AB

Global Akademi

(İthalat Rejimi ve Genel Çerçevesi)

• Giriş

Dış Ticaret; Sürekli değişen mevzuatı, uluslararası düzenlemeleri ve uygulama farklılıkları nedeniyle uzmanlık gerektiren dinamik bir çalışma alanıdır. Bu nedenle güncel bilgiye erişim, doğru yorumlama ve süreç yönetimi büyük önem taşımaktadır.

Global Akademi; Dış ticaret profesyonelleri, yöneticiler ve dış ticaret kariyerinde kendisini geliştirmek isteyen adaylar ile öğrenciler için hazırlanmış kapsamlı bir bilgi platformudur. İthalattan ihracata, gümrük mevzuatından lojistik süreçlerine kadar birçok konuda hazırlanan eğitim sunumları; teorik bilgiyi uygulama deneyimiyle birleştirerek mesleki gelişime katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Alanında uzman ekipler tarafından hazırlanan bu içerikler, dış ticaret süreçlerini daha etkin yönetmek, operasyonel riskleri azaltmak ve sektörel gelişmeleri yakından takip etmek isteyen herkes için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

Global Akademi; Bilgiye erişimi kolaylaştırırken dış ticaret alanında yetkin, donanımlı ve sektöre değer katan profesyoneller yetiştirmeyi hedeflemektedir.

Yasal Uyarı; Dış ticaret işlemleri, mevzuata tam uyum ve dikkat gerektiren süreçlerdir. Olası hata ve risklerin önüne geçebilmek adına, işlemlerinizde alanında uzman profesyonellerden destek almanızı tavsiye ederiz. Bu çalışma, AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi uzmanları tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, içerik ve bilgileri genel niteliktedir. Mevzuatta meydana gelebilecek değişiklikler, uygulama farklılıkları veya bilginin kullanımından kaynaklanabilecek sonuçlar nedeniyle AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi'nin herhangi bir hukuki veya mali sorumluluğu bulunmamaktadır.

• İthalat Rejimi ve Genel Çerçevesi 2026

İthalat rejimi; eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine girişinden serbest dolaşıma alınmasına kadar uygulanacak gümrük işlemlerini, vergileri, ticaret politikası önlemlerini, izinleri ve ürün güvenliği kontrollerini kapsayan düzenlemeler bütünüdür.

Türkiye’de ithalat işlemleri başta 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği ve 3350 sayılı İthalat Rejimi Kararı olmak üzere; ürün bazında yayımlanan ithalat tebliğleri, ürün güvenliği düzenlemeleri ve diğer kurum mevzuatı çerçevesinde yürütülür. İthal edilmek istenen eşyanın tabi olacağı işlemler yalnızca ürünün ticari adına göre belirlenemez. Eşyanın GTİP’i, teknik özellikleri, menşei, sevk ülkesi, kıymeti, kullanım amacı ve yeni veya kullanılmış olması birlikte değerlendirilmelidir.

• İthalat İşlemleri Nasıl Başlar

Türkiye Gümrük Bölgesinden durmaksızın transit geçen taşıtlardaki eşya hariç olmak üzere, bölgeye getirilecek eşya için kural olarak giriş özet beyanı verilmesi gerekir. Özet beyan, eşya Türkiye Gümrük Bölgesine ulaşmadan önce ve taşıma türüne göre belirlenen süreler içerisinde elektronik ortamda sunulur.

Eşya Türkiye’ye ulaştığında taşıyıcı veya taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi tarafından yetkili gümrük idaresine sunulur. Gümrüğe sunulan eşya, daha önce verilmiş olan özet beyan ya da ilgili gümrük beyannamesiyle ilişkilendirilir. Bu aşamadan sonra eşyaya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım belirlenmesi gerekir.

Eşya;

• • Bir gümrük rejimine tabi tutulabilir,
• • Serbest bölgeye alınabilir,
• • Türkiye Gümrük Bölgesi dışına yeniden ihraç edilebilir,
• • Mevzuata uygun şekilde imha veya gümrüğe terk edilebilir.

Özet beyan kapsamındaki eşya için gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma ilişkin işlemlerin, deniz yoluyla gelen eşya bakımından özet beyan tarihinden itibaren 45 gün; diğer taşıma yollarıyla gelen eşya bakımından ise 20 gün içinde tamamlanması gerekir.

Eşya, gümrüğe sunulduğu andan gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulmasına kadar “geçici depolanan eşya” statüsündedir. Bu eşya yalnızca gümrük idaresince uygun görülen yerlerde ve belirlenen koşullarda muhafaza edilebilir.

• Gümrük Beyanı Nasıl Yapılır

Bir gümrük rejimine tabi tutulmak istenen eşyanın, yetkili gümrük idaresine ilgili rejim hükümlerine uygun biçimde beyan edilmesi gerekir.

Gümrük beyanı mevzuatta öngörülen durumlara göre;

• • Elektronik veri işleme tekniğiyle,
• • Yazılı olarak,
• • Sözlü beyanla,
• • Eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması iradesini gösteren başka bir tasarruf yoluyla

gerçekleştirilebilir.

Ticari ithalat işlemlerinde temel yöntem elektronik gümrük beyannamesidir. Eşyanın kesin ithalatında kullanılan beyanname, serbest dolaşıma giriş beyannamesidir. Beyanname üzerinde hesaplanan gümrük vergileri yükümlüye bildirilir. Eşyanın tabi olduğu ticaret politikası önlemleri, ürün güvenliği denetimleri, gözetim uygulamaları, izinler ve uygunluk belgeleri de beyannameyle bağlantılı olarak elektronik sistemler üzerinden kontrol edilir.

• Kimler İthalat Yapabilir

• • Vergi kimlik numarası bulunan gerçek kişiler,
• • Vergi kimlik numarası bulunan tüzel kişiler,
• • Tüzel kişiliği bulunmamasına rağmen hukuki işlem yapma yetkisi tanınan kişi ortaklıkları

ithalat işlemlerini yürütebilir.

Özel anlaşmalara dayanan ithalat, kitap ve diğer yayınların ithalatı ile Türkiye’de düzenlenen uluslararası fuar ve sergilerde Ticaret Bakanlığınca perakende satışına izin verilen eşyanın ithalatında vergi kimlik numarası şartı aranmayabilir. Ancak bazı ürünlerin ithalatını yapacak kişiler için faaliyet belgesi, lisans, yetki belgesi, kayıt belgesi veya sektörel izin gibi ilave şartlar getirilebilir. Dolayısıyla vergi numarasına sahip olmak, her eşyanın herhangi bir izin alınmadan ithal edilebileceği anlamına gelmez.

• Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi Nedir

Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın serbest dolaşıma girebilmesi için;

• • Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması,
• • İthalat için öngörülen izin ve kontrollerin tamamlanması,
• • Ürün güvenliği şartlarının sağlanması,
• • Kanunen ödenmesi gereken vergilerin tahsil edilmesi,
• • Eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine beyan edilmesi

gerekir.

Bu işlemlerin tamamlanmasıyla eşya Türkiye’de serbest dolaşım statüsü kazanır.

• İthalatta GTİP Tespiti Neden Önemlidir

Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu, ithalat işleminin temelini oluşturan 12 haneli sınıflandırma kodudur. Eşyanın tabi olacağı vergiler, izinler ve denetimler büyük ölçüde GTİP üzerinden belirlenir.

Doğru GTİP Tespiti;

• • Gümrük vergisi oranını,
• • İlave gümrük vergisini,
• • Katma değer vergisini,
• • Özel tüketim vergisini,
• • Ek mali yükümlülükleri,
• • Gözetim uygulamalarını,
• • Tarife kontenjanlarını,
• • Dampinge karşı vergileri,
• • Ürün güvenliği denetimlerini,
• • TAREKS işlemlerini,
• • İthalat izinlerini

doğrudan etkiler.

Eşyanın yalnızca ticari adı veya faturada yazan tanım esas alınarak GTİP belirlenmesi önemli riskler doğurabilir. Teknik katalog, bileşim, fonksiyon, çalışma prensibi, üretim amacı ve ürünün bütün hâliyle mi yoksa parça olarak mı getirildiği birlikte incelenmelidir.

• İthali Yasak veya Kısıtlamaya Tabi Eşya

Türkiye’de ithalat genel olarak serbest olmakla birlikte; kamu düzeni, kamu güvenliği, insan sağlığı, hayvan ve bitki sağlığı, çevrenin korunması ve sınai veya ticari mülkiyet hakları gibi nedenlerle belirli eşyanın ithalatı yasaklanabilir ya da izne bağlanabilir.

İthalatı yasak veya kontrol altında bulunan eşya tek bir listeden oluşmaz.

Yasaklama ve Kısıtlamalar;

• • Kanunlar,
• • Cumhurbaşkanı kararları,
• • İthalat tebliğleri,
• • Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliğleri,
• • Uluslararası sözleşmeler,
• • İlgili kurumların sektörel mevzuatı

çerçevesinde belirlenebilir.

İthalatı belirli kurumlara veya yetkilendirilmiş işletmelere bırakılan eşya, yalnızca yetkili kişiler tarafından ithal edilebilir. İthalatın serbest olması da ürünün teknik mevzuata uygunluk denetiminden muaf olduğu anlamına gelmez.

• İthali İzne veya Uygunluk Denetimine Tabi Ürünler

2026 yılında ithalat denetimleri, ürün grubuna göre farklı kamu kurumları tarafından yürütülmektedir. Başlıca denetim alanları aşağıdaki gibidir:

• • Atıklar: Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliği 2026/3
• • Uyuşturucu ve psikotrop maddeler: ÜGD 2026/4
• • Tarım ve Orman Bakanlığının kontrolüne tabi ürünler: ÜGD 2026/5
• • Kontrol altındaki kimyasallar: ÜGD 2026/6
• • Katı yakıtlar: ÜGD 2026/7
• • Telsiz ve haberleşme ekipmanları: ÜGD 2026/8
• • CE işareti taşıması gereken belirli ürünler: ÜGD 2026/9
• • Oyuncaklar: ÜGD 2026/10
• • Kişisel koruyucu donanımlar: ÜGD 2026/11
• • Tüketici ürünleri: ÜGD 2026/12
• • Yapı malzemeleri: ÜGD 2026/14
• • Pil ve akümülatörler: ÜGD 2026/15
• • Tıbbi cihazlar: ÜGD 2026/16
• • Tütün, tütün mamulleri, alkol ve alkollü içkiler: ÜGD 2026/19
• • Tıbbi ürünler ve ilaç hammaddeleri: ÜGD 2026/20
• • Bazı tarım ürünlerinde ticari kalite denetimi: ÜGD 2026/21
• • Metal hurdalar: ÜGD 2026/23
• • Araç parçaları: ÜGD 2026/25
• • Karayolu taşıt araçları: ÜGD 2026/31
• • Makineler: ÜGD 2026/32

• Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatı

3350 sayılı İthalat Rejimi Kararı’nın 7’nci maddesine göre eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu veya zamanla dayanıklılığını kaybetmiş eşyanın ithalatı izne tabidir.

2026 yılında uygulanacak esaslar, Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin Tebliğ (İthalat: 2026/9) kapsamında belirlenmiştir.

İzin yöntemi eşyanın Tebliğ’in Ek-1 listesinde bulunup bulunmamasına göre değişir:

• • Ek-1 kapsamındaki eşya için 0970-TPS İzin Belgesi,
• • Ek-1 dışında kalan eşya için 0962-TPS İzin Belgesi

gündeme gelir.

Başvurunun değerlendirilmesinde eşyanın GTİP’i, üretim yılı, yaşı, birim gümrük kıymeti, kullanım amacı, teknik ve ekonomik ömrü ile Türkiye’deki üretim ve tedarik şartları dikkate alınabilir. Düzenlenen izin belgesi, belge tarihinden itibaren altı ay geçerlidir ve süresi uzatılamaz. Kullanılmış eşya izin belgesi; TAREKS, ürün güvenliği, kıymet, menşe veya tarife kontrollerinin yerine geçmez.

• Atık ve Metal Hurda İthalatı

Atık ve hurda kavramları aynı anlamda kullanılmamalıdır. Bir ürünün kullanılmış eşya mı, hurda mı yoksa atık mı olduğu teknik özellikleri ve kullanım imkânı dikkate alınarak belirlenir. Atık ithalatı, Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (ÜGD: 2026/3) kapsamında kontrol edilir. Bazı atıkların ithalatı yasakken bazıları için çevre izin ve lisans belgeleri aranabilir.

Metal hurdaların ithalatı ise ÜGD 2026/23 kapsamında yürütülür.

Eşyanın Niteliğine Göre;

• • Metal Hurda İthalatçı Belgesi,
• • Geçici Faaliyet Belgesi,
• • Çevre İzin ve Lisans Belgesi

aranabilir.

İthalat denetimi sonucunda uygun bulunmayan veya ithalatı yasak olduğu belirlenen atıklar hakkında mahrece iade, üçüncü ülkeye gönderme, imha ve idari yaptırım işlemleri gündeme gelebilir.

• Hayvan, Hayvansal Ürün ve Bitki İthalatı

Hayvanlar, hayvansal ürünler, bitkiler, bitkisel ürünler, gıda ve yemlerin ithalat denetimleri Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülür. 2026 yılı uygulamasında Tarım ve Orman Bakanlığının Kontrolüne Tabi Ürünlerin İthalat Denetimi Tebliği (ÜGD: 2026/5) esas alınır.

Eşyanın Niteliğine Göre;

• • Veteriner sınır kontrolü,
• • Bitki sağlık kontrolü,
• • Kontrol belgesi,
• • Uygunluk yazısı,
• • Sağlık sertifikası,
• • Analiz veya numune işlemleri

istenebilir.

Gerekli kontrol ve uygunluk şartlarını karşılamayan eşyanın serbest dolaşıma girişine izin verilmez.

• Karayolu Taşıtlarının İthalatı

Taşıt ithalatında ilk aşama, aracın doğru GTİP altında sınıflandırılmasıdır. Binek otomobiller genel olarak 87.03, eşya taşımaya mahsus taşıtlar ise 87.04 tarife pozisyonunda değerlendirilir. Ancak kesin vergi ve izin tespiti için 12 haneli alt GTİP’in belirlenmesi gerekir.

Taşıta Uygulanacak Mali Yükümlülükler;

• • Aracın türüne,
• • Motor hacmine,
• • Elektrik motoru gücüne,
• • Yakıt türüne,
• • Gümrük kıymetine,
• • Menşeine,
• • Yeni veya kullanılmış olmasına
• • göre değişebilir.

Yeni taşıtların teknik uygunluk denetimleri, Karayolu Taşıt Araçlarının İthalat Denetimi Tebliği (ÜGD: 2026/31) kapsamında yürütülür. Kullanılmış taşıtlarda ise buna ek olarak 2026/9 sayılı kullanılmış eşya tebliği kapsamında izin değerlendirmesi gündeme gelir. Bu nedenle taşıt ithalatında sabit bir KDV veya ÖTV oranı üzerinden genelleme yapılmamalı; güncel GTİP, matrah ve teknik özellikler üzerinden hesaplama yapılmalıdır.

• Mahrece İade Nedir

Mahrece iade, eşyanın geldiği ülkeye veya ticari olarak sevk edildiği çıkış yerine geri gönderilmesidir.

Mahrece İade İşlemi Genel Olarak;

• • Eşya gümrüğe sunulmuş ancak rejim beyanı verilmemişse,
• • Eşya antrepo rejimine alınmışsa,
• • Serbest dolaşıma giriş beyannamesi tescil edilmiş ancak eşya henüz serbest dolaşıma girmemişse,
• • Serbest dolaşıma girişi tamamlandığı hâlde geçici depolama yerinden veya antrepodan çekilmemişse

uygulanabilir.

Bu koşulların dışında kalan eşyanın geri gönderilmesi, durumuna göre ihracat veya yeniden ihracat hükümleri kapsamında sonuçlandırılır. Mahrece iade talebi ilgili gümrük idaresine yapılır ve Gümrük Genel Tebliği (Mahrece İade) hükümleri uygulanır.

• Garanti Belgesi ve Satış Sonrası Hizmet Yükümlülüğü

İthalinde Garanti Belgesi Aranacak Maddeler düzenlemesi güncel ithalat işlemleri için tek başına esas alınmamalıdır. 2026 yılında garanti belgesi ve satış sonrası hizmet yükümlülükleri; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Garanti Belgesi Yönetmeliği ve Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği kapsamında değerlendirilir.

İthalatçıların, Kapsama Giren Ürünler Bakımından;

• • Garanti belgesi düzenlemesi,
• • Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzu sağlaması,
• • Satış sonrası bakım ve onarım hizmetlerini sunması,
• • Gerekli servis istasyonlarını oluşturması,
• • Belirlenen kullanım ömrü boyunca yedek parça ve teknik hizmet sağlaması

gerekebilir.

Ancak bu yükümlülükler ürünün gümrükte tabi olacağı ithalat izni ve ürün güvenliği denetiminden ayrı olarak değerlendirilmelidir.

• Kıymetli Maden ve Ham Elmas İthalatı

Kıymetli maden, kıymetli taş ve bunlardan üretilen eşyanın ithalatı; Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ve ilgili ikincil düzenlemeler çerçevesinde yürütülür.

Standart işlenmemiş kıymetli madenlerin ithalatı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının yetkileri saklı kalmak kaydıyla kıymetli madenler aracı kuruluşları tarafından gerçekleştirilebilir.

İthal edilen standart ve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin genel olarak üç iş günü içinde Borsa İstanbul’a teslim edilmesi ve ilk yurt içi alım satım işlemlerinin Borsada yapılması gerekir. Dahilde İşleme Rejimi kapsamındaki ithalatta özel bildirim hükümleri uygulanabilir.

Ham elmas ithalatı, ihracatçı ülkenin yetkili makamınca düzenlenen geçerli sertifikanın bulunması ve sevkiyatın kurcalamaya dayanıklı, mühürlü ambalajlarla gerçekleştirilmesi gerekir.

• Gümrük Vergilerinin Askıya Alınması

Askıya Alma Sistemi; Türkiye ve Avrupa Birliği’nde yeterli üretimi bulunmayan hammadde ve ara girdilerin sanayiciler tarafından daha düşük maliyetle temin edilmesini destekleyen bir uygulamadır. Askıya alma kapsamındaki ürünler İthalat Rejimi Kararı’nın V sayılı listesinde gösterilir. Bu listede eşyanın yalnızca GTİP’i değil, teknik özellikleri ve kullanım amacı da dikkate alınır.

Bir eşyanın II sayılı listeyle birlikte V veya VI sayılı listede bulunması hâlinde, listelerde belirtilen oranlardan daha düşük olanı uygulanır. Ancak indirimli oranların kullanılabilmesi için eşyanın ilgili liste açıklamalarını ve gerektiğinde nihai kullanım şartlarını karşılaması gerekir.

• 2026 İthalat Rejimi Kararı Eki Listeler

3350 sayılı İthalat Rejimi Kararı’na ekli listeler genel olarak aşağıdaki ürün ve uygulama gruplarını kapsar:

I Sayılı Liste

Tarım ürünlerine uygulanacak gümrük vergisi oranlarını içerir.

II Sayılı Liste

Sanayi ürünleri için uygulanacak gümrük vergileri ile ülke ve ülke gruplarına göre farklılaştırılan oranları gösterir.

III Sayılı Liste

İşlenmiş tarım ürünleri için uygulanacak gümrük vergileri ve tarım payına ilişkin mali yükleri düzenler.

IV Sayılı Liste

Balıkçılık ve diğer su ürünlerine uygulanacak gümrük vergisi ve ilgili mali yükümlülükleri kapsar.

V Sayılı Liste

Askıya Alma Sistemi kapsamında gümrük vergisi geçici olarak indirilen veya sıfırlanan belirli hammadde ve ara girdileri içerir.

VI Sayılı Liste

Belirlenen amaçlarla ve çoğunlukla nihai kullanım hükümleri kapsamında ithal edilen belirli eşya için uygulanacak indirimli oranları gösterir.

VII Sayılı Liste

Belirli nihai ürünlerin imalatında kullanılmak üzere ithal edilen girdilere uygulanacak gümrük vergisi oranlarını ve nihai kullanım şartlarını içerir.

Vergi oranlarının belirlenmesinde yalnızca listenin numarası değil; eşyanın GTİP’i, menşei, tercihli ticaret belgesi, kullanım amacı ve liste dipnotları birlikte değerlendirilmelidir.

• İthalat İşlemlerinde Sık Yapılan Hatalar

İthalat sürecinde en sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:

• • GTİP’in yalnızca fatura açıklamasına göre belirlenmesi,
• • Güncel olmayan ithalat veya ürün güvenliği tebliğinin kullanılması,
• • Eşyanın menşeinin hatalı beyan edilmesi,
• • Gözetim ve korunma önlemlerinin kontrol edilmemesi,
• • TAREKS başvurusunun sevkiyattan sonra araştırılması,
• • Kullanılmış eşya izni alınmadan sevkiyat yapılması,
• • Ürün güvenliği ile ithalat izninin aynı işlem olduğunun düşünülmesi,
• • Fatura, katalog ve teknik belgelerde farklı bilgilerin bulunması,
• • İzin veya uygunluk belgesindeki miktar ve GTİP ile beyannamenin uyuşmaması,
• • Geçici depolama sürelerinin geçirilmesi,
• • Eşyanın atık, hurda veya kullanılmış eşya niteliğinin yanlış değerlendirilmesi,
• • Vergi oranlarının güncel olmayan listeler üzerinden hesaplanması.

Bu hatalar ek vergi, idari para cezası, gecikme faizi, ardiye maliyeti, eşyanın gümrükte beklemesi, mahrece iade veya müsadere gibi ciddi sonuçlara neden olabilir.

İthalat işlemi yalnızca yurt dışından mal satın alınması ve gümrük vergilerinin ödenmesinden ibaret değildir. Eşyanın Türkiye’ye sevk edilmesinden önce GTİP, menşe, kıymet, ithalat izinleri, ürün güvenliği, ticaret politikası önlemleri ve teknik mevzuatın birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bilgilendirme Notu; Bu içerik, AB Global Akademi kapsamında dış ticaret çalışanları, yöneticiler ve dış ticaret eğitimi alan öğrenciler için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Belirli bir ithalat işlemi için bağlayıcı hukuki görüş, tarife tespiti veya izin garantisi niteliğinde değildir. Mevzuatın ve ürün bazlı düzenlemelerin değişebilmesi nedeniyle işlem öncesinde eşyanın güncel GTİP’i, menşei, kıymeti, teknik özellikleri, izin durumu ve ilgili kurum uygulamaları ayrıca kontrol edilmelidir.