AB

Global Akademi

(Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi)

• Giriş

Dış Ticaret; Sürekli değişen mevzuatı, uluslararası düzenlemeleri ve uygulama farklılıkları nedeniyle uzmanlık gerektiren dinamik bir çalışma alanıdır. Bu nedenle güncel bilgiye erişim, doğru yorumlama ve süreç yönetimi büyük önem taşımaktadır.

Global Akademi; Dış ticaret profesyonelleri, yöneticiler ve dış ticaret kariyerinde kendisini geliştirmek isteyen adaylar ile öğrenciler için hazırlanmış kapsamlı bir bilgi platformudur. İthalattan ihracata, gümrük mevzuatından lojistik süreçlerine kadar birçok konuda hazırlanan eğitim sunumları; teorik bilgiyi uygulama deneyimiyle birleştirerek mesleki gelişime katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Alanında uzman ekipler tarafından hazırlanan bu içerikler, dış ticaret süreçlerini daha etkin yönetmek, operasyonel riskleri azaltmak ve sektörel gelişmeleri yakından takip etmek isteyen herkes için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

Global Akademi; Bilgiye erişimi kolaylaştırırken dış ticaret alanında yetkin, donanımlı ve sektöre değer katan profesyoneller yetiştirmeyi hedeflemektedir.

Yasal Uyarı; Dış ticaret işlemleri, mevzuata tam uyum ve dikkat gerektiren süreçlerdir. Olası hata ve risklerin önüne geçebilmek adına, işlemlerinizde alanında uzman profesyonellerden destek almanızı tavsiye ederiz. Bu çalışma, AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi uzmanları tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, içerik ve bilgileri genel niteliktedir. Mevzuatta meydana gelebilecek değişiklikler, uygulama farklılıkları veya bilginin kullanımından kaynaklanabilecek sonuçlar nedeniyle AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi'nin herhangi bir hukuki veya mali sorumluluğu bulunmamaktadır.

• Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi

Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi, serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi’nde ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemleri uygulanmadan işleme faaliyetine tabi tutulmasına imkân veren ekonomik etkili bir gümrük rejimidir.

Rejim kapsamında işlenen eşya; niteliği, kullanım biçimi veya teknik özellikleri değiştirilerek işlem görmüş ürüne dönüştürülür. İşlem sonucunda elde edilen ürünlerin serbest dolaşıma girişinde ise kural olarak bu ürünlere ilişkin ithalat vergileri esas alınır. Bu yönüyle rejim, ithal girdinin doğrudan serbest dolaşıma sokulması yerine Türkiye’de işlenmesine ve vergilendirmenin ortaya çıkan ürün üzerinden gerçekleştirilmesine olanak sağlar. Temel düzenlemeler, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 123 ila 127’nci maddelerinde yer almaktadır.

• Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejiminin Amacı

Rejimin temel amacı, yurt dışından temin edilen girdilerin Türkiye’de işlenerek ekonomik değeri daha yüksek ürünlere dönüştürülmesini desteklemektir. Bununla birlikte uygulama, yerli üreticilerin temel ekonomik çıkarlarını olumsuz etkilemeyecek şekilde yürütülür.

Gümrük kontrolü altında işleme rejimi sayesinde:

• • İthal girdiler işleme aşamasında ithalat vergilerine tabi tutulmaz.
• • İşleme faaliyetleri gümrük gözetimi altında gerçekleştirilir.
• • İşlem görmüş ürünlerin vergilendirilmesinde bu ürünlerin tarife ve vergilendirme unsurları dikkate alınır.
• • Türkiye’de yeni bir işleme faaliyetinin oluşturulması veya mevcut üretimin devamlılığı desteklenebilir.
• • Serbest dolaşıma girişte aranan teknik düzenlemelere uygunluk için gerekli işleme faaliyetleri yapılabilir.

• Rejim Hangi Eşyalara Uygulanır

Gümrük kontrolü altında işleme rejimi yalnızca işlem görmüş ürünün ithalat vergisinin, üretiminde kullanılan ithal girdinin vergisinden düşük olduğu durumlarla sınırlı değildir.

Güncel uygulamada rejim genel olarak:

• • İşlem görmüş ürünün ithalat vergisinin, bünyesinde kullanılan ithal eşyanın vergisinden daha düşük olduğu işlemlerde,
• • Serbest dolaşıma giriş için aranan teknik düzenlemelere uygun hâle getirilmesi amacıyla işlenmesi gereken eşyalarda

uygulanabilir. Bu nedenle rejime uygunluk değerlendirilirken eşyanın yalnızca vergi oranına değil; GTİP’ine, kullanım amacına, uygulanacak işleme faaliyetine ve teknik mevzuata da bakılmalıdır.

• Gümrük Kontrolü Altında İşleme İzninin Şartları

Rejimden yararlanılabilmesi için gümrük idaresinden izin alınması gerekir. İzin, işleme faaliyetini gerçekleştiren veya gerçekleştirilmesini sağlayan kişinin başvurusu üzerine değerlendirilir.

İzin verilebilmesi için genel olarak:

• • Başvuru sahibinin Türkiye Gümrük Bölgesi’nde yerleşik olması,
• • İthal eşyanın işlem görmüş ürün içerisindeki varlığının tespit edilebilmesi,
• • İşlem sonrasında eşyanın ilk hâline ekonomik olarak geri döndürülmesinin mümkün olmaması,
• • Uygulamanın menşe ve miktar kısıtlamalarının etkisini ortadan kaldıracak biçimde kullanılmaması,
• • İşleme faaliyetinin Türkiye’deki benzer eşyanın temel ekonomik çıkarlarını olumsuz etkilememesi,
• • İşlemlerin gümrük idaresi tarafından izlenebilir ve denetlenebilir olması

gibi şartlar dikkate alınır.

• Ekonomik Koşulların İncelenmesi

İzin değerlendirmesinde, ithal girdinin kullanılmasının Türkiye’de bir işleme faaliyeti oluşturup oluşturmayacağı veya mevcut faaliyetin devamlılığına katkı sağlayıp sağlamayacağı incelenir.

Gümrük İdaresi Bu Kapsamda Özellikle;

• • Yerli üretimin durumunu,
• • İthal girdinin Türkiye’den temin edilme imkânını,
• • İşleme faaliyetinin ekonomik gerekliliğini,
• • Yerli üreticilerin temel ekonomik çıkarlarını,
• • Üretim kapasitesi ve sürekliliğini

değerlendirebilir.

Gümrük Yönetmeliği’nde belirlenen bazı eşya ve işleme faaliyetleri yönünden ekonomik koşulların karşılandığı kabul edilebilir. Bununla birlikte her başvurunun kapsamı, eşyası ve üretim süreci kendi özellikleri çerçevesinde değerlendirilir.

• Başvuru Nasıl Yapılır

Gümrük kontrolü altında işleme izni başvuruları, güncel uygulamada kâğıt ortamındaki formun doğrudan gümrük müdürlüğüne verilmesi yerine, veri işleme tekniği kullanılarak Tek Pencere Sistemi üzerinden gerçekleştirilir. Başvuru, ilgili gümrük idaresine elektronik ortamda iletilir. İşlemin niteliğine göre başvuru kapsamında genel olarak şu bilgi ve belgeler istenebilir:

• • Başvuru sahibi ve üretim tesisine ilişkin bilgiler,
• • İthal edilecek eşyanın GTİP’i, tanımı, miktarı, kıymeti ve menşei,
• • Elde edilmesi planlanan işlem görmüş ürünün GTİP’i ve teknik özellikleri,
• • İşleme faaliyetinin ayrıntılı açıklaması,
• • Üretim süreci ve verimlilik oranı,
• • Hammadde sarfiyat bilgileri,
• • İşleme süresi,
• • Üretim kapasitesini ve ekonomik gerekliliği gösteren belgeler,
• • Teknik düzenlemelere uygunluk amacıyla başvuruluyorsa ilgili teknik belgeler.

Elektronik başvurudaki bilgiler ile rejim beyannamesi, ticari belgeler, üretim kayıtları ve fiilî eşya arasında uyum bulunması gerekir.

• GTİP Tespitinin Önemi

Gümrük kontrolü altında işleme rejiminde hem ithal girdinin hem de işlem görmüş ürünün GTİP’i doğru belirlenmelidir. Çünkü tarife sınıflandırması:

• • Rejimin uygulanabilirliğini,
• • Teminat tutarını,
• • İşlem görmüş ürüne uygulanacak ithalat vergilerini,
• • Ticaret politikası önlemlerini,
• • Gözetim, izin ve uygunluk yükümlülüklerini,
• • Teknik düzenlemeleri,
• • İkincil işlem görmüş ürünlerin gümrük işlemlerini
• • doğrudan etkileyebilir.

Yanlış GTİP beyanı; eksik vergi tahakkukuna, izin kapsamı dışında işlem yapıldığı değerlendirmesine, ek tahakkuka ve idari yaptırımlara yol açabilir. Tarife sınıflandırmasında tereddüt bulunması hâlinde bağlayıcı tarife bilgisi başvurusu değerlendirilmelidir.

• Teminat Uygulaması

Rejim kapsamına alınan eşya için kural olarak, eşyaya ilişkin gümrük vergileri tutarının yüzde 20 fazlasına karşılık gelen teminatın gümrük idaresine sunulması gerekir.

Bununla birlikte 2009/15481 sayılı Karar’ın 115 ve 116’ncı maddelerinde belirtilen şartların bulunması hâlinde:

• • Teminat aranmaması,
• • Kısmi teminat uygulanması

mümkün olabilir.

Teminat olarak, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 10’uncu maddesinde sayılan değerler kabul edilebilir. Teminat uygulaması; başvuru sahibinin durumu, eşyanın niteliği ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda gümrük idaresince değerlendirilir.

• İznin Geçerlilik Süresi

İzin süresi; ekonomik koşullar, başvuru sahibinin durumu ve yapılacak işleme faaliyetinin özellikleri dikkate alınarak ilgili gümrük müdürlüğü tarafından belirlenir. Verilebilecek süre iki yılı aşamaz.

Mücbir sebep, beklenmeyen hâl veya izin sahibi tarafından ileri sürülen haklı bir gerekçenin bulunması durumunda izin süresi üç aya kadar uzatılabilir. Mücbir sebep ve beklenmeyen hâllerin, ilgili kamu kurum veya kuruluşlarından alınan belgelerle kanıtlanması gerekir. Süre uzatımı talebinin izin süresi sona ermeden yapılması, hak kaybı ve cezai işlem riskinin önlenmesi açısından önemlidir.

• Rejim Kapsamında Tutulması Gereken Kayıtlar

İzin sahibi, ithal eşyanın işleme faaliyetindeki hareketini ve işlem sonucunda elde edilen ürünleri izlemeye imkân veren kayıtları düzenli biçimde tutmalıdır. Kayıtlarda özellikle:

• • Rejime alınan eşyanın miktarı ve kıymeti,
• • Üretimde kullanılan hammadde miktarı,
• • Fire ve zayiat oranları,
• • Verimlilik oranı,
• • Elde edilen asıl ve ikincil işlem görmüş ürünler,
• • Stok miktarları,
• • Eşyanın bulunduğu yer,
• • Rejimi sonlandıran gümrük beyannameleri

açıkça izlenebilmelidir.

Fiilî üretim sonuçları ile izin belgesindeki verimlilik ve sarfiyat oranlarının birbirini karşılamaması, rejimin kapatılmasında vergi ve ceza riski doğurabilir.

• Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi Nasıl Sonlandırılır

Rejimin kapatılabilmesi için Gümrük Yönetmeliği’nin 374 ve 375’inci maddelerinde öngörülen koşulların yerine getirildiğinin tespit edilmesi gerekir.

Bu kapsamda yetkilendirilmiş gümrük müşaviri tarafından hazırlanan tespit raporu:

• • İşleme faaliyeti için tanınan süre içerisinde veya
• • En geç sürenin sona erdiği tarihi izleyen bir ay içinde

ilgili gümrük müdürlüğüne sunulmalıdır.

Tespit raporunun uygun bulunmasının ardından, izni veren gümrük müdürlüğünde veya işlem yapmaya yetkili başka bir gümrük idaresinde serbest dolaşıma giriş beyannamesi tescil edilerek işlem görmüş ürünlerin ithalat işlemleri tamamlanır. Ticaret Bakanlığı güncel uygulama açıklaması

• İkincil İşlem Görmüş Ürünlere Uygulanabilecek İşlemler

Üretim sırasında asıl işlem görmüş ürünün yanında ekonomik değere sahip başka ürünler de ortaya çıkabilir. Zorunlu olarak elde edilen bu ikincil işlem görmüş ürünler, ilgili gümrük idaresinin değerlendirmesi doğrultusunda:

• • Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulabilir,
• • Yeniden ihraç edilebilir,
• • Mahrece iade edilebilir,
• • Tasfiye edilebilir,
• • Gümrük gözetimi altında imha edilebilir.

Uygulanacak işlem belirlenirken ikincil ürünün GTİP’i, miktarı, kıymeti, kullanım amacı ve tabi olduğu ithalat düzenlemeleri ayrıca değerlendirilmelidir.

• Rejim İhlallerinde Karşılaşılabilecek Sonuçlar

İthal eşyanın izin verilen faaliyet dışında kullanılması, kayıtların gerçeği yansıtmaması, izin süresinin aşılması, işlem görmüş ürünlerin eksik beyan edilmesi veya rejimin usulüne uygun kapatılmaması durumunda gümrük yükümlülüğü doğabilir.

İhlalin niteliğine göre:

• • İthalat vergileri tahsil edilebilir,
• • Gecikme faizi veya diğer mali yükümlülükler uygulanabilir,
• • Gümrük Kanunu kapsamında idari para cezası düzenlenebilir,
• • Teminat nakde çevrilebilir,
• • İzin iptal edilebilir veya yeni izin talepleri olumsuz etkilenebilir,
• • Fiilin niteliğine göre diğer gümrük ve kaçakçılıkla mücadele hükümleri gündeme gelebilir.

Bu nedenle izin kapsamındaki eşya, süre, miktar, GTİP, üretim kayıtları ve verimlilik oranları işlem boyunca birlikte takip edilmelidir.

Bilgilendirme Notu; Bu içerik, AB Global Akademi kapsamında dış ticaret çalışanları, yöneticiler ve dış ticaret eğitimi alan öğrenciler için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, belirli bir ithalat veya gümrük işlemi bakımından bağlayıcı hukuki görüş ya da gümrük müşavirliği hizmeti niteliğinde değildir. İşlem öncesinde eşyanın GTİP’i, vergi oranları, teknik düzenlemeleri, izin şartları, teminatı ve güncel gümrük uygulaması yetkili merciler nezdinde ayrıca kontrol edilmelidir.