AB
Global Akademi
(Teslim Şekli)
• Giriş
Dış Ticaret; Sürekli değişen mevzuatı, uluslararası düzenlemeleri ve uygulama farklılıkları nedeniyle uzmanlık gerektiren dinamik bir çalışma alanıdır. Bu nedenle güncel bilgiye erişim, doğru yorumlama ve süreç yönetimi büyük önem taşımaktadır.
Global Akademi; Dış ticaret profesyonelleri, yöneticiler ve dış ticaret kariyerinde kendisini geliştirmek isteyen adaylar ile öğrenciler için hazırlanmış kapsamlı bir bilgi platformudur. İthalattan ihracata, gümrük mevzuatından lojistik süreçlerine kadar birçok konuda hazırlanan eğitim sunumları; teorik bilgiyi uygulama deneyimiyle birleştirerek mesleki gelişime katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Alanında uzman ekipler tarafından hazırlanan bu içerikler, dış ticaret süreçlerini daha etkin yönetmek, operasyonel riskleri azaltmak ve sektörel gelişmeleri yakından takip etmek isteyen herkes için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğindedir.
Global Akademi; Bilgiye erişimi kolaylaştırırken dış ticaret alanında yetkin, donanımlı ve sektöre değer katan profesyoneller yetiştirmeyi hedeflemektedir.
Yasal Uyarı; Dış ticaret işlemleri, mevzuata tam uyum ve dikkat gerektiren süreçlerdir. Olası hata ve risklerin önüne geçebilmek adına, işlemlerinizde alanında uzman profesyonellerden destek almanızı tavsiye ederiz. Bu çalışma, AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi uzmanları tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, içerik ve bilgileri genel niteliktedir. Mevzuatta meydana gelebilecek değişiklikler, uygulama farklılıkları veya bilginin kullanımından kaynaklanabilecek sonuçlar nedeniyle AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık Anonim Şirketi'nin herhangi bir hukuki veya mali sorumluluğu bulunmamaktadır.
• Teslim Şekilleri Uygulama Rehberi
Uluslararası ticarette teslim şekilleri; satıcı ile alıcı arasındaki teslim noktası, masraf paylaşımı, taşıma organizasyonu, sigorta yükümlülüğü, gümrük işlemleri ve hasar riskinin hangi aşamada devredileceğini belirlemek amacıyla kullanılır.
Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan Incoterms 2020, 1 Ocak 2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Güncel sistem, yedi tanesi tüm taşıma türlerinde, dört tanesi ise yalnızca deniz ve iç su yolu taşımalarında kullanılabilen toplam 11 teslim kuralından oluşmaktadır.
• Teslim Şekli ile Ödeme Şekli Aynı Değildir
Incoterms kuralları bir ödeme yöntemi değildir. Peşin ödeme, mal mukabili, vesaik mukabili, kabul kredili ödeme ve akreditif gibi ödeme şekilleri satış sözleşmesinde ayrıca kararlaştırılır.
Incoterms Kuralları Esas Olarak Aşağıdaki Konuları Düzenler;
- • Eşyanın nerede teslim edilmiş sayılacağını,
- • Hasar ve kayıp riskinin hangi noktada alıcıya geçeceğini,
- • Taşıma, yükleme, boşaltma ve sigorta giderlerinin hangi tarafa ait olduğunu,
- • İhracat, transit ve ithalat gümrük işlemlerini hangi tarafın yürüteceğini,
- • Taşıma ve teslim belgelerine ilişkin temel sorumlulukları.
Bununla birlikte Incoterms kuralları; ödeme yöntemini, ödeme vadesini, eşyanın mülkiyetinin ne zaman geçeceğini, sözleşmeye aykırılığın sonuçlarını, uygulanacak hukuku ve uyuşmazlık çözüm yöntemini belirlemez.
• FCA – Taşıyıcıya Teslim
FREE CARRİER
FCA teslim şeklinde satıcı, ihracat işlemleri tamamlanmış eşyayı kararlaştırılan yerde alıcının belirlediği taşıyıcıya veya başka bir kişiye teslim ettiğinde yükümlülüğünü yerine getirir. Teslim noktasının satıcının işyeri olması durumunda satıcı, eşyayı alıcının gönderdiği taşıma aracına yükler. Teslim başka bir yerde gerçekleşiyorsa satıcı, eşyayı kendi taşıma aracında boşaltılmaya hazır şekilde taşıyıcının tasarrufuna sunar.
FCA fiyatına eşya bedeli, ambalajlama, ihracat gümrükleme ve belirlenen teslim noktasına kadar oluşan giderler yansıtılabilir. Ana taşıma, sigorta ve ithalat giderleri alıcıya aittir. Konteynerli taşımalarda eşya genellikle gemiye yüklenmeden önce terminalde taşıyıcıya teslim edilir. Bu nedenle FOB yerine FCA kullanılması çoğu zaman daha uygundur. Incoterms 2020 ayrıca tarafların anlaşması hâlinde gemiye yükleme kayıtlı konşimento düzenlenmesine ilişkin özel bir FCA seçeneği getirmiştir.
• CPT – Taşıma Ücreti Ödenmiş Olarak Teslim
CARRİAGE PAİD TO
CPT teslim şeklinde satıcı, eşyayı kendi sözleşme yaptığı ilk taşıyıcıya teslim ettiğinde risk alıcıya geçer. Buna karşılık satıcı, taşıma bedelini sözleşmede belirtilen varış yerine kadar öder. CPT’de taşıma masrafının satıcı tarafından ödenmesi, riskin varış yerinde alıcıya geçtiği anlamına gelmez.
CPT fiyatına belirtilen varış yerine kadar ana taşıma bedeli dâhil edilebilir. Ancak taşıma sırasında meydana gelebilecek hasar veya kayıp riski, eşya ilk taşıyıcıya teslim edildiği andan itibaren alıcıya aittir.
• CIP – Taşıma ve Sigorta Ücreti Ödenmiş Olarak Teslim
CARRİAGE AND INSURANCE PAİD TO
CIP, teslim ve risk geçişi bakımından CPT ile aynı esaslara sahiptir. Satıcı, eşyayı ilk taşıyıcıya teslim ettiğinde risk alıcıya geçer. Satıcı ayrıca ana taşıma bedelini öder ve kararlaştırılan varış yerine kadar taşıma sigortası sağlar.
Incoterms 2020 kapsamında CIP için, aksi kararlaştırılmadıkça Institute Cargo Clauses (A) veya benzer geniş kapsamlı sigorta teminatı öngörülmektedir. CIP fiyatında eşya bedeli, ihracat işlemleri, belirtilen varış yerine kadar taşıma ve sigorta giderleri satıcının maliyet yapısına girer.
CIP; karayolu, havayolu, demiryolu, konteyner ve multimodal taşımalarda kullanılabilir. Sigortanın geniş kapsamlı olması, bütün ticari risklerin koşulsuz karşılandığı anlamına gelmez.
• DAP – Belirlenen Yerde Teslim
DELİVERED AT PLACE
DAP teslim şeklinde satıcı, eşyayı kararlaştırılan varış yerinde, gelen taşıma aracının üzerinde ve boşaltılmaya hazır şekilde alıcının tasarrufuna sunduğunda teslim gerçekleşir. DAP yalnızca “sınırda teslim” anlamına gelmez. Teslim noktası bir sınır kapısı, terminal, liman, depo, fabrika veya açık adres olabilir.
DAP fiyatına eşya bedelinin yanında belirtilen varış yerine kadar taşıma, ihracat ve transit giderleri yansıtılabilir. İthalat vergileri ve ithalat gümrükleme giderleri alıcıya aittir.
• DPU – Belirlenen Yerde Boşaltılmış Teslim
DELİVERED AT PLACE UNLOADED
DPU, Incoterms 2020 ile “Delivered at Terminal – DAT” kuralının yerine getirilmiştir. Değişikliğin amacı, teslim noktasının yalnızca bir terminal olmak zorunda olmadığını açıklığa kavuşturmaktır. DPU teslim şeklinde satıcı, eşyayı belirtilen varış yerinde taşıma aracından boşaltarak alıcının tasarrufuna sunduğunda teslim gerçekleşir. DPU, satıcının varış yerinde boşaltma yükümlülüğü bulunduğu tek Incoterms 2020 kuralıdır.
DPU fiyatına varış yerine kadar taşıma giderleri ile varış noktasındaki boşaltma giderleri dâhil edilebilir. İthalat vergileri alıcıya aittir. Satıcının belirtilen yerde boşaltma işlemini güvenli, teknik ve hukuki olarak gerçekleştirebileceği doğrulanmalıdır. Satıcı boşaltmayı üstlenemiyorsa DAP tercih edilmelidir.
• DDP – Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim
DELİVERED DUTY PAİD
DDP teslim şeklinde satıcı; ihracat, transit ve ithalat işlemleri tamamlanmış eşyayı belirtilen varış yerinde, gelen taşıma aracının üzerinde ve boşaltılmaya hazır şekilde alıcıya teslim eder. DDP, satıcının en geniş sorumluluğu üstlendiği Incoterms kuralıdır.
DDP fiyatına taşıma, ihracat, transit, ithalat gümrükleme ve ithalat vergileri dâhil olmak üzere satıcının üstlendiği maliyetler yansıtılabilir. Bazı ülkelerde yabancı satıcının ithalatçı sıfatıyla işlem yapması, vergi kaydı oluşturması veya ithalat vergilerini ödemesi mümkün olmayabilir. DDP kullanılmadan önce hedef ülkenin gümrük ve vergi mevzuatı kontrol edilmelidir.
• FAS – Gemi Doğrultusunda Masrafsız Teslim
FREE ALONGSİDE SHİP
FAS teslim şeklinde satıcı, eşyayı belirlenen yükleme limanında alıcının tayin ettiği geminin yanında; örneğin rıhtımda veya mavnada teslim ettiğinde risk alıcıya geçer. FAS yalnızca deniz ve iç su yolu taşımalarında kullanılabilir.
FAS fiyatına gemi yanına kadar olan iç taşıma ve ihracat işlem giderleri yansıtılabilir. Gemiye yükleme, ana navlun ve sigorta alıcıya aittir. Konteynerli taşımalarda eşya çoğunlukla geminin yanına değil terminal operatörüne teslim edilir. Bu durumda FCA daha uygun olabilir.
• FOB – Gemide Masrafsız Teslim
FREE ON BOARD
FOB teslim şeklinde satıcı, eşyayı belirlenen yükleme limanında alıcının tayin ettiği gemiye yüklediğinde teslim yükümlülüğünü yerine getirir. Eşya gemide olduğunda risk alıcıya geçer. FOB fiyatına eşyanın gemiye yüklenmesine kadar oluşan iç taşıma, ihracat gümrükleme ve yükleme giderleri yansıtılabilir. Ana navlun ve sigorta alıcıya aittir.
Konteyner terminaline önceden teslim edilen yüklerde riskin fiilî kontrolle uyumlu şekilde devredilebilmesi için FCA kullanılması genellikle daha uygundur.
• CFR – Mal Bedeli ve Navlun
COST AND FREİGHT
CFR teslim şeklinde satıcı, eşyayı yükleme limanında gemiye yüklediğinde teslim yükümlülüğünü yerine getirir ve risk alıcıya geçer. Ancak satıcı, deniz taşımasını düzenler ve navlunu belirtilen varış limanına kadar öder.
CFR fiyatına belirtilen varış limanına kadar navlun dâhil edilebilir. Bununla birlikte taşıma sırasında oluşabilecek hasar veya kayıp riski alıcıya aittir. CFR’de sözleşmeye yazılan liman varış limanıdır; riskin geçtiği liman değildir. Konteynerli veya multimodal taşımada CPT daha uygun olabilir.
• CIF – Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun
COST, INSURANCE AND FREİGHT
CIF teslim şeklinde satıcı, CFR kapsamındaki yükümlülüklere ek olarak alıcının taşıma sırasında karşılaşabileceği hasar veya kayıp riskine karşı sigorta sağlar. Incoterms 2020 kapsamında CIF için, aksi kararlaştırılmadıkça Institute Cargo Clauses (C) veya benzer asgari teminat seviyesi öngörülmektedir. Taraflar daha geniş bir sigorta teminatı kararlaştırabilir. CIF fiyatına eşya bedeli, belirtilen varış limanına kadar navlun ve kuralda öngörülen sigorta gideri yansıtılabilir.
Sigortanın satıcı tarafından yaptırılması, riskin varış limanında geçtiği anlamına gelmez. Risk, eşya yükleme limanında gemiye alındığında alıcıya geçer. Konteynerli veya multimodal taşımalarda CIP daha uygun olabilir.
• Türkiye’de Teslim Şekli ve Gümrük Kıymeti
İthal eşyasının gümrük kıymeti yalnızca faturada yazan EXW, FOB, CIF veya başka bir teslim kuralına göre belirlenmez. Gümrük kıymeti, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 23 ila 31’inci maddeleri ve Gümrük Yönetmeliğinin ilgili hükümleri kapsamında; fiilen ödenen veya ödenecek fiyat ile mevzuatta öngörülen ilave ve indirimler dikkate alınarak belirlenir.
Türkiye’deki giriş liman veya yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri ile bağlantılı yükleme ve elleçleme giderleri satış fiyatına dâhil değilse gümrük kıymetine eklenir. Türkiye Gümrük Bölgesine girişten sonra oluşan ve satış fiyatından ayırt edilebilen nakliye ve sigorta giderleri gümrük kıymetine dâhil edilmez.
Fatura, navlun belgesi, sigorta poliçesi, taşıma sözleşmesi ve ödeme kayıtları birbiriyle uyumlu olmalıdır. “Fatura FOB ise gümrük kıymeti FOB’dur” veya “Fatura CIF ise hiçbir düzeltme yapılmaz” şeklindeki otomatik değerlendirmeler doğru değildir.
Gümrük kıymeti, teslim kuralından yararlanılarak kontrol edilir; ancak nihai sonuç fiilî maliyet unsurları ve somut belgeler üzerinden belirlenir.
Bilgilendirme Notu; Bu içerik, AB Global Akademi kapsamında dış ticaret çalışanları ve öğrenciler için genel eğitim amacıyla hazırlanmıştır. Belirli bir taşıma veya gümrük işlemi için bağlayıcı hukuki görüş niteliğinde değildir. Taşıma şekli veya teslim şekli planlanırken ilgili ülkelerin güncel uygulamaları, garanti durumu, gümrük idareleri ve özel izin şartları ayrıca kontrol edilmelidir.