gibi fikrî ve sınai haklar kural olarak finansal kiralamanın konusu olamaz. Bunun istisnası, bilgisayar yazılımlarının çoğaltılmış nüshalarıdır. Ayrıca finansman şirketinin kredi niteliğindeki işlemleri ile kısa süreli hizmet ağırlıklı operasyonel kiralama modelleri, hukuki ve muhasebesel bakımdan finansal kiralamadan farklı değerlendirilebilir.

Bir malın teknik olarak kiralanabilir olması, ithalatının veya kullanımının serbest olduğu anlamına gelmez. İkinci el veya yenileştirilmiş makineler, kullanılmış tıbbi cihazlar, radyo ekipmanları, belirli taşıtlar ve gözetim ya da uygunluk denetimine tabi ürünler için ayrıca ithalat politikası, ürün güvenliği, TAREKS, CE/TSE, izin, kota veya yaş sınırlaması gündeme gelebilir.

• Başlıca Finansal Kiralama Türleri

Yurt İçi Finansal Kiralama

Kiralayan, kiracı ve tedarik sürecinin Türkiye'de yürütüldüğü modeldir. Mal yurt içinden alınabileceği gibi, Türkiye'deki finansal kiralama şirketi tarafından ithal edilerek kiracıya teslim edilebilir. İthalatın finansal kiralama şirketi adına yapılması, gümrük ve ürün güvenliği yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Yurt Dışından Finansal Kiralama

Kiralayanın yurt dışında bulunduğu ve kiracının Türkiye'de olduğu sınır ötesi finansal kiralama modelidir. 6361 sayılı Kanun'un 21'inci maddesi tescil ilkesini düzenler. Finansal Kurumlar Birliğinin güncel uygulama esasları ise tescile kabul edilen sınır ötesi işlemleri; hava araçları, gemiler, tıbbi cihazlar ve yüksek teknoloji niteliğindeki mallar ile ortalama yıllık kira toplamının 100.000 ABD dolarını aşması gibi özel şartlara bağlamaktadır. Yüksek teknoloji niteliğinin Türkiye'deki üniversitelerden alınacak belgeyle tevsiki istenmektedir.

Tescil için gerekli belgelerin mal Türkiye'ye girmeden önce sunulması gerekir. Yurt dışındaki kiralayanın kendi ülkesinde bu faaliyeti yürütmeye yetkili olması ve malın mülkiyetini belgeleyebilmesi de aranır. FKB Genelgesi'nde geçmişte yer alan sözleşmenin ve Türkçe tercümesinin noter onayına ilişkin hükümler, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun E.2022/3359, K.2023/1070 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bununla birlikte yabancı belgelerin şekli, tercüme, apostil veya tasdik ihtiyacı; işlemin niteliği, ilgili sicil ve idarenin güncel belge düzenine göre ayrıca kontrol edilmelidir.

• Sat ve Geri Kirala

Sat ve geri kirala modelinde işletme, aktifindeki bir varlığı finansal kiralama şirketine satar ve aynı varlığı geri kiralar. Bu yöntem, işletme sermayesi yaratırken varlığın kullanımını sürdürme imkânı sağlayabilir. Vergi avantajları her satış ve geri kiralama işlemine otomatik olarak uygulanmaz. KDV Kanunu'nun 17/4-y maddesindeki istisna ile Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5/1-j maddesindeki kazanç istisnası; yetkili kuruluş, geri kiralama, sözleşme sonunda mülkiyetin geri devri, fon hesabı ve kullanım süresi gibi şartlara bağlıdır. Taşınmazın sözleşme sonunda kiracıya geri devrine ilişkin tapu harcı istisnası ise 6361 sayılı Kanun'un 37'nci maddesinde düzenlenmiştir. Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki bir varlığın sat ve geri kirala işlemine konu edilmesi ayrıca hassastır. Yatırımı henüz tamamlanmamış veya tamamlama vizesi için başvuru tarihinden itibaren iki yıl geçmemiş sabit kıymetlerde Bakanlık izni aranır; ilgili düzenleme uyarınca bu işlemler için faiz veya kâr payı desteğinden yararlanılamaz.

• Tarafların Temel Hak ve Yükümlülükleri

• Kiralayanın Başlıca Yükümlülükleri

• • Sözleşmede belirlenen malı temin etmek ve kiracıya teslim sürecini yürütmek,
• • Kiracının sözleşmeye uygun kullanımını haksız biçimde engellememek,
• • Mülkiyet, tescil ve belge düzenini mevzuata uygun sürdürmek,
• • Yatırım teşvikli işlemlerde onaylı liste ve destek şartlarına uymak,

Sözleşme sonunda kararlaştırılan iade veya devir işlemlerini gerçekleştirmek.

Kiracı tarafından seçilen üçüncü kişiden sağlanan malın ayıplı olmasından kiralayan kural olarak sorumlu değildir. Ancak kiralayanın satıcı seçimine müdahalesi, özel taahhüdü, ağır kusuru veya emredici tüketici hükümleri gibi durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.

• Kiracının Başlıca Yükümlülükleri

• • Kira bedellerini zamanında ödemek,
• • Malı sözleşmeye ve amacına uygun, özenli biçimde kullanmak,
• • Aksi kararlaştırılmamışsa bakım ve koruma giderlerini üstlenmek,
• • Malın sigortalanmasına ilişkin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmek; primi ödemek,
• • Hasar, arıza, haciz girişimi, el koyma veya yer değişikliği gibi önemli olayları bildirmek,
• • Sözleşme sonunda satın alma hakkı yoksa veya kullanılmıyorsa malı derhal iade etmek.

Sigortayı hangi tarafın yaptıracağı sözleşmede belirlenir; primlerin kiracı tarafından ödenmesi kanuni esastır. Hasar veya ziya halinde sigorta tarafından karşılanmayan tutara ilişkin risk de Kanun çerçevesinde kiracıya ait olabilir. Poliçedeki muafiyet, teminat dışı haller, lehtar ve tazminat ödeme mekanizması sözleşmeyle birlikte incelenmelidir. Kiracı, finansal kiralama hakkını veya kiracılık sıfatını kiralayanın yazılı izni olmadan devredemez. Konut finansmanı kapsamı dışındaki işlemlerde zilyetlik devri de sözleşmenin buna izin vermesine bağlıdır. Tescile tabi devirlerin ilgili sicillere işlenmesi gerekir.

• Finansal Kiralama Yoluyla İthalat

Finansal kiralama, ithalata ilişkin temel yükümlülükleri kaldıran bağımsız bir gümrük rejimi değildir. İthal edilen mal için doğru GTİP, menşe, gümrük kıymeti, ticaret politikası önlemleri, ürün güvenliği denetimi, izinler ve vergiler ayrı ayrı değerlendirilir.

• Türkiye'deki Finansal Kiralama Şirketinin Yaptığı Kesin İthalat

Mal, Türkiye'deki finansal kiralama şirketi tarafından satın alınarak kesin ithal ediliyorsa, geçerli bir yatırım teşvik istisnası veya başka özel düzenleme bulunmadığı sürece genel gümrük ve ithalat KDV kuralları uygulanır. Beyannamede ithalatçı, sözleşme zinciri, fatura, navlun ve sigorta, lisans bedelleri, ilişkili kişi durumu ve varsa kurulum/hizmet ayrımları uyumlu olmalıdır. Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki makine ve teçhizatın finansal kiralama yoluyla ithalinde, finansal kiralama şirketi adına ayrıca yatırım teşvik belgesi düzenlenmez. İşlem, yatırımcının belgesi ve Bakanlıkça onaylı makine-teçhizat listesi üzerinden yürütülür.

• Yurt Dışından Kiralamada Geçici İthalat

6361 sayılı Kanun'un 36'ncı maddesine göre sözleşmede satın alma hakkı bulunmayan veya bu hak bulunsa bile yatırım teşvik mevzuatına göre gümrük vergisi muafiyetinden yararlanması öngörülmeyen mallar, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlere tabidir. Gümrük işlemlerinde süre, sözleşme süresiyle bağlantılı ele alınır; malın yeniden ihraç edilmesiyle alınan teminatın çözümü gündeme gelir.

Geçici ithal edilen malın süresinde yeniden ihraç edilmemesi, izin verilen kullanımın dışına çıkılması, izinsiz devredilmesi veya rejim şartlarının ihlal edilmesi; gümrük vergilerinin tahsiline ve Gümrük Kanunu'nun özellikle 238 ve 241'inci maddeleri kapsamındaki yaptırımlara yol açabilir. Ceza tutarları her yıl değişebildiğinden sabit rakamla değil, ihlal ve beyan tarihi itibarıyla güncel düzenlemeyle hesaplanmalıdır.

• Sözleşme Sonunda Kesin İthalat

Geçici ithal edilen mal sözleşme sonunda kesin ithal edilirse; gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihteki döviz kuru ve Gümrük Kanunu uyarınca belirlenecek gümrük kıymeti üzerinden vergiler ve diğer mali yükümlülükler hesaplanır. Başlangıçtaki satın alma bedelinin veya kalan kira toplamının otomatik olarak gümrük kıymeti kabul edilmesi doğru değildir.

• Kurulum, Montaj, Bakım Ve Teknik Hizmetler

İthal edilen eşyanın Türkiye'de ithalattan sonra yapılan inşa, kurma, montaj, bakım veya teknik yardım giderleri; eşya bedelinden ayrı gösterilmiş ve mevzuattaki şartlar sağlanmışsa Gümrük Kanunu'nun 28'inci maddesi uyarınca gümrük kıymetine dahil edilmeyebilir. Ayrıştırmanın sözleşme, fatura ve ödeme belgelerinde açık ve tutarlı olması gerekir. Yurt dışından alınan ve Türkiye'de faydalanılan hizmetler ise ayrıca KDV ve stopaj yönünden incelenir. Genel KDV oranına tabi bir hizmette sorumlu sıfatıyla KDV gündeme gelebilir. Gelir veya kurumlar vergisi stopajı bakımından hizmetin niteliği, serbest meslek/royalti ayrımı, hizmetin nerede icra edildiği, yurt dışı kuruluşun Türkiye'de işyeri veya daimî temsilcisi bulunup bulunmadığı ve uygulanabilir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması birlikte değerlendirilmelidir. Yalnızca gün sayısına bakılarak otomatik sonuç çıkarılmamalıdır.

• Finansal Kiralama Kapsamında Geçici İhracat

Türkiye'deki bir malın finansal kiralama kapsamında yurt dışında kullanılmak üzere gönderilmesi, kesin ihracat ile aynı değildir. İşlemin geçici ihracat veya hariçte işleme hükümleri kapsamında olup olmadığı; malın geri gelme amacı, yurt dışında kalış süresi ve sözleşmeye göre belirlenir. Ticaret Bakanlığının Gümrük Genel Tebliği (Hariçte İşleme-Geçici İhracat) Seri No: 1 kapsamında, finansal kiralama yoluyla geçici ihracat başvurularında sözleşme ve gerekli tercüme/belgeler gümrük idaresine sunulur. Süre uzatımı gerekiyorsa izin süresi dolmadan başvurulmalıdır. İhracat bedeli, kira tahsilatı ve dövizli sözleşme yönünden ayrıca Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının güncel ihracat genelgesi kontrol edilmelidir.

• 2026 Yatırım Teşvik Sistemi ve Finansal Kiralama

30 Mayıs 2025'te yürürlüğe giren 9903 sayılı Karar, yeni yatırım teşvik sisteminin ana çerçevesini oluşturmuştur. Sistem; Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi kapsamında Teknoloji Hamlesi, Yerel Kalkınma Hamlesi ve Stratejik Hamle programları ile sektörel teşvik sistemi kapsamında Öncelikli Yatırımlar ve Hedef Yatırımlar uygulamalarını içerir. Desteklerin kapsamı program, sektör, bölge ve belge şartlarına göre değişir. Yeni başvurularda 2012/3305 sayılı Karar ve 2012/1 sayılı Tebliğ esas alınmamalıdır. Ancak önceki kararlara göre düzenlenmiş yatırım teşvik belgeleri, 9903 sayılı Karar'ın geçici hükümleri uyarınca kendi dayanak mevzuatı çerçevesinde devam edebilir. Bu nedenle belgenin düzenlenme tarihi ve dayandığı karar mutlaka kontrol edilmelidir.

• 2026 Asgari Yatırım Tutarları

9903 sayılı Karar'daki Türk lirası tutarlar, her yıl bir önceki yılın yeniden değerleme oranına göre güncellenir.

• • 1. ve 2. bölgelerde asgari sabit yatırım 15,1 milyon TL
• • 3., 4., 5. ve 6. bölgelerde asgari sabit yatırım 7,5 milyon TL
• • Teşvik belgeli finansal kiralamaya ait makine ve teçhizat toplamı 3,8 milyon TL

Bu tutarlar yatırımın veya teşvik programının bütün özel şartlarının yerine geldiği anlamına gelmez. Program bazındaki kapasite, sektör, asgari yatırım, yerli katma değer, teknoloji seviyesi veya bölgesel koşullar ayrıca aranabilir.

• Teşvikli Finansal Kiralama Nasıl Yürütülür

2025/1 sayılı Tebliğ'in 23'üncü maddesine göre, yatırım teşvik belgesi kapsamındaki makine ve teçhizatın tamamı veya bir kısmı finansal kiralama yoluyla temin edilebilir.

Temel Uygulama Adımları Şunlardır:

• • Yatırımcı ile finansal kiralama şirketi arasında sözleşme kurulur.
• • Satın alma veya ithalat işleminden önce E-TUYS üzerinden gerekli makine-teçhizat süreci tamamlanır.
• • Finansal kiralama şirketi, yatırımcıya ait teşvik belgesi ve Genel Müdürlükçe onaylı listeye dayanarak gümrük vergisi muafiyeti ve KDV istisnasını uygular.
• • Makine ve teçhizat finansal kiralama şirketi adına alınır veya ithal edilir; desteklerin doğru uygulanmasında yatırımcı ile kiralayanın müteselsil sorumluluğu doğabilir.
• • Makinenin başka bir finansal kiralama şirketine devri, yatırımcının onayı ve Genel Müdürlük izniyle mümkündür.
• • Kiralayanın, malı mülkiyet devrinden önce izinsiz biçimde üçüncü kişiye satması veya kiralaması halinde sorumluluk doğar. İflas, sözleşmenin feshi veya yatırımın gerçekleştirilememesi gibi durumlarda; yatırımcıya mülkiyeti geçmemiş makine ve teçhizata sağlanan gümrük vergisi ve KDV destekleri kiralayandan, diğer destekler ise yatırımcıdan geri alınabilir. Somut olayda 9903 sayılı Karar'ın müeyyide hükümleri ile 2025/1 sayılı Tebliğ birlikte uygulanır.
• • Finansal kiralama yöntemiyle gerçekleştirilen uygun yatırımlar, amortisman ödeme planının sunulması ve ilgili şartların sağlanması halinde faiz veya kâr payı desteğinden yararlanabilir. Bu destek otomatik değildir; yatırım programı, belge ve finansman koşulları belirleyicidir.

• Teşvik Belgesi Hangi Vergisel Avantajları Sağlayabilir

9903 sayılı Karar kapsamında, yatırım programına ve belgeye bağlı olarak şu destekler gündeme gelebilir:

• • Gümrük vergisi muafiyeti,
• • KDV istisnası,
• • Vergi indirimi,
• • Faiz veya kâr payı desteği,
• • Makine desteği,
• • Yatırım yeri tahsisi,
• • Bölgesel şartlarla sigorta primi işveren hissesi desteği,
• • Altıncı bölgede sigorta primi işçi hissesi desteği.

Her yatırım belgesi bütün destekleri içermez. Nihai hak, belge üzerinde tanımlanan destek unsurları ve gerçekleşen yatırım harcamalarıyla sınırlıdır.

• Damga Vergisi, Harç ve Kurumlar Vergisi

6361 sayılı Kanun'un 37'nci maddesi uyarınca finansal kiralama sözleşmeleri, bu sözleşmelerin devrine ve değiştirilmesine ilişkin kâğıtlar, kiralayan ile satıcı arasındaki tedarik sözleşmeleri ve bunların teminatına ilişkin kâğıtlar damga vergisinden istisnadır. Bu işlemlerle ilgili yapılacak işlemler harçtan istisna olmakla birlikte, kiralayanın taşınmazı edinimine ilişkin tapu işlemi bu genel harç istisnasının dışındadır.

Sat ve geri kirala kapsamında taşınmazın sözleşme sonunda kiracıya devri, Kanun'daki şartlarla tapu harcından istisnadır. İlk satışın, geri kiralamanın ve nihai devrin vergisel sonuçları birbirinden ayrı incelenmelidir. Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5/1-j maddesi, şartları sağlayan kurumların sat ve geri kirala işlemlerinden doğan kazançlarına özgü bir istisna düzenler. İstisna; kazancın özel fon hesabında tutulması, fonun kullanım amacı, sözleşme sonunda geri devir ve kanuni süreler gibi koşullara bağlıdır. Bu hüküm, finansal kiralama yapan her işletmeye veya her varlık satışına tanınmış genel bir kurumlar vergisi muafiyeti değildir.

• Muhasebe ve Raporlama

Finansal kiralama ödemelerinin tamamının doğrudan kira gideri yazılacağı yönündeki genel ifade doğru değildir.

Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 290'ıncı maddesi kapsamında kiracı, finansal kiralamaya konu iktisadi kıymeti kullanma hakkı olarak aktifleştirir ve amortismana tabi tutar. Borç tutarı pasifte izlenir; finansman gideri dönemlere dağıtılır.

TFRS uygulayan işletmelerde TFRS 16, kiracı açısından kullanım hakkı varlığı ve kira yükümlülüğü yaklaşımını esas alır; standarttaki kısa vadeli ve düşük değerli varlık istisnaları saklıdır. BOBİ FRS veya diğer geçerli raporlama çerçevelerini uygulayan işletmeler, kendi standartlarındaki sınıflandırma ve ölçüm hükümlerine uymalıdır. Vergi kayıtları ile finansal raporlama standartları arasında geçici farklar oluşabilir. Kur farkı, finansman gideri, amortisman süresi ve dönem sonu satın alma bedeli işlem özelinde değerlendirilmelidir.

• Mal ve Tedarik Kontrolü

• • Teknik şartname, seri numarası, model, menşe ve yeni/kullanılmış durumu açık mı?
• • Satıcı garantisi, kabul testi, kurulum, eğitim ve yedek parça sorumluluğu belirli mi?
• • Ayıp, gecikme veya performans eksikliğinde kiracının satıcıya doğrudan başvuru hakkı var mı?
• • Malın bakım planı, sigorta kapsamı ve hasar halinde ödeme mekanizması düzenlenmiş mi?

• Gümrük ve Dış Ticaret Kontrolü

• • GTİP bağlayıcı veya yeterli teknik çalışma ile doğrulandı mı?
• • Menşe ve tercihli tarife belgeleri uygun mu?
• • TAREKS, CE, TSE, izin, gözetim, kota, ek mali yükümlülük veya ticaret politikası önlemi var mı?
• • İthalat kesin mi, geçici mi; rejim süresi ve teminat doğru mu?
• • Navlun, sigorta, lisans, yazılım, kurulum ve hizmet bedelleri gümrük kıymeti bakımından ayrıştırıldı mı?
• • Sözleşme sonunda yeniden ihracat veya kesin ithalat senaryosu maliyetlendirildi mi?

• Teşvik ve Vergi Kontrolü

• • Yatırım teşvik belgesi güncel mi ve hangi karara dayanıyor?
• • Makine, onaylı listede doğru GTİP ve tutarla yer alıyor mu?
• • Satın alma veya ithalattan önce E-TUYS işlemi tamamlandı mı?
• • 2026 için her bir finansal kiralama şirketi bazındaki 3,8 milyon TL eşik sağlanıyor mu?
• • KDV yüzde 1 oranının veya istisnanın hukuki dayanağı somut mal için doğrulandı mı?
• • Sat ve geri kiralamada KDV, kurumlar vergisi, fon hesabı ve tapu harcı şartları birlikte sağlanıyor mu?

• Sözleşme ve Tescil Kontrolü

• • Sözleşmenin şekli ve yetkili imzalar geçerli mi?
• • İlgili tapu, araç, gemi, uçak veya FKB sicil kaydı tamamlandı mı?
• • Yurt dışı sözleşmede FKB tescil koşulları ve süresi karşılandı mı?
• • Devir, alt kullanım, yer değişikliği ve zilyetlik hükümleri açık mı?
• • Uyuşmazlık çözümü, uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme veya tahkim hükmü uygulanabilir mi?

• 2026 İtibarıyla Güncellenen Başlıca Noktalar

27 Ağustos 2025 tarihli düzenleme ile Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik'te; katılım esaslı faaliyetler, ticaret unvanı, şube yapılanması ve iştirak izinleri gibi kurumsal konularda değişiklikler yapılmıştır. Bu güncelleme sektör kuruluşlarının organizasyon ve faaliyet uyumunu ilgilendirir; finansal kiralama sözleşmesinin 6361 sayılı Kanun'daki temel yapısını veya gümrük ve KDV kurallarını ortadan kaldırmaz.

• Leasing İşlemlerinde KDV Oranı

Tek bir oran yoktur. Kural olarak kiralanan malın tabi olduğu oran uygulanır. Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki belirli makine ve teçhizat kiralamaları ile oran kararındaki belirli GTİP'ler yüzde 1'e tabi olabilir. Şartları sağlamayan işlemlerde malın genel veya indirimli oranı geçerlidir.

• Yatırım Teşvik Belgesiyle Leasing Yapılabilir mi

Evet. Belgedeki makine ve teçhizatın tamamı veya bir kısmı finansal kiralama yoluyla temin edilebilir. 2026 için her bir finansal kiralama şirketine ait makine ve teçhizat toplamının en az 3,8 milyon TL olması; sözleşme, onaylı liste ve E-TUYS işlemlerinin satın alma ya da ithalattan önce tamamlanması gerekir.

• Finansal Kiralama Şirketinin Ayrı Teşvik Belgesi Alması Gerekir mi

Hayır. Uygun makine ve teçhizat, yatırımcının teşvik belgesi ve onaylı listesi üzerinden finansal kiralama şirketi adına satın alınır veya ithal edilir.

• Yurt Dışından Her Makine Finansal Kiralama Yoluyla Getirilebilir mi

Hayır. Finansal kiralama modeli, ithalat yasağı veya kısıtlamasını kaldırmaz. Malın ithalat rejimi, ürün güvenliği, uygunluk, izin, yaş/kullanılmışlık ve gümrük şartları önceden kontrol edilmelidir. Sınır ötesi finansal kiralamada ayrıca FKB tescil şartları bulunur.

• Kullanılmış Makine Leasinginde Yüzde 1 KDV Uygulanır mı

Oran kararının B/17 sırasındaki özel yüzde 1 düzenlemesi kullanılmış makineyi, parça ve aksesuarları kapsamaz. Başka bir teşvik veya istisna hükmü bulunup bulunmadığı işlem özelinde ayrıca incelenmelidir.

Bilgilendirme Notu; Bu içerik, AB Global Akademi kapsamında dış ticaret çalışanları, yöneticiler ve dış ticaret eğitimi alan öğrenciler için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik çalışması genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki, vergisel, gümrük veya yatırım teşvik danışmanlığı yerine geçmez. Finansal kiralama işlemlerinde uygulanacak sonuç; malın GTİP'i, menşei, niteliği, sözleşme hükümleri, yatırım teşvik belgesi ve eki listeler, teslim şekli, hizmet unsurları, tarafların yerleşikliği ve işlem tarihi gibi değişkenlere göre farklılaşabilir. Beyan veya sözleşme kurulmadan önce güncel mevzuat ile idari uygulama işlem özelinde doğrulanmalıdır.