AB

Global Akademi

(İhracat Teşvikleri ve Dahilde İşleme Rejimi)

• Giriş

Dış Ticaret; Sürekli değişen mevzuatı, uluslararası düzenlemeleri ve uygulama farklılıkları nedeniyle uzmanlık gerektiren dinamik bir çalışma alanıdır. Bu nedenle güncel bilgiye erişim, doğru yorumlama ve süreç yönetimi büyük önem taşımaktadır.

Global Akademi; Dış ticaret profesyonelleri, yöneticiler ve dış ticaret kariyerinde kendisini geliştirmek isteyen adaylar ile öğrenciler için hazırlanmış kapsamlı bir bilgi platformudur. İthalattan ihracata, gümrük mevzuatından lojistik süreçlerine kadar birçok konuda hazırlanan eğitim sunumları; teorik bilgiyi uygulama deneyimiyle birleştirerek mesleki gelişime katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Alanında uzman ekipler tarafından hazırlanan bu içerikler, dış ticaret süreçlerini daha etkin yönetmek, operasyonel riskleri azaltmak ve sektörel gelişmeleri yakından takip etmek isteyen herkes için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

Global Akademi; Bilgiye erişimi kolaylaştırırken dış ticaret alanında yetkin, donanımlı ve sektöre değer katan profesyoneller yetiştirmeyi hedeflemektedir.

Yasal Uyarı; Dış ticaret işlemleri, mevzuata tam uyum ve dikkat gerektiren süreçlerdir. Olası hata ve risklerin önüne geçebilmek adına, işlemlerinizde alanında uzman profesyonellerden destek almanızı tavsiye ederiz. Bu çalışma, AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi uzmanları tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, içerik ve bilgileri genel niteliktedir. Mevzuatta meydana gelebilecek değişiklikler, uygulama farklılıkları veya bilginin kullanımından kaynaklanabilecek sonuçlar nedeniyle AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi'nin herhangi bir hukuki veya mali sorumluluğu bulunmamaktadır.

• İhracat Teşvikleri ve Dahilde İşleme Rejimi

Türkiye’de ihracatın geliştirilmesi, firmaların uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün artırılması ve ihraç ürünlerinin üretim maliyetlerinin azaltılması amacıyla farklı destek ve kolaylık mekanizmaları uygulanmaktadır. Bu uygulamalar aynı hukuki yapıya sahip değildir. İhracatçıların yararlanabileceği mekanizmalar genel olarak üç grupta incelenebilir:

Türkiye Cumhuriyeti Tarafından Sağlanan İhracat Destekleri

• • İhracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı faaliyetlere uygulanan vergi, resim ve harç istisnası
• • İhraç ürünlerinin üretiminde kullanılan girdiler için uygulanan Dahilde İşleme Rejimi

Devlet desteği, vergi istisnası ve gümrük rejimi kavramlarının birbirinden ayrılması önemlidir. Bir firmanın belirli bir ihracat desteğinden yararlanması, aynı işlem için kendiliğinden vergi istisnası veya gümrük muafiyeti kazanıldığı anlamına gelmez.

• İhracat Teşvikleri

İhracat teşvikleri; firmaların yeni pazarlara ulaşmasını, markalaşmasını, uluslararası tanıtım faaliyetleri gerçekleştirmesini, fuarlara katılmasını ve ihracat kapasitelerini geliştirmesini destekleyen kamu uygulamalarıdır. 2026 yılı itibarıyla mal ihracatına yönelik temel destek sistemi, 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar ve bu Karara dayanılarak yayımlanan uygulama genelgeleri çerçevesinde yürütülmektedir. Desteklerin oranları, üst sınırları, yararlanıcıları, başvuru belgeleri ve ödeme koşulları her destek programı için farklıdır. Ayrıca destek üst limitleri, 5973 sayılı Karar uyarınca her takvim yılı başında belirlenen yöntemle güncellenmektedir.

• 2026 Yılında Uygulanan Başlıca İhracat Destekleri

5973 sayılı Karar kapsamında ihracatçıların yararlanabileceği başlıca destek alanları şunlardır:

• • Pazara Giriş Projesi Hazırlama Desteği
• • Firmaların hedef pazarlarını, ihracat stratejilerini ve pazara giriş yöntemlerini belirlemek üzere hazırlayacakları projelere yönelik danışmanlık ve proje giderleri belirli koşullarla desteklenebilir.

Yurt Dışı Pazar Araştırması Desteği

Şirket temsilcilerinin yeni ihracat pazarlarını yerinde incelemek, potansiyel alıcılarla görüşmek ve ticari bağlantılar kurmak amacıyla gerçekleştirdikleri yurt dışı pazar araştırması faaliyetleri destek kapsamına alınabilir.

Pazara Giriş Belgesi Desteği

İhraç ürünlerinin yabancı pazarlara girebilmesi için alınması gereken ruhsat, sertifika, test raporu, analiz, uygunluk belgesi ve benzeri pazara giriş belgelerine ilişkin giderler, ilgili genelgede belirlenen şartlarla desteklenebilir.

Yurt Dışı Marka Tescil Desteği

Şirketlerin Türkiye’de tescilli markalarını yurt dışında tescil ettirmelerine ve markalarını yabancı ülkelerde korumalarına ilişkin belirli giderler destek kapsamına alınabilir.

Yurt Dışı Birim Kira Desteği

Firmaların yurt dışında açtıkları mağaza, ofis, depo, showroom, ürün teşhir alanı ve benzeri ticari birimlerin kira giderleri, faaliyet ve ülke koşullarına göre desteklenebilir.

Tanıtım Desteği

Şirketlerin hedef ülkelerde gerçekleştirdikleri reklam, tanıtım, dijital pazarlama, sponsorluk ve benzeri pazarlama faaliyetleri ilgili mevzuatta belirtilen sınırlar çerçevesinde desteklenebilir.

Yurt İçi ve Yurt Dışı Fuar Destekleri

Bakanlık tarafından destek kapsamına alınan yurt dışı fuarlara katılan firmaların belirli katılım giderleri ile uygun görülen yurt içi fuarların katılımcı ve organizatör giderleri desteklenebilir.

Marka ve TURQUALITY® Desteği

Uluslararası marka oluşturma potansiyeline sahip şirketlerin markalaşma, tanıtım, danışmanlık, birim, kurumsal altyapı ve hedef pazar faaliyetleri, Marka veya TURQUALITY® programı kapsamında desteklenebilir.

UR-GE Proje Desteği

İşbirliği kuruluşları tarafından yürütülen Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesi projeleri kapsamında ihtiyaç analizi, eğitim, danışmanlık, yurt dışı pazarlama ve alım heyeti faaliyetleri desteklenebilir.

Küresel Tedarik Zinciri Desteği

Firmaların küresel üreticilerin ve uluslararası şirketlerin tedarik zincirlerine girmelerine yönelik makine, ekipman, yazılım, eğitim, danışmanlık ve sertifikasyon giderleri belirli koşullarla desteklenebilir.

Tasarım ve Ürün Geliştirme Destekleri

Tasarımcı şirketler, tasarım ofisleri ve ürün geliştirme faaliyetleri yürüten firmalar; proje, personel, yazılım, ekipman, danışmanlık ve tanıtım giderleri bakımından desteklenebilir.

İhracat Konsorsiyumu Desteği

Birden fazla şirketin ihracat faaliyetlerini ortak bir yapı üzerinden yürütmesine imkân sağlayan ihracat konsorsiyumlarının kuruluş ve faaliyet giderleri destek kapsamına alınabilir.

Ticaret ve Alım Heyeti Destekleri

Sektörel ticaret heyetleri, alım heyetleri ve sanal ticaret heyetleri yoluyla firmaların yabancı alıcılarla bir araya getirilmesine yönelik faaliyetler desteklenebilir.

Yeşil Mutabakata Uyum Desteği

Responsible® Programı kapsamında şirketlerin yeşil dönüşüm, sürdürülebilirlik, karbon yönetimi ve Avrupa Yeşil Mutabakatına uyum amacıyla hazırladıkları projeler desteklenebilir.

Finansman ve İhracat Kredi Sigortası Destekleri

Türk Eximbank tarafından uygulanan belirli faiz oranları ile uluslararası referans oranlar arasındaki farkın desteklenmesi ve belirli ihracat kredi sigortası tazminatlarına yönelik uygulamalar 5973 sayılı Kararda düzenlenmektedir.

• 2026 Yılında İhracat Desteklerinde Yapılan Değişiklikler

5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar, 7 Mart 2026 tarihinde yürürlüğe giren 11007 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilmiştir.

Bu Düzenlemeyle Özellikle:

• • Yurt dışında yerleşik şirket ve marka alımlarına ilişkin destek modeli yeniden düzenlenmiş,
• • Sanal fuara katılım desteğini düzenleyen hüküm yürürlükten kaldırılmış,
• • Bazı desteklerin uygulama ve geçiş hükümleri değiştirilmiş,
• • Destek tutarlarının güncellenmesine ilişkin hükümler yeniden ele alınmıştır.

Sanal fuar katılım desteğinin kaldırılmış olması, mevzuatta ayrıca düzenlenen sanal fuar organizasyonu veya diğer sanal pazarlama desteklerinin tamamının sona erdiği anlamına gelmez. Her destek türü kendi hukuki dayanağı üzerinden değerlendirilmelidir. Destek üst limitleri yıllık olarak güncellendiğinden başvuru yapılmadan önce 2026 yılı için yayımladığı güncel destek limitleri ve ilgili uygulama genelgesi kontrol edilmelidir.

• Tarımsal Ürünlerde İhracat İadesi

Belirli tarımsal ürünler için uygulanabilecek ihracat iadesi yardımları, 2018/12 sayılı Tarımsal Ürünlerde İhracat İadesi Yardımlarına İlişkin Tebliğ ve bu Tebliğe bağlı ürün listeleri çerçevesinde değerlendirilir. Her tarımsal ürün ihracat iadesinden yararlanmaz. Ürünün GTİP’i, ihracat şekli, miktarı, ülke grubu ve ilgili dönemde yürürlükte bulunan düzenlemeler birlikte incelenmelidir.

• Özel Statülü Şirketler

Dış Ticaret Sermaye Şirketi ve Sektörel Dış Ticaret Şirketi statüleri, doğrudan bir harcama desteği değildir. Bu statüler, gerekli koşulları sağlayan şirketlere mevzuatta öngörülen bazı kolaylık ve uygulamalardan yararlanma imkânı sağlayan özel dış ticaret statüleridir. Dolayısıyla “özel statülü şirket desteği” ifadesi yerine, ilgili şirketin sahip olduğu statüye bağlı hak ve kolaylıkların ayrı olarak değerlendirilmesi daha doğrudur.

• İhracat Sayılan Satış ve Teslimler

İhracat sayılan satış ve teslimler; fiziksel olarak doğrudan yurt dışına gönderilmese de mevzuatta belirtilen şartları taşıdığı için ihracatla bağlantılı kabul edilen yurt içi satış ve teslimlerdir.

Bu İşlemler, Koşulların Sağlanması Durumunda:

• • Vergi, resim ve harç istisnasından,
• • İthalatta gümrük muafiyetinden,
• • Dahilde İşleme Rejimi kapsamındaki belirli kolaylıklardan

yararlandırılabilir.

Ancak yurt içinde gerçekleştirilen her satışın ihracat sayılması mümkün değildir. İşlemin 2005/2 sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğ ile ilgili diğer düzenlemelerde açıkça belirtilen faaliyetlerden biri olması gerekir.

• İhracat Sayılabilecek Başlıca Satış ve Teslimler

Mevzuatta öngörülen koşulların karşılanması kaydıyla aşağıdaki satış ve teslimler ihracat sayılan işlem kapsamında değerlendirilebilir:

• • Kamu kurum ve kuruluşlarınca uluslararası ihaleye çıkarılan yatırım malları, sınai ürünler ve belirli yazılım hizmetlerine yönelik satış ve teslimler
• • Kamu yatırım programlarında yer alan ve uluslararası ihaleye çıkarılan projeleri üstlenen firmalara yapılan üretim ve teslimler
• • Yabancı para ile finanse edilen belirli kamu yatırımlarına yönelik mal ve hizmet teslimleri
• • Savunma sanayisi projeleri kapsamında gerçekleştirilen üretim ve teslimler
• • Savunma sanayisi bakımından önem taşıyan araç, gereç ve sistemlere yönelik belirli teslimler
• • Gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarına imalatçılar tarafından yapılan belirli satışlar
• • İhracat ürünleriyle birlikte yurt dışına gönderilecek ambalaj malzemelerinin ihracatçılara teslimi
• • Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki belirli yatırım mallarının imalatçı tarafından belge sahibi yatırımcıya teslimi
• • İlgili mevzuat eklerinde belirtilen yatırım mallarının yurt içinde üretilerek teslim edilmesi
• • Uluslararası anlaşmalar çerçevesindeki tesislerin yapım ve onarımına yönelik faaliyetler
• • Dahilde İşleme İzin Belgesi sahibi firmalara mevzuatta açıkça belirtilen belirli girdilerin teslimi

Her satış veya teslim, alıcının ya da satıcının niteliği nedeniyle otomatik olarak ihracat sayılmaz. Ürünün GTİP’i, üretici sıfatı, satışın amacı, proje veya belge bağlantısı ve mevzuatta belirtilen diğer koşullar birlikte değerlendirilmelidir.

• Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetler

Döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler, Türkiye’ye döviz geliri sağlayan her türlü hizmetin genel adı değildir. Vergi, resim ve harç istisnasından yararlanabilmek için faaliyetin mevzuatta açıkça belirlenen kapsama girmesi gerekir. Bu nedenle turizm, sağlık, eğitim, spor, taşımacılık, mühendislik veya yurt dışı müteahhitlik faaliyetlerinin tamamının otomatik olarak Vergi, Resim ve Harç İstisnası Belgesi kapsamında olduğu kabul edilmemelidir. Faaliyetin, 2017/4 sayılı Tebliğin özellikle 6’ncı maddesinde sayılan işlemlerden biri olması ve ilgili şartları taşıması gerekir.

• Döviz Kazandırıcı Faaliyetlere Örnekler

İlgili düzenlemelerde belirtilen koşulların sağlanması kaydıyla aşağıdaki faaliyetler vergi, resim ve harç istisnası kapsamında değerlendirilebilir:

• • Uluslararası ihaleye çıkarılan kamu yatırımlarına yönelik faaliyetler
• • Yabancı para ile finanse edilen belirli kamu yatırımları
• • Uluslararası ihaleyi kazanan yerli firmaların yürüttüğü iş ve hizmetler
• • İhaleyi kazanan yabancı firmalara yerli imalatçılar tarafından yapılan belirli teslimler
• • Yerli ve yabancı ortaklıkların projedeki faaliyetleri
• • Proje sahibi kamu kurumları veya yüklenicilere sunulan belirli teknik müşavirlik ve mühendislik hizmetleri
• • Savunma sanayisi projelerine ilişkin faaliyetler
• • Uluslararası anlaşmalara dayanan belirli tesis, yapım ve onarım işleri
• • Mevzuatta açıkça sayılan diğer döviz kazandırıcı hizmetler

Faaliyetin döviz üzerinden faturalandırılmış olması tek başına istisna hakkı doğurmaz. İşin konusu, finansman şekli, ihale yapısı, tarafları ve mevzuatta aranan belgeler birlikte değerlendirilmelidir.

• Vergi, Resim ve Harç İstisnası

Vergi, resim ve harç istisnası; ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile mevzuatta belirtilen döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler nedeniyle yapılan belirli işlemlerin bazı mali yükümlülüklerden istisna edilmesini sağlayan uygulamadır.

Sistemin Temel Dayanakları Şunlardır:

• • 99/13812 sayılı İhracat, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Karar
• • 2017/4 sayılı İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ
• • 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu
• • 492 sayılı Harçlar Kanunu
• • İlgili mali mevzuat ve uygulama genel tebliğleri
• • Belgesiz İstisna ve Belgeli İstisna Ayrımı

Bazı ihracat işlemlerinde, işlemin ihracatla bağlantısı usulüne uygun şekilde kanıtlandığında istisna ilgili kurum tarafından doğrudan uygulanabilir. Bu işlemler için ayrıca Vergi, Resim ve Harç İstisnası Belgesi alınması gerekmeyebilir.

Buna karşılık ihracat sayılan satış ve teslimler ile 2017/4 sayılı Tebliğde belirtilen bazı döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Belgesi (VRHİB) düzenlenmesi gerekir. VRHİB başvuruları günümüzde Ticaret Bakanlığının Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirilir.

• İstisna Kapsamındaki Mali Yükümlülükler

İşlemin niteliğine ve ilgili mevzuat hükümlerine göre istisna kapsamında değerlendirilebilecek başlıca mali yükümlülükler şunlardır:

• • Damga vergisi
• • Harçlar
• • Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi
• • Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu kesintisi

İstisnanın hangi mali yükümlülüklere uygulanacağı işlem bazında belirlenir. VRHİB bulunması, işlemle ilgisi olmayan bütün vergilerin kaldırıldığı anlamına gelmez. Özellikle KDV, ÖTV ve gümrük vergileri bakımından ilgili vergi kanunları, gümrük rejimleri ve istisna hükümleri ayrıca incelenmelidir.

• VRHİB Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Vergi, Resim ve Harç İstisnası Belgesinin kullanılmasında aşağıdaki hususlar önemlidir:

• • İşlem belge kapsamında bulunmalıdır.
• • Belge süresine uyulmalıdır.
• • Belgede kayıtlı faaliyet ve tutarlar aşılmamalıdır.
• • İstisna uygulayan banka, noter, gümrük veya diğer kurumlara belge bilgileri doğru bildirilmelidir.
• • Faaliyetin gerçekleştirildiğini gösteren belgeler saklanmalıdır.
• • Taahhüt kapatma başvurusu süresinde yapılmalıdır.
• • Belge kapsamında olmayan işlemlere istisna uygulanmamalıdır.

Belge şartlarının yerine getirilmemesi hâlinde zamanında tahsil edilmeyen mali yükümlülükler gecikme ve ceza hükümleriyle birlikte geri alınabilir.

• Dahilde İşleme Rejimi

Dahilde İşleme Rejimi, ihracata yönelik üretimde kullanılan ve yurt içinden istenilen fiyat veya kalitede temin edilemeyen girdilerin gümrük vergileri teminata bağlanarak veya ödenen vergiler daha sonra geri alınmak üzere ithal edilmesine imkân veren ekonomik etkili bir gümrük rejimidir.

Rejimin Temel Amacı:

• • İhraç ürünlerinin üretim maliyetini azaltmak,
• • Türk ürünlerinin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artırmak,
• • İhracata yönelik üretimi desteklemek,
• • İhraç ürünlerinin çeşitlendirilmesine katkı sağlamaktır.

Dahilde İşleme Rejiminin Temel Mevzuatı Şunlardır:

• • 4458 sayılı Gümrük Kanunu
• • Gümrük Yönetmeliği
• • 2005/8391 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı
• • 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği
• • 2007/2 sayılı elektronik işlemlere ilişkin Tebliğ
• • Tarım ürünlerine ilişkin 2016/1 sayılı Genelge
• • Tekstil, konfeksiyon, deri ve deri ürünlerine ilişkin 2025/1 sayılı Genelge
• • Kimya, toprak ve sağlık endüstrileri ürünlerine ilişkin 2025/2 sayılı Genelge
• • İlgili diğer sektörel Dahilde İşleme Rejimi genelgeleri

• Dahilde İşleme İzin Belgesi ile Dahilde İşleme İzni Arasındaki Fark

Dahilde İşleme Rejimi kapsamında iki farklı izin aracı bulunmaktadır.

Dahilde İşleme İzin Belgesi

Dahilde İşleme İzin Belgesi, kısaca DİİB, ihracata yönelik üretim faaliyetleri için Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenir. Başvuru, revizyon, ek süre ve taahhüt kapatma işlemleri günümüzde DYS üzerinden yürütülmektedir.

Dahilde İşleme İzni

Dahilde İşleme İzni, kısaca Dİİ, 2006/12 sayılı Tebliğin ilgili ekinde belirtilen ve gümrük idarelerinin yetkisine bırakılan işlemler için gümrük idarelerince verilir. Tamir, yenileme, belirli işçilik faaliyetleri ve Tebliğde açıkça sayılan diğer işlemler bu kapsamda değerlendirilebilir.

• Dahilde İşleme Rejiminde Uygulanan Sistemler

Dahilde İşleme Rejiminde iki temel sistem bulunmaktadır:

• • Şartlı muafiyet sistemi
• • Geri ödeme sistemi

Şartlı Muafiyet Sistemi

Şartlı muafiyet sisteminde, ihraç ürününün üretiminde kullanılacak hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, ambalaj ve mevzuatta izin verilen diğer girdilerin ithalatı sırasında doğan vergiler teminata bağlanır. Belge veya izin kapsamındaki ihracat taahhüdünün mevzuata uygun olarak yerine getirilmesinden sonra alınan teminatın iadesi mümkün olur. Şartlı muafiyet sisteminde ithalat sırasında ticaret politikası önlemleri, ilgili mevzuatta belirtilen hükümler çerçevesinde uygulanmaz. Bununla birlikte eşyanın niteliğine göre yasaklama, kısıtlama, ürün güvenliği ve diğer kontrol düzenlemeleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Geri Ödeme Sistemi

Geri ödeme sisteminde eşyanın ithalatı sırasında gümrük vergileri ve ilgili diğer mali yükümlülükler ödenir. İthal eşya kullanılarak elde edilen işlem görmüş ürünün ihraç edilmesi ve rejim şartlarının yerine getirilmesi sonrasında, mevzuat kapsamında geri verilmesi mümkün olan vergiler iade edilir. Her verginin geri ödeme kapsamında olduğu kabul edilmemelidir. KDV, ÖTV, ticaret politikası önlemleri ve tercihli ticaret uygulamaları kendi özel mevzuatı çerçevesinde değerlendirilir.

• Dahilde İşleme Rejiminde Teminat

Şartlı muafiyet sistemi kapsamındaki ithalatta doğan vergilerin güvence altına alınması amacıyla teminat verilmesi gerekir. Kabul edilebilecek başlıca teminat türleri şunlardır:

• • Nakit teminat
• • Banka teminat mektubu
• • Gümrük mevzuatında kabul edilen devlet iç borçlanma senetleri
• • Mevzuatta belirtilen diğer teminat araçları

Firmanın Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü, Onaylanmış Kişi Statüsü, ihracat performansı ve geçmiş belge kapatma durumu gibi unsurlara bağlı olarak indirimli teminat uygulamasından yararlanılması mümkün olabilir. İndirimli teminat oranı bütün firmalar için sabit değildir. Uygulanacak oran, firmanın statüsüne ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre belirlenmelidir.

• Dahilde İşleme Rejiminde Döviz Kullanım Oranı

Döviz kullanım oranı, belge kapsamındaki ithalat ile ihracat değerleri arasındaki ilişkiyi gösteren temel kontrol unsurlarından biridir.

Bu Oran;

• • Ürün grubuna,
• • Sektörel genelgelere,
• • İşlem türüne,
• • Belge kapsamına,
• • İkincil işlem görmüş ürünlere,
• • Yurt içi alım ve bedelsiz ithalat durumuna
• • göre farklılık gösterebilir.

• Dahilde İşleme Rejiminde Yan Sanayici Kullanımı

DİİB sahibi firma, belge kapsamında üretilecek işlem görmüş ürünün belirli üretim aşamalarını yan sanayiciye yaptırabilir.

Yan sanayici kullanımının:

• • DİİB’de belirtilmesi,
• • Üretim ve sarfiyat bilgilerinin belgeyle uyumlu olması,
• • İthal girdilerin belge amacına uygun kullanılması,
• • Gerekli kayıtların tutulması

gerekir.

Üretimin tamamının yan sanayiciye yaptırılıp yaptırılamayacağı; belge sahibi firmanın niteliğine, sektörüne, kapasitesine ve ilgili mevzuat hükümlerine göre değerlendirilmelidir. Eski metinlerdeki mutlak ifadeler güncel sektörel uygulama kontrol edilmeden kullanılmamalıdır.

• Dahilde İşleme Rejiminde Yurt İçi Alımlar

DİİB kapsamında yalnızca ithalat değil, mevzuatın izin verdiği durumlarda yurt içi alım da gerçekleştirilebilir.

Yurt İçi Alımların:

• • Belge kapsamındaki ürün listesinde bulunması,
• • Belge süresi içinde yapılması,
• • Miktar ve değer sınırlarına uyulması,
• • İhracat taahhüdüyle ilişkilendirilmesi,
• • İlgili kurum ve tedarikçi kayıtlarının doğru oluşturulması

gerekir.

Yurt içi alımın belge kapsamında bulunması, işlemin bütün vergilerden otomatik olarak istisna edildiği anlamına gelmez. Her mali yükümlülük kendi mevzuatı kapsamında değerlendirilmelidir.

• Dahilde İşleme Rejiminde Dikkat Edilmesi Gereken Konular

DİİB ve Dİİ kullanılırken özellikle aşağıdaki hususlar kontrol edilmelidir:

• • İthal edilen girdiler, ihraç edilen ürünün üretiminde kullanılmalıdır.
• • İthalat ve ihracat işlemleri belge veya izin süresi içinde gerçekleştirilmelidir.
• • Onaylanan miktar ve değerler aşılmamalıdır.
• • Belge satır kodları gümrük beyannamelerine doğru yazılmalıdır.
• • Muafiyet kodları doğru seçilmelidir.
• • GTİP, madde adı, miktar, birim ve kıymet bilgileri belgeyle uyumlu olmalıdır.
• • Fire ve kullanım oranları onaylı sarfiyatla uyumlu bulunmalıdır.
• • İkincil işlem görmüş ürünlere ilişkin yükümlülükler yerine getirilmelidir.
• • Eşdeğer eşya kullanımı varsa ilgili şartlara uyulmalıdır.
• • Aracı ihracatçı ve temsilci ithalatçı işlemleri belgeye uygun yürütülmelidir.
• • Tercihli ülkelere yapılan ihracatta telafi edici vergi yükümlülüğü kontrol edilmelidir.
• • İhracat taahhüdü süresinde ve usulüne uygun şekilde kapatılmalıdır.

• DİİB İşlemleri Hangi Sistemden Yapılır

DİİB ve VRHİB işlemleri Ticaret Bakanlığının Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden elektronik ortamda yürütülmektedir.

DYS Üzerinden Genel Olarak:

• • Firma yetkilendirme,
• • Belge başvurusu,
• • Revizyon talebi,
• • Ek süre başvurusu,
• • Belge bilgilerinin takibi,
• • Taahhüt kapatma başvurusu,
• • Belge doğrulama

işlemleri gerçekleştirilebilir.

Dahilde İşleme İzni kapsamındaki gümrük işlemleri ise gümrük idarelerinin elektronik sistemleri üzerinden yürütülür.

• Firma Tanımlama ve Yetkilendirme İşlemleri

DYS işlemleri için firmanın sistemde tanımlanması ve başvuruyu yapacak kişinin elektronik imza ile yetkilendirilmesi gerekir. Talep edilebilecek bilgi ve belgeler firmanın hukuki yapısına ve başvuru konusuna göre değişebilir.

Genel Olarak:

• • Ticaret sicili ve MERSİS bilgileri
• • Vergi mükellefiyet bilgileri
• • İmza ve temsil yetkileri
• • Elektronik imza yetkilendirmesi
• • Kapasite raporu
• • Üretim bilgileri
• • İhracatçı Birliği üyelik bilgileri
• • Faaliyet ve istihdam bilgileri
• • Başvuruya özgü teknik ve mali belgeler

istenebilir.

DYS ve diğer kamu sistemlerinden elektronik olarak temin edilebilen bilgiler tekrar talep edilmeyebilir. Ancak Bakanlık veya İhracatçı Birliği gerekli gördüğü ek belgeleri isteyebilir.

• DİİB Taahhüt Hesabının Kapatılması

DİİB kapsamında gerçekleştirilen ithalat, yurt içi alım ve ihracat işlemlerinin belge şartlarına uygunluğunun tespiti amacıyla taahhüt kapatma işlemi yapılır. Kapatma başvurusu, belge süresinin sona ermesini takip eden üç ay içinde DYS üzerinden ilgili İhracatçı Birliği Genel Sekreterliğine yapılmalıdır.

Kapatma İncelemesinde Genel Olarak:

• • İthalat ve ihracat beyannameleri,
• • Belge satır kodları,
• • GTİP bilgileri,
• • Miktar ve değer gerçekleşmeleri,
• • Döviz kullanım oranı,
• • Hammadde sarfiyatı,
• • Fire oranları,
• • İkincil işlem görmüş ürünler,
• • Telafi edici vergi,
• • Yurt içi alımlar,
• • Belge süresi ve ek süreler

kontrol edilir.

Süresi içinde kapatma başvurusu yapılmaması hâlinde belgenin resen kapatılması ve yerine getirilmeyen taahhütlere ilişkin vergilerin, faizlerin ve cezaların tahsili gündeme gelebilir.

• Dahilde İşleme Rejiminin Firmalara Sağladığı Avantajlar

Dahilde İşleme Rejimi, koşullarına uygun kullanıldığında firmalara şu avantajları sağlayabilir:

• • İhraç ürününde kullanılan girdilerin dünya piyasa fiyatlarından temin edilmesi
• • İthalat vergilerinin teminata bağlanması
• • Üretim maliyetlerinin azaltılması
• • İhracat fiyatlarında rekabet avantajı sağlanması
• • Eşdeğer eşya kullanılarak önceden ihracat yapılabilmesi
• • İthal ve yerli girdilerin birlikte kullanılabilmesi
• • Elektronik belge ve işlem takibi
• • Belge kapsamındaki miktar ve değerlerin sistem üzerinden izlenmesi
• • Belge revizyonu ve ek süre taleplerinin elektronik olarak yapılabilmesi
• • Taahhüt kapatma sürecinin elektronik veriler üzerinden yürütülmesi

Bu avantajların devamı, belge şartlarına tam uyum sağlanmasına bağlıdır.

• Dahilde İşleme Rejiminde Uyum Riskleri

Rejimin hatalı kullanılması hâlinde önemli mali ve cezai sonuçlarla karşılaşılabilir.

Başlıca Riskler Şunlardır:

• • İthal girdilerin ihraç ürününde kullanılmaması
• • Belge süresinin aşılması
• • İhracat taahhüdünün eksik gerçekleştirilmesi
• • GTİP’in yanlış beyan edilmesi
• • Belge satır kodunun hatalı kullanılması
• • İthalat ve ihracat miktarlarının belgeyi aşması
• • Sarfiyat ve fire oranlarının gerçeği yansıtmaması
• • Telafi edici verginin eksik ödenmesi
• • İkincil işlem görmüş ürünlerin usulüne uygun işlem görmemesi
• • Yurt içi satış veya devir işlemlerinin izinsiz yapılması
• • Taahhüt kapatma başvurusunun süresinde yapılmaması
• • Gerçeğe aykırı veya eksik belge sunulması

Bu durumlarda vergilerin tahsili, gecikme faizi, teminatın irat kaydedilmesi, idari para cezası ve diğer yaptırımlar gündeme gelebilir.

Bilgilendirme Notu; Bu içerik, AB Global Akademi kapsamında dış ticaret çalışanları, yöneticiler ve dış ticaret eğitimi alan öğrenciler için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, belirli bir ithalat işlemi bakımından bağlayıcı hukuki veya mali görüş niteliğinde değildir. Metinde yer alan açıklamalar belirli bir destek başvurusu, ihracat işlemi, Vergi Resim Harç İstisnası Belgesi veya Dahilde İşleme İzin Belgesi bakımından bağlayıcı hukuki ya da mali görüş niteliğinde değildir. İhracat desteklerinin tutarları ve uygulama genelgeleri yıl içinde değişebilmektedir. Dış ticaret ve gümrük işlemlerinin vergi, faiz ve cezai sonuçlar doğurabilmesi nedeniyle işlem öncesinde güncel mevzuat, ilgili destek genelgesi, belge koşulları, GTİP, süreler ve DYS uygulamaları ayrıca kontrol edilmelidir.