AB

Global Akademi

(Gümrükte Ödenen Vergiler)

• Giriş

Dış Ticaret; Sürekli değişen mevzuatı, uluslararası düzenlemeleri ve uygulama farklılıkları nedeniyle uzmanlık gerektiren dinamik bir çalışma alanıdır. Bu nedenle güncel bilgiye erişim, doğru yorumlama ve süreç yönetimi büyük önem taşımaktadır.

Global Akademi; Dış ticaret profesyonelleri, yöneticiler ve dış ticaret kariyerinde kendisini geliştirmek isteyen adaylar ile öğrenciler için hazırlanmış kapsamlı bir bilgi platformudur. İthalattan ihracata, gümrük mevzuatından lojistik süreçlerine kadar birçok konuda hazırlanan eğitim sunumları; teorik bilgiyi uygulama deneyimiyle birleştirerek mesleki gelişime katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Alanında uzman ekipler tarafından hazırlanan bu içerikler, dış ticaret süreçlerini daha etkin yönetmek, operasyonel riskleri azaltmak ve sektörel gelişmeleri yakından takip etmek isteyen herkes için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

Global Akademi; Bilgiye erişimi kolaylaştırırken dış ticaret alanında yetkin, donanımlı ve sektöre değer katan profesyoneller yetiştirmeyi hedeflemektedir.

Yasal Uyarı; Dış ticaret işlemleri, mevzuata tam uyum ve dikkat gerektiren süreçlerdir. Olası hata ve risklerin önüne geçebilmek adına, işlemlerinizde alanında uzman profesyonellerden destek almanızı tavsiye ederiz. Bu çalışma, AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi uzmanları tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, içerik ve bilgileri genel niteliktedir. Mevzuatta meydana gelebilecek değişiklikler, uygulama farklılıkları veya bilginin kullanımından kaynaklanabilecek sonuçlar nedeniyle AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi'nin herhangi bir hukuki veya mali sorumluluğu bulunmamaktadır.

• Gümrükte Ödenen Vergiler ve Mali Yükümlülükler

Türkiye’ye ithal edilen eşya üzerinden alınacak vergi ve mali yükümlülükler yalnızca eşyanın kıymetine göre belirlenmez. Doğru hesaplama yapılabilmesi için eşyanın GTİP’i, menşe ve sevk ülkesi, gümrük kıymeti, tabi tutulacağı rejim, ödeme şekli, tercihli ticaret belgeleri ve yürürlükteki ticaret politikası önlemleri birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle her ithalat işleminde uygulanacak vergi kalemleri farklılık gösterebilir. Bir ürün için yalnızca gümrük vergisi ve KDV hesaplanırken başka bir ürün için ilave gümrük vergisi, ÖTV, dampinge karşı vergi, KKDF, TRT bandrol ücreti veya farklı bir mali yükümlülük doğabilir.

• Gümrük Vergilerinin Belirlenmesinde GTİP Neden Önemlidir

Gümrük vergilerinin doğru hesaplanmasının ilk şartı, eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetvelindeki yerinin doğru belirlenmesidir.

GTİP;

• • Gümrük vergisi oranını,
• • İlave gümrük vergisini,
• • ÖTV ve diğer mali yükümlülükleri,
• • Dampinge karşı vergi ve korunma önlemlerini,
• • Gözetim, kota ve izin uygulamalarını,
• • Ürüne bağlı denetim ve uygunluk belgelerini
• • doğrudan etkileyebilir.

Yanlış GTİP beyanı; eksik vergi tahakkukuna, ek tahakkuka, gecikme faizine, idari para cezasına ve eşyanın gümrük işlemlerinin gecikmesine neden olabilir.

• Gümrük Vergisi

Gümrük vergisi, ithal edilen eşyanın GTİP’i, menşei, gümrük kıymeti ve varsa tercihli ticaret düzenlemeleri dikkate alınarak hesaplanır. 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun tarife sisteminin temel hukuki düzenlemelerinden biridir. Fiilen uygulanacak oranlar ise Cumhurbaşkanı kararlarıyla yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararı ve bu kararın ekli listeleri üzerinden belirlenir.

2026 yılı ithalat uygulamalarında 3350 sayılı İthalat Rejimi Kararı ve yıl içinde yapılan değişiklikler dikkate alınmalıdır. Ticaret Bakanlığı, 2026 yılına ilişkin tarife ve ürün düzenlemelerini 31 Aralık 2025 tarihinde yayımlanan 10790 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda güncellemiştir. Yıl içinde yapılan ara değişikliklerin de işlem tarihi itibarıyla ayrıca kontrol edilmesi gerekir.

Tercihli vergi uygulamasından yararlanılabilmesi için ilgili anlaşmanın aradığı belgenin usulüne uygun olarak düzenlenmesi ve ibraz edilmesi gerekir. A.TR Dolaşım Belgesi eşyanın menşeini değil, Türkiye–Avrupa Birliği Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda bulunduğunu gösterir. EUR.1, EUR-MED veya menşe beyanı gibi belgeler ise ilgili anlaşmanın kurallarına göre tercihli menşe ispatında kullanılabilir.

• İlave Gümrük Vergisi

İlave gümrük vergisi, 3351 sayılı İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Karar kapsamındaki eşya için uygulanır. Bu verginin doğup doğmadığı ve uygulanacak oran;

• • Eşyanın GTİP’ine,
• • Menşe ülkesine,
• • Tercihli ticaret düzenlemesine,
• • İbraz edilen dolaşım veya menşe belgesine,
• • Kararın eklerinde yer alan ülke gruplarına
• • göre belirlenir.

A.TR belgesinin ibraz edilmesi, eşyanın menşeinin kendiliğinden Avrupa Birliği olduğu anlamına gelmez. İlave gümrük vergisi uygulamasında eşyanın gerçek menşeinin doğru belirlenmesi ve gerektiğinde tevsik edilmesi ithalatçının sorumluluğundadır. 2026 yılı içinde ilave gümrük vergisi düzenlemelerinde değişiklikler yapılabildiğinden, beyanname tescil tarihinde yürürlükte bulunan konsolide karar ve ekleri esas alınmalıdır.

• Dampinge Karşı Vergi ve Sübvansiyona Karşı Telafi Edici Vergi

Damping, bir ürünün Türkiye’ye normal değerinin altında bir ihraç fiyatıyla gönderilmesi ve bu ithalatın yerli üretim dalında zarara yol açması veya zarar tehdidi oluşturmasıdır. Yapılan soruşturma sonucunda damping, zarar ve bunlar arasındaki illiyet bağının tespit edilmesi hâlinde dampinge karşı kesin önlem uygulanabilir. Yabancı ülkede sağlanan belirli sübvansiyonlar nedeniyle haksız rekabet oluşması durumunda ise sübvansiyona karşı telafi edici vergi gündeme gelebilir.

Bu önlemler 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelik kapsamında yürütülür. Uygulama yalnızca GTİP üzerinden değerlendirilmemelidir. Ürün tanımı, menşe veya ihracat ülkesi, üretici ya da ihracatçı firma ve yürürlükteki tebliğ hükümleri birlikte incelenmelidir.

• Damga Vergisi

Damga vergisi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tabloda bulunan kâğıtlar üzerinden alınır. Gümrük beyannameleri, özet beyan formları ve tabloda açıkça sayılan bazı taşıma belgeleri maktu damga vergisine tabi olabilir.

İhracat ve ihracatla bağlantılı işlemlere ilişkin belgelerde ise kanunda belirtilen şartlarla istisna uygulanabilir. İstisna için belgenin ihracat işlemiyle bağlantısının gerektiğinde tevsik edilmesi önemlidir. Maktu damga vergisi tutarları her yıl yeniden belirlendiğinden, gümrük işleminin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği esas alınmalıdır.

• Tarım Payı ve Ek Mali Yükümlülük

İthalat Rejimi Kararı’nın III sayılı listesinde yer alan bazı işlenmiş tarım ürünlerinde, ürünün bileşiminde bulunan tarımsal unsurlara göre “Tarım Payı” hesaplanabilir.

Ürünün içerdiği süt yağı, süt proteini, nişasta, glikoz, sakkaroz veya benzeri bileşenler ilgili analiz ve kompozisyon tabloları üzerinden değerlendirilir. Tespit edilen bileşim koduna karşılık gelen Tarım Payı Tablosu kullanılarak uygulanacak ek mali yükümlülük belirlenir. Bu uygulamanın eski metinlerde geçen “Tarım Payı Fonu” ifadesiyle genelleştirilmesi doğru değildir. Güncel mevzuatta esas olan, ilgili GTİP’in İthalat Rejimi Kararı’ndaki konumu ve ürünün analiz sonucuna göre belirlenen ek mali yükümlülüktür.

• İthalatta Katma Değer Vergisi

İthalat işlemleri 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamında KDV’ye tabidir. İthalatta uygulanacak KDV oranı, aynı eşyanın Türkiye içindeki tesliminde geçerli olan oran esas alınarak belirlenir.

2026 itibarıyla temel KDV oranları şöyledir;

• • Genel oran: %20
• • (II) sayılı listede bulunan teslim ve hizmetler: %10
• • sayılı listede bulunan teslim ve hizmetler: %1

İthalatta KDV matrahının belirlenmesinde genel olarak;

• • Eşyanın gümrük kıymeti,
• • Gümrük vergisi,
• • İlave gümrük vergisi,
• • ÖTV ve diğer ithalat vergileri,
• • KKDF ve ilgili mali yükümlülükler,
• • Beyannamenin tesciline kadar oluşan ve kanunen matraha girmesi gereken giderler

dikkate alınır.

KDV istisnası yalnızca ilgili kanun veya kanunun açıkça yetki verdiği düzenlemeler kapsamında uygulanabilir. Antrepo, transit, geçici ithalat veya dahilde işleme gibi rejimlerde uygulanacak istisna ya da teminat işlemleri, her rejimin kendi şartlarına göre değerlendirilmelidir.

• Özel Tüketim Vergisi

ÖTV, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na ekli listelerde bulunan eşya için uygulanır. Bir ürünün ithal edilmesi, tek başına ÖTV doğması için yeterli değildir; ürünün kanuna ekli listelerde yer alması gerekir.

ÖTV kapsamındaki ana gruplar şunlardır:

• • (I) sayılı liste: Petrol ürünleri, doğal gaz, solventler ve listede sayılan benzeri ürünler
• • (II) sayılı liste: Motorlu taşıtlar
• • (III) sayılı liste: Alkollü içecekler, tütün mamulleri, kolalı gazozlar ve listede belirtilen diğer içecekler
• • (IV) sayılı liste: Kanunda ayrıca sayılan diğer mallar

ÖTV oranları ve maktu tutarlar yıl içinde Cumhurbaşkanı kararlarıyla değiştirilebilir. Bu nedenle işlemin gerçekleştirildiği tarihte geçerli liste ve tutarlar kontrol edilmelidir.

• Tütün Fonu

Tütün Fonu, güncel gümrük sisteminde vergi kodu bulunan, ancak uygulama alanı ve tutarı ürün bazında ayrıca kontrol edilmesi gereken bir mali yükümlülüktür. Tütün ve tütün mamullerinin ithalatında fon yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı; ürünün GTİP’i, menşei ve beyanname tescil tarihinde yürürlükte bulunan İthalat Rejimi düzenlemeleri üzerinden kontrol edilmelidir.

• TRT Bandrol Ücreti

3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu kapsamında, radyo veya televizyon yayınlarını almaya yarayan cihazlar ile mevzuatta açıkça sayılan diğer cihazların ithalatında TRT bandrol ücreti alınabilir. İthalatta bandrol ücretinin matrahı, gümrük beyannamesinde yer alan ÖTV hariç KDV matrahıdır. Uygulanacak oran cihazın niteliğine göre değişir. Televizyonlar, radyo alıcıları, mobil telefonlar, akıllı saatler, bilgisayarlar, tabletler ve yayın alma özelliğine sahip taşıtlar için farklı oranlar uygulanabilir.

İthalat sırasında bandrol ücreti gümrük idaresince tahsil edilebilir veya mevzuatta öngörülen şartlarla teminat karşılığında bandrol alınabilir. Ürünün yalnızca ticari adı değil, teknik özellikleri ve yayın alma fonksiyonu da değerlendirilmelidir.

• Kültür ve Turizm Bakanlığı Kesintisi

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 44’üncü maddesi uyarınca, fikir ve sanat eserlerinin çoğaltılmasına yarayan bazı taşıyıcı materyaller ile teknik cihazların imalat veya ithalatında kesinti uygulanabilir. Güncel uygulamanın dayanağı 2008/14193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıdır. İthalatta kesinti, kararın ekli listesinde bulunan eşya için belirlenen oran üzerinden hesaplanır. Ödemenin, gümrük beyannamesinin tescilinden önce Bakanlık adına açılan özel hesaba yapılması ve ödeme bilgilerinin beyannamenin ilgili alanında gösterilmesi gerekir. Ürünün kapsamda olup olmadığı, güncel GTİP ve eşya tanımı birlikte incelenerek belirlenmelidir.

• Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu

Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu, ithalatta temel olarak eşyanın ödeme ve finansman şekline bağlı olarak uygulanan bir mali yükümlülüktür. Bununla birlikte bazı eşya gruplarında GTİP esas alınarak KKDF kesinti oranı %0 olarak uygulanabilir. Kabul kredili, vadeli akreditifli ve mal mukabili ödeme şekilleriyle gerçekleştirilen ithalat işlemlerinde KKDF oranı genel olarak %6’dır. Ancak ithal edilen eşyanın özel bir düzenleme kapsamında bulunması veya ödeme şeklinin KKDF doğurmayacak nitelikte olması hâlinde fon kesintisi yapılmayabilir.

8 Nisan 2015 tarihli ve 2015/7511 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, Karar’a ekli listede bulunan bazı yatırım ve ara mallarının;

• • Kabul Kredili,
• • Vadeli Akreditifli,
• • Mal Mukabili

ödeme şekilleriyle ithal edilmesi durumunda KKDF kesintisi oranı %0 olarak uygulanır.

Her vadeli ithalat işlemi otomatik olarak %6 oranında KKDF’ye tabi değildir. Uygulanacak oran belirlenirken öncelikle eşyanın 2015/7511 sayılı Karar’a ekli listede yer alıp almadığı kontrol edilmelidir. Listede bulunan eşyanın ilgili ödeme şekilleriyle ithalatında KKDF kesinti oranı %0 olarak uygulanır. Bu uygulama hukuken bir KKDF muafiyeti değil, fon kesintisi oranının sıfır olarak belirlenmesidir.

• Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu

Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu, bütün ihracat işlemlerinde alınan genel bir vergi değildir. Yalnızca yürürlükteki karar ve tebliğlerde açıkça belirtilen ürünlerin ihracatında uygulanabilir. Fonun kapsamı, oranı ve hesaplama yöntemi ürün bazında değişebilir. Bazı ürünlerde ihracat miktarı üzerinden maktu, bazı ürünlerde ise değer üzerinden nispi yükümlülük belirlenebilir. Bu nedenle ihracat beyannamesinin tescilinden önce eşyanın GTİP’i ve güncel ihracat mevzuatı kontrol edilmelidir.

• Dahilde İşleme Rejiminde Telafi Edici Vergi

Dahilde İşleme Rejimi kapsamında şartlı muafiyetle ithal edilen üçüncü ülke menşeli girdilerin işlem görmüş ürün bünyesinde tercihli ticarete konu edilmesi hâlinde Telafi Edici Vergi doğabilir.

Bu uygulama özellikle işlem görmüş ürünün;

• • A.TR Dolaşım Belgesi,
• • EUR.1 veya EUR-MED Dolaşım Belgesi,
• • Fatura beyanı,
• • EUR-MED fatura beyanı,
• • İlgili anlaşmada kabul edilen diğer menşe ispat belgeleri

eşliğinde tercihli rejimden yararlanarak ihraç edilmesi durumunda değerlendirilir.

TEV yükümlülüğünün belirlenmesinde ithal girdinin menşei, ihraç ülkesi, kullanılan tercihli ticaret belgesi, ilgili menşe protokolündeki geri ödeme yasağı ve belge kapsamında uygulanan muafiyet sistemi birlikte incelenir. Dahilde İşleme Rejimindeki TEV, ticaret politikası savunma aracı olan sübvansiyona karşı telafi edici vergiden tamamen farklı bir uygulamadır.

Bilgilendirme Notu; Bu içerik, AB Global Akademi kapsamında dış ticaret çalışanları, yöneticiler ve dış ticaret eğitimi alan öğrenciler için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, belirli bir ithalat işlemi bakımından bağlayıcı hukuki veya mali görüş niteliğinde değildir. Gümrük işlemi gerçekleştirilmeden önce eşyanın GTİP’i, menşei, kıymeti, tabi olduğu rejim ve güncel vergi oranları; Ticaret Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı ve ilgili kamu kurumlarının yürürlükteki düzenlemeleri üzerinden işlem tarihi itibarıyla ayrıca kontrol edilmelidir.