AB

Global Akademi

(Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu)

• Giriş

Dış Ticaret; Sürekli değişen mevzuatı, uluslararası düzenlemeleri ve uygulama farklılıkları nedeniyle uzmanlık gerektiren dinamik bir çalışma alanıdır. Bu nedenle güncel bilgiye erişim, doğru yorumlama ve süreç yönetimi büyük önem taşımaktadır.

Global Akademi; Dış ticaret profesyonelleri, yöneticiler ve dış ticaret kariyerinde kendisini geliştirmek isteyen adaylar ile öğrenciler için hazırlanmış kapsamlı bir bilgi platformudur. İthalattan ihracata, gümrük mevzuatından lojistik süreçlerine kadar birçok konuda hazırlanan eğitim sunumları; teorik bilgiyi uygulama deneyimiyle birleştirerek mesleki gelişime katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Alanında uzman ekipler tarafından hazırlanan bu içerikler, dış ticaret süreçlerini daha etkin yönetmek, operasyonel riskleri azaltmak ve sektörel gelişmeleri yakından takip etmek isteyen herkes için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

Global Akademi; Bilgiye erişimi kolaylaştırırken dış ticaret alanında yetkin, donanımlı ve sektöre değer katan profesyoneller yetiştirmeyi hedeflemektedir.

Yasal Uyarı; Dış ticaret işlemleri, mevzuata tam uyum ve dikkat gerektiren süreçlerdir. Olası hata ve risklerin önüne geçebilmek adına, işlemlerinizde alanında uzman profesyonellerden destek almanızı tavsiye ederiz. Bu çalışma, AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi uzmanları tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, içerik ve bilgileri genel niteliktedir. Mevzuatta meydana gelebilecek değişiklikler, uygulama farklılıkları veya bilginin kullanımından kaynaklanabilecek sonuçlar nedeniyle AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi'nin herhangi bir hukuki veya mali sorumluluğu bulunmamaktadır.

• Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP)

Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu, dış ticarete konu eşyanın uluslararası ve ulusal tarife sistemi içindeki yerini gösteren 12 haneli sayısal koddur. Kısaca GTİP olarak adlandırılan bu kod; eşyanın gümrük vergileri, ilave mali yükümlülükleri, izinleri, denetimleri ve dış ticaret politikası önlemlerinin belirlenmesinde temel alınır.

GTİP yalnızca istatistiksel bir ürün kodu değildir. İthalat ve ihracat işlemlerinde uygulanacak mevzuatın büyük bölümü, eşyanın beyan edildiği GTİP üzerinden belirlenir. Bu nedenle tarife sınıflandırmasının eşyanın gerçek teknik özelliklerine uygun yapılması, gümrük işlemlerinin doğru ve güvenli biçimde yürütülmesi açısından önem taşır.

• Eşyanın Tarife Sınıflandırması Neden Gerekli

Uluslararası ticaretin gelişmesiyle birlikte ülkeler arasında hareket eden eşyanın ortak ve sistematik bir yapıyla tanımlanması ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Her ürünün niteliği, kullanım amacı, üretim şekli ve ekonomik etkisi farklı olduğundan bütün eşyaya aynı gümrük ve dış ticaret kurallarının uygulanması mümkün değildir.

Eşyanın sınıflandırılmasını gerekli kılan başlıca nedenler şunlardır:

• • Gümrük Vergilerinin Belirlenmesi
• • Ülkeler, yerli üretimin korunması, hammadde ihtiyacının karşılanması ve ekonomik politikaların uygulanması amacıyla farklı ürün grupları için farklı gümrük vergisi oranları belirleyebilir. Bu oranların doğru uygulanabilmesi için eşyanın hangi tarife pozisyonunda bulunduğunun tespit edilmesi gerekir.
• • Yasaklama ve Kısıtlamaların Uygulanması

Bazı ürünlerin ithalatı veya ihracatı tamamen yasaklanabilir ya da izin, lisans, uygunluk belgesi, kontrol belgesi ve benzeri şartlara bağlanabilir. Söz konusu düzenlemelerin hangi eşyaya uygulanacağı çoğunlukla GTİP üzerinden belirlenir.

• Dış Ticaret Politikası Önlemlerinin Tespiti

Gözetim uygulamaları, korunma önlemleri, dampinge karşı vergiler, sübvansiyona karşı telafi edici vergiler, tarife kontenjanları ve miktar kısıtlamaları belirli GTİP’ler esas alınarak uygulanır.

• • Uluslararası Ticarette Ortak Dil Oluşturulması
• • Ülkelerin farklı ürün tanımları kullanması, dış ticaret işlemlerinde belirsizliklere neden olabilir. Armonize Sistem sayesinde eşya, uluslararası düzeyde kabul edilen ilk altı haneli kod üzerinden tanımlanır.
• • Dış Ticaret İstatistiklerinin Oluşturulması

GTİP sistemi; hangi ürünün, hangi ülkeden, hangi miktarda ve hangi değerle ithal veya ihraç edildiğinin takip edilmesini sağlar. Böylece ülkelerin dış ticaret verileri karşılaştırılabilir ve ekonomik politikaların oluşturulmasında kullanılabilir.

• Tarife Sınıflandırmasının Tarihsel Gelişimi

Eşyanın sistemli biçimde sınıflandırılmasına yönelik çalışmalar, uluslararası ticaretin hız kazandığı 18’inci ve 19’uncu yüzyıllarda önem kazanmaya başlamıştır. Ülkelerin birbirinden farklı tarife sistemleri kullanması, aynı ürünün farklı tanım ve kodlarla işlem görmesine yol açmıştır. Uluslararası ticarette ortak bir eşya sınıflandırma sistemine duyulan ihtiyaç sonucunda Dünya Gümrük Örgütü tarafından Uyumu Sağlanmış Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi, yaygın adıyla Armonize Sistem, geliştirilmiştir.

Armonize Sistem Sözleşmesi 1983 yılında kabul edilmiş ve sistem 1 Ocak 1988 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında 474 sayılı Kanunda yapılan düzenlemeler doğrultusunda Armonize Sistem esaslı tarife cetvelini 1 Ocak 1989 tarihinden itibaren uygulamaya başlamıştır.

• Armonize Sistem Nedir

Armonize Sistem; Dünya Gümrük Örgütü tarafından geliştirilen, uluslararası ticarete konu eşyanın tanımlanmasını ve kodlanmasını sağlayan çok amaçlı bir ürün sınıflandırma sistemidir.

Dünya Gümrük Örgütü verilerine göre Armonize Sistem:

• • 200’den fazla ülke ve ekonomi tarafından kullanılmaktadır.
• • Uluslararası eşya ticaretinin yüzde 98’inden fazlasını kapsamaktadır.
• • 5.000’den fazla eşya grubunu altı haneli kodlarla sınıflandırmaktadır.
• • Gümrük tarifeleri ve dış ticaret istatistikleri için ortak bir temel oluşturmaktadır.

Teknolojik gelişmeler ve ticaret yöntemlerindeki değişiklikler dikkate alınarak belirli dönemlerde güncellenmektedir. 2026 yılı itibarıyla uluslararası sınıflandırmada HS 2022 sürümü esas alınmaktadır. Armonize Sistemin bir sonraki kapsamlı sürümünün 1 Ocak 2028 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanmaktadır.

• Armonize Sistemin Sağladığı Faydalar

Armonize Sistem, uluslararası ticarette ortak bir ürün dili oluşturarak aşağıdaki kolaylıkları sağlar:

• • Gümrük işlemlerinde ortak sınıflandırma sisteminin kullanılmasına yardımcı olur.
• • Uluslararası ticaret müzakerelerini ve tarife görüşmelerini kolaylaştırır.
• • İthalat ve ihracat verilerinin karşılaştırılabilir hâle gelmesini sağlar.
• • Elektronik veri değişiminin standartlaştırılmasına katkıda bulunur.
• • Menşe kurallarının ürün bazında uygulanmasını kolaylaştırır.
• • Kota ve tarife kontenjanlarının takibini mümkün kılar.
• • Kontrollü eşyanın uluslararası hareketlerinin izlenmesine yardımcı olur.
• • Gümrük ve dış ticaret işlemlerindeki zaman ve maliyetlerin azaltılmasına katkı sağlar.
• • Ülkelerin ticaret ve sanayi politikaları için güvenilir istatistik üretir.

Armonize Sistem yalnızca gümrük idareleri tarafından kullanılmaz. Vergi idareleri, istatistik kurumları, lojistik işletmeleri, uluslararası kuruluşlar, bankalar, ihracatçılar, ithalatçılar ve diğer ticari aktörler de bu sistemden yararlanır.

• Türkiye’de Türk Gümrük Tarife Cetveli

Türkiye’de eşyanın tarife sınıflandırılması, Armonize Sistem ve Avrupa Birliği Kombine Nomanklatürü esas alınarak hazırlanan İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetveli üzerinden yapılır. Türk Gümrük Tarife Cetveli, uluslararası altı haneli Armonize Sistem kodunu korur. Avrupa Birliği ile uyum kapsamında yedinci ve sekizinci hanelerde Kombine Nomanklatür kodları kullanılır. Türkiye’ye özgü vergi ve istatistik ihtiyaçları doğrultusunda eklenen dört haneyle kod 12 haneye tamamlanır.

Türk Gümrük Tarife Cetveli;

• • Eşya tanımlarını,
• • Tarife pozisyonlarını ve alt pozisyonlarını,
• • GTİP numaralarını,
• • Bölüm ve fasıl notlarını,
• • Ölçü birimlerini,
• • Tarifenin Yorumuna İlişkin Genel Kuralları

içeren kapsamlı bir sınıflandırma sistemidir.

• 2026 Yılı Türk Gümrük Tarife Cetveli

2026 yılında uygulanacak İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetveli, 30 Aralık 2025 tarihli ve 33123 sayılı Birinci Mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 10781 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulmuştur. Geçmiş dönemlerde tarife cetveli Bakanlar Kurulu kararıyla yayımlanırken günümüzde bu düzenleme Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulmaktadır.

Ayrıca 2026 yılı tarife cetvelinde, 11 Temmuz 2026 tarihli ve 33307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemelerle bazı tarife pozisyonları, alt pozisyonlar ve eşya tanımları değiştirilmiştir. Bu değişikliklere bağlı olarak İthalat Rejimi Kararı, ilave gümrük vergileri ve bazı gözetim uygulamalarında da güncellemeler yapılmıştır. Bu nedenle GTİP kontrolünde yalnızca yıl başında yayımlanan tarife cetveline bakılması yeterli olmayabilir. Yıl içinde yürürlüğe giren değişiklik kararlarının da incelenmesi gerekir.

• Türk Gümrük Tarife Cetvelinin Yapısı

Türk Gümrük Tarife Cetveli, eşyayı genel niteliklerden daha ayrıntılı özelliklere doğru ilerleyen sistematik bir yapı içerisinde sınıflandırır. Cetvel 21 bölümden oluşur. Fasıl numaralandırması 99’a kadar devam eder. Bununla birlikte 77’nci fasıl ileride kullanılmak üzere ayrılmış; 98 ve 99’uncu fasıllar ise özel amaçlı kullanımlar için düzenlenmiştir.

Tarife cetvelindeki temel sınıflandırma unsurları şunlardır:

Bölüm Nedir

Bölüm; benzer nitelik taşıyan, benzer hammaddelerden üretilen veya aynı ekonomik faaliyet alanıyla ilişkili bulunan geniş eşya gruplarını bir araya getiren sınıflandırma seviyesidir. Örneğin canlı hayvanlar ve hayvansal ürünler, bitkisel ürünler, kimya sanayisi ürünleri, tekstil ürünleri, makineler ve taşıtlar farklı bölümler altında sınıflandırılır.

Bölüm Başlığı

Bölüm başlığı, ilgili bölümde genel olarak hangi tür eşyanın yer aldığını gösteren açıklayıcı ifadedir. Bölüm başlıkları sınıflandırmada yol gösterici olmakla birlikte tek başına hukuken bağlayıcı değildir.

Bölüm Notları

Bölüm notları, eşyanın ilgili bölüme dâhil edilip edilmeyeceğinin belirlenmesinde kullanılan hukuki açıklamalardır.

Bu notlarda genel olarak:

• • Bölümde kullanılan kavramların anlamı,
• • Bölüm kapsamına giren eşya,
• • Bölüm dışında bırakılan ürünler,
• • Bir ürünün bölümde sınıflandırılması için gereken şartlar,
• • Diğer bölüm veya fasıllara yapılan yönlendirmeler

yer alır ve Bölüm notları, tarife sınıflandırmasında bağlayıcı nitelik taşır.

Fasıl Nedir

Fasıl, bölüme göre daha dar kapsamlı ve birbirine daha fazla benzeyen eşya gruplarının toplandığı sınıflandırma seviyesidir. Armonize Sistem kodunun ilk iki hanesi fasıl numarasını gösterir. Örneğin kodun ilk iki rakamının “84” olması, eşyanın 84’üncü fasılda yer aldığını ifade eder.

Fasıl Başlığı

Fasıl başlığı, ilgili fasılda bulunan eşya grupları hakkında genel bilgi verir. Bölüm başlıklarında olduğu gibi fasıl başlıkları da sınıflandırmada yol göstericidir; ancak tek başına bağlayıcı kabul edilmez.

Fasıl Notları

Fasıl notları, ilgili fasılda yer alan veya fasıl dışında bırakılan eşyanın belirlenmesinde kullanılan hukuki açıklamalardır. Doğru GTİP tespiti yapılırken yalnızca pozisyon metinlerine değil, ilgili bölüm ve fasıl notlarına da bakılmalıdır.

Tarife Pozisyonu Nedir

Tarife pozisyonu, fasıl numarasını oluşturan ilk iki haneye eklenen iki rakamla birlikte dört haneli olarak ifade edilir.

Örneğin:

• • İlk iki hane faslı,
• • İlk dört hane tarife pozisyonunu

gösterir ve Tarife pozisyonu, eşyanın uluslararası sistem içindeki temel ürün grubunu belirler.

Tarife Alt Pozisyonu Nedir

Tarife alt pozisyonu, dört haneli tarife pozisyonuna iki rakam daha eklenmesiyle oluşan altı haneli koddur. Altı haneli kod, Armonize Sistem kapsamında uluslararası düzeyde kullanılan sınıflandırma seviyesidir. Armonize Sistem Sözleşmesini uygulayan ülkeler, bu altı haneli yapıyı değiştirmeden kullanmak zorundadır. Ülkeler, ilk altı haneyi korumak şartıyla ulusal ihtiyaçlarına göre ek haneler oluşturabilir.

GTİP Kaç Haneden Oluşur

Türkiye’de kullanılan Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu 12 haneden oluşur.

GTİP’in sayısal yapısı aşağıdaki gibidir:

• • İlk 2 hane Fasıl
• • İlk 4 hane Tarife pozisyonu
• • İlk 6 hane Armonize Sistem alt pozisyonu
• • İlk 8 hane Avrupa Birliği Kombine Nomanklatür kodu
• • İlk 10 hane Türkiye’ye özgü millî alt açılım
• • 12 hanenin tamamı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu

Örnek bir kod yapısı aşağıdaki şekilde gösterilebilir:

• • 12 34 56 78 90 11
• • 12: Eşyanın yer aldığı fasıl
• • 1234: Tarife pozisyonu
• • 1234.56: Armonize Sistem alt pozisyonu
• • 1234.56.78: Avrupa Birliği Kombine Nomanklatür kodu
• • 1234.56.78.90: Millî alt açılım
• • 1234.56.78.90.11: Tam 12 haneli GTİP

• HS Kodu, CN Kodu ve GTİP Arasındaki Fark

Uluslararası ticarette “HS Code”, “CN Code” ve “GTİP” kavramları zaman zaman aynı anlamda kullanılmaktadır. Ancak bu kodların kapsamı birbirinden farklıdır.

HS Kodu, Dünya Gümrük Örgütü tarafından oluşturulan ve uluslararası düzeyde kullanılan altı haneli koddur.

CN Kodu, Avrupa Birliği Kombine Nomanklatüründe kullanılan sekiz haneli sınıflandırmadır.

GTİP, Türkiye’de kullanılan ve millî alt açılımlar ile istatistik kodlarını da içeren 12 haneli koddur.

Yabancı bir ülkedeki faturada veya taşıma belgesinde yazılı tarife kodu Türkiye açısından doğrudan bağlayıcı değildir. Bununla birlikte sınıflandırma çalışmasında yardımcı bilgi olarak değerlendirilebilir. Armonize Sistemi aynı sürüm üzerinden uygulayan ülkelerde ilk altı hanenin, Avrupa Birliği ülkeleri ile Türkiye arasında ise kural olarak ilk sekiz hanenin uyumlu olması beklenir. Ancak ulusal açılımlar ve ilgili ülkenin tarife uygulamaları farklı olabilir.

• GTİP Nasıl Belirlenir

GTİP tespiti, ürünün ticari adına veya fatura üzerindeki tanımına bakılarak yapılabilecek basit bir kod arama işlemi değildir. Doğru sınıflandırma için eşyanın aşağıdaki özellikleri incelenmelidir:

• • Ürünün teknik tanımı
• • Kullanıldığı alan ve temel işlevi
• • Üretildiği veya meydana getirildiği madde
• • Kimyasal bileşimi
• • Fiziksel yapısı
• • İşlenme derecesi
• • Montajlı veya demonte hâlde bulunması
• • Perakende satışa sunuluş şekli
• • Ambalajı ve ürünle birlikte sunulan parçaları
• • Tamamlanmış veya tamamlanmamış olması
• • Birden fazla işlevi varsa esas işlevi
• • Set veya takım hâlinde sunulup sunulmadığı

Sınıflandırmada ayrıca şu kaynaklardan yararlanılır:

• • Tarifenin Yorumuna İlişkin Genel Kurallar
• • Bölüm ve fasıl notları
• • Tarife pozisyonu ve alt pozisyon metinleri
• • Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi
• • Gümrük Tarife Cetveli Açıklama Notları
• • Avrupa Birliği Kombine Nomanklatür Açıklama Notları
• • Dünya Gümrük Örgütü sınıflandırma görüşleri
• • Ticaret Bakanlığı tarife sınıflandırma kararları
• • Bağlayıcı Tarife Bilgileri
• • Eşyaya ilişkin laboratuvar analizleri ve teknik raporlar
• • Tarifenin Yorumuna İlişkin Genel Kurallar

GTİP tespitinde Tarifenin Yorumuna İlişkin Genel Kurallar belirli bir sıra içinde uygulanır.

Genel Kural 1

Sınıflandırma; bölüm, fasıl veya tali fasıl başlıklarına göre değil, tarife pozisyonu metinleri ile ilgili bölüm ve fasıl notlarına göre yapılır. Başlıklar yalnızca yol gösterici niteliktedir.

Genel Kural 2

Tamamlanmamış veya bitirilmemiş bir eşya, tamamlanmış ürünün esas niteliğini taşıması hâlinde tamamlanmış eşya gibi sınıflandırılabilir. Demonte veya monte edilmemiş şekilde sunulan ürünler de belirli koşullarda monte edilmiş ürünle aynı pozisyonda değerlendirilebilir. Bu kural, belirli maddelerden oluşan karışımlar ile birden fazla maddeden meydana gelen ürünlerin sınıflandırılmasında da dikkate alınır.

Genel Kural 3

Bir eşyanın birden fazla pozisyonda sınıflandırılmasının mümkün görünmesi durumunda sırasıyla:

• • Eşyayı en özel biçimde tanımlayan pozisyon,
• • Eşyaya esas niteliğini veren madde veya bileşen,
• • Bunlarla sonuç alınamıyorsa numara sırasına göre en son pozisyon

değerlendirilir.

Genel Kural 4

İlk üç kurala göre sınıflandırılamayan eşya, kendisine en çok benzeyen eşyanın bulunduğu pozisyonda değerlendirilir.

Genel Kural 5

Özel biçimde üretilen mahfaza, kutu ve ambalajların hangi şartlarda eşya ile birlikte sınıflandırılacağı bu kural kapsamında belirlenir.

Genel Kural 6

Alt pozisyon seviyesindeki sınıflandırma, aynı seviyede bulunan alt pozisyon metinleri ve ilgili alt pozisyon notları karşılaştırılarak yapılır.

• GTİP Tespiti Neden Önemlidir

GTİP, ithalat ve ihracat işlemlerinde uygulanacak çok sayıda mali ve idari düzenlemenin başlangıç noktasıdır.

Doğru GTİP tespiti aşağıdaki konular bakımından önem taşır:

• • Gümrük vergisi oranının belirlenmesi
• • İlave gümrük vergisinin uygulanması
• • Katma Değer Vergisi oranının tespiti
• • Özel Tüketim Vergisi yükümlülüğünün belirlenmesi
• • Ek mali yükümlülüklerin hesaplanması
• • Dampinge karşı vergi uygulamalarının kontrolü
• • Gözetim kıymetinin tespiti
• • Korunma önlemlerinin uygulanması
• • Kota ve tarife kontenjanlarının takibi
• • İthalat ve ihracat izinlerinin belirlenmesi
• • Ürün güvenliği ve teknik düzenleme denetimlerinin tespiti
• • TAREKS kapsamının kontrol edilmesi
• • Tarım ve sağlık kontrollerinin belirlenmesi
• • Menşe kurallarının uygulanması
• • Tercihli ticaret düzenlemelerinin değerlendirilmesi
• • Dahilde ve hariçte işleme rejimi işlemleri
• • Dış ticaret istatistiklerinin doğru oluşturulması
• • GTİP Tek Başına Vergi Oranını Gösterir mi?

GTİP, uygulanacak vergi ve dış ticaret önlemlerinin belirlenmesinde temel unsurdur; ancak tek başına nihai vergi yükünü göstermez.

Bir ithalat işleminde vergi hesaplanırken GTİP ile birlikte aşağıdaki hususlar da değerlendirilir:

• • Eşyanın menşe ülkesi
• • Sevk ülkesi
• • İthalat rejimindeki ülke grubu
• • Tercihli ticaret anlaşmaları
• • Menşe ispat belgeleri
• • A.TR dolaşım belgesi
• • Tarife kontenjanları
• • Muafiyet ve istisna hükümleri
• • Kullanım amacı
• • İthalatın gerçekleştirildiği gümrük rejimi
• • İlave gümrük vergileri
• • Dampinge karşı vergiler
• • Ek mali yükümlülükler
• • Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi düzenlemeleri

Dolayısıyla “GTİP bulundu, vergi oranı kesinleşti” yaklaşımı her işlem bakımından doğru değildir. Eşyanın GTİP’i belirlendikten sonra menşe, rejim ve diğer mevzuat unsurları ayrıca incelenmelidir.

• Yanlış GTİP Beyanının Sonuçları

Eşyanın yanlış GTİP’te beyan edilmesi yalnızca istatistiksel bir hata olarak değerlendirilmez. Hatalı sınıflandırma aşağıdaki sonuçlara yol açabilir:

• • Eksik gümrük vergisi tahakkuku
• • İlave gümrük vergisinin uygulanmaması
• • KDV veya ÖTV farkı
• • Dampinge karşı verginin eksik ödenmesi
• • Gözetim veya korunma önlemlerinin uygulanmaması
• • İzin veya uygunluk belgesi şartının yerine getirilmemesi
• • Ticaret politikası önlemlerinin ihlal edilmesi
• • Ek tahakkuk düzenlenmesi
• • Gümrük para cezası uygulanması
• • Gecikme faizi veya gecikme zammı doğması
• • Eşyanın gümrükte beklemesi
• • Sonradan kontrol veya teftiş sürecinde risk oluşması
• • Firmanın gümrük uyum ve risk profilinin olumsuz etkilenmesi

GTİP hatası sonucunda vergi farkı doğmaması, yanlış sınıflandırmanın her durumda yaptırımsız kalacağı anlamına gelmez. İzin, denetim, yasaklama ve kısıtlama hükümleri bakımından ayrıca değerlendirme yapılabilir.

• GTİP Belirlenirken Hangi Belgeler İncelenmelidir

Sağlıklı bir tarife sınıflandırması için ürüne ilişkin mümkün olduğunca ayrıntılı bilgi temin edilmelidir.

İncelenebilecek başlıca belgeler şunlardır:

• • Ticari fatura
• • Proforma fatura
• • Ürün kataloğu
• • Teknik veri formu
• • Kullanım kılavuzu
• • Üretim reçetesi
• • İçerik ve bileşim bilgileri
• • Güvenlik bilgi formu
• • Laboratuvar analiz raporu
• • Ürün fotoğrafları
• • Teknik çizimler
• • Patent veya tasarım bilgileri
• • Ambalaj örneği
• • Üretici açıklaması
• • Ürünün çalışma prensibini gösteren belgeler

Belgelerde yalnızca ticari marka veya model isminin bulunması çoğu zaman yeterli değildir. Ürünün hangi maddeden üretildiği, ne işe yaradığı ve hangi teknik özelliklere sahip olduğu açıkça ortaya konulmalıdır.

• Bağlayıcı Tarife Bilgisi Ne Zaman Alınmalıdır

Eşyanın GTİP’i konusunda tereddüt bulunması veya ürünün teknik yapısının birden fazla tarife pozisyonunda değerlendirilme ihtimali taşıması hâlinde Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurusu yapılabilir. Bağlayıcı Tarife Bilgisi, kişinin yazılı veya elektronik başvurusu üzerine Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü ya da yetkilendirilmiş Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri tarafından verilen idari karardır.

BTB;

• • Yalnızca hak sahibi bakımından,
• • Kararda tanımlanan eşya için,
• • Bilginin verildiği tarihten sonraki gümrük işlemlerinde,
• • Eşyanın karardaki ürünle her bakımdan aynı olduğunun kanıtlanması şartıyla

gümrük idarelerini tarife sınıflandırması yönünden bağlar.

BTB, verildiği tarihten itibaren altı yıl geçerlidir. Ancak tarife cetvelinde veya bağlayıcı uluslararası sınıflandırma kararlarında değişiklik yapılması gibi durumlarda geçerliliğini daha önce kaybedebilir. BTB başvurusunun yapılmış olması, eşyanın ithalat veya ihracat işlemlerinin kendiliğinden durmasını sağlamaz. Başvuru sürecinin planlanan dış ticaret işleminden önce tamamlanması önemlidir.

• GTİP Kontrolünde İzlenebilecek Temel Adımlar

Doğru tarife sınıflandırması için aşağıdaki çalışma sırası izlenebilir:

• • Eşyanın ticari ve teknik tanımı ayrıntılı olarak hazırlanır.
• • Ürünün bileşimi, kullanım amacı ve çalışma prensibi belirlenir.
• • Muhtemel bölüm ve fasıllar tespit edilir.
• • Bölüm ve fasıl notları incelenir.
• • Tarife pozisyonu ve alt pozisyon metinleri karşılaştırılır.
• • Tarifenin Yorumuna İlişkin Genel Kurallar uygulanır.
• • İzahname ve açıklama notları kontrol edilir.
• • Sınıflandırma görüşleri ve mevcut BTB kararları araştırılır.
• • Gerekli hâllerde laboratuvar analizi veya teknik görüş alınır.
• • Tereddüdün durumunda Tarife Bilgisi veya Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurusu değerlendirilir.
• • GTİP belirlendikten sonra vergi oranları ve dış ticaret önlemleri ayrıca kontrol edilir.
• • Beyan öncesinde yıl içindeki tarife ve mevzuat değişiklikleri gözden geçirilir.

Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu, dış ticaret işlemlerinin mali ve hukuki çerçevesini belirleyen temel unsurlardan biridir. Doğru GTİP tespiti; vergi oranlarının, izinlerin, teknik düzenlemelerin, ticaret politikası önlemlerinin ve istatistiksel kayıtların doğru uygulanmasını sağlar. Tarife sınıflandırması yalnızca ürün adına göre yapılmamalıdır. Eşyanın teknik niteliği, bileşimi, işlevi, sunuluş şekli, bölüm ve fasıl notları ile Tarifenin Yorumuna İlişkin Genel Kurallar birlikte değerlendirilmelidir. Yanlış GTİP kullanımı vergi farkı, ek tahakkuk, idari para cezası, izin eksikliği ve eşyanın gümrükte beklemesi gibi önemli sonuçlara neden olabilir. Özellikle teknik yapısı karmaşık, yeni geliştirilmiş veya birden fazla işlev taşıyan ürünlerde uzman incelemesi yapılması ve gerekli hâllerde Bağlayıcı Tarife Bilgisi alınması uygun olacaktır.

Bilgilendirme Notu; Bu içerik, AB Global Akademi kapsamında dış ticaret çalışanları, yöneticiler ve dış ticaret eğitimi alan öğrenciler için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, belirli bir ithalat işlemi bakımından bağlayıcı hukuki veya mali görüş niteliğinde değildir. Metinde yer alan açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir ve belirli bir eşyanın GTİP tespiti bakımından bağlayıcı tarife kararı veya hukuki görüş oluşturmaz. Tarife sınıflandırması eşyanın teknik özelliklerine ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmalıdır. GTİP hatalarının ek vergi, para cezası ve diğer idari sonuçlara yol açabilmesi nedeniyle gümrük beyanından önce güncel Türk Gümrük Tarife Cetveli, ithalat ve ihracat düzenlemeleri, ürün güvenliği mevzuatı ve eşyanın teknik belgeleri birlikte incelenmelidir.