Dahilde İşleme Rejimi
İhracat taahhüdüyle ithalat, yurt içi alım, teminat, DİİB, şartlı muafiyet, geri ödeme ve DIR otomasyon süreçlerini tek akışta toplayan operasyon rehberi.
Üretim Odaklı Rejim
İhraç edilecek ürünün üretiminde kullanılacak hammadde, yardımcı madde ve ambalaj süreçlerini kapsar.
DİİB Disiplini
Dahilde İşleme İzin Belgesi, ithalat ve ihracat işlemlerini taahhüt yapısıyla birbirine bağlar.
Gümrük Muafiyeti
Şartlı muafiyet sisteminde vergiler teminata bağlanır, ihracat sonrası teminat iadesi gündeme gelir.
Eşdeğer Eşya
Belirli şartlarda serbest dolaşımdaki eşya, ithal eşyası yerine kullanılabilir.
Geri Ödeme
Bazı senaryolarda ithalatta ödenen yükümlülükler ihracat sonrası geri alınabilir.
Elektronik Takip
DIR otomasyon, belge müracaatından kapatmaya kadar süreci elektronik ortamda izlenebilir hale getirir.
Mevzuat takibi, doğru belge yönetimi ve operasyon disiplini
DİİB, sadece belge değil; ihracat taahhüdünün operasyon haritasıdır.
Doğru kurgulanmış bir Dahilde İşleme dosyası; ithalat, üretim, ihracat ve kapatma adımlarını aynı kontrol hattında birleştirir.
AB Global 2026 Dahilde İşleme Rejimi Bülteni
İlk bakışta bilinmesi gereken çekirdek göstergeler
Dahilde İşleme dosyalarında en sık kullanılan oran, süre ve sistem notlarını hızlı karar almayı kolaylaştıracak şekilde özetledik.
Döviz Kullanım Oranı
DİİB kapsamında genel azami oran.
Tarım İstisnası
İkincil işlem görmüş tarım ürünü taahhüdünde uygulanabilir.
İşletme Malzemesi
İhracat taahhüdüne göre azami değer sınırı.
Kapatma Başvurusu
Belge süresi bitimini müteakip başvuru süresi.
Dahilde İşleme Rejiminin kapsamı nedir?
Dahilde İşleme İzin Belgesi; dış ticaret sermaye şirketleri, sektörel dış ticaret şirketleri, imalatçı-ihracatçılar ve belirli sermaye şartını sağlayan ihracatçılar için düzenlenebilir.
Dış Ticaret Sermaye Şirketleri
Rejimden yararlanabilecek firma grupları arasında yer alır.
Sektörel Dış Ticaret Şirketleri
İhracat organizasyonu yapan şirketler kapsam dahilindedir.
İmalatçı-İhracatçılar
İşlem görmüş ürünün üretiminde doğrudan rol alan firmalar belge alabilir.
%51 Sermaye Şartı
Sermayesinin en az %51’i imalatçıya ait ihracatçılar için belge düzenlenebilir.
Yan Sanayici Kullanımı
Üretimin bir kısmı veya bir aşaması yan sanayiciye yaptırılabilir.
Tamamı Devredilemez
İşlem görmüş ürün üretiminin tamamı yan sanayiciye yaptırılamaz.
Dahilde İşleme İzni ve Dahilde İşleme İzin Belgesi ayrımı
2016/12 sayılı Tebliğ ile Dİİ ve DİİB aynı tebliğ altında ele alınmıştır; ancak uygulama alanları farklılaşabilir.
Dahilde İşleme İzni; 50.000 USD'ye kadar tekstil ve konfeksiyon yardımcı malzemeleri ithalatı, bedelsiz ithalat, eşyanın tamir edilmesi, boyanması, yenilenmesi, monte edilmesi, birleştirilmesi ve ambalajlanması gibi işlemler için düzenlenebilir.
Bunlar dışındaki faaliyetlerde ise Dahilde İşleme İzin Belgesi gündeme gelir. Belge, ithalat, üretim, ihracat ve taahhüt kapatma zincirinin ana takip unsurudur.
- Dİİ ve DİİB aynı düzenleme çatısı altında değerlendirilir.
- Belge özelinde faaliyet türü, eşya niteliği ve işlem amacı önemlidir.
- DİİB, taahhüt ve kapatma sorumluluğu doğuran bir operasyon kaydıdır.
Dahilde İşleme Rejimi bünyesinde kullanılan sistemler
Rejim iki ana sistem üzerinde çalışır: şartlı muafiyet ve geri ödeme. Şartlı muafiyet ise kendi içinde önce ithalat ve önce ihracat senaryolarına ayrılır.
Şartlı Muafiyet Sistemi
Vergilerin teminata bağlanması ve ihracat sonrası teminatın iadesi mantığına dayanır.
- Önce ithalat / askıya alma
- Önce ihracat / eşdeğer eşya kullanımı
- İthalat sırasında vergilerin teminata bağlanması
- Ticaret politikası önlemlerinin uygulanmaması
Geri Ödeme Sistemi
İthalat sırasında ödenen yükümlülüklerin ihracat sonrası geri alınması esasına dayanır.
- Gümrük vergisi, fon ve KDV gibi yükümlülüklerin ithalatta ödenmesi
- İhracat sonrası ödenen nakit veya teminatın geri alınması
- Tercihli rejim ülke ihracatlarında telafi edici vergi notları
- Belge şartlarına göre Toplu Konut Fonu değerlendirmesi
Şartlı muafiyet sistemi nasıl işler?
Önce ithalat modelinde girdiler teminat karşılığı ithal edilir, üretimde kullanılır ve işlem görmüş ürün ihraç edildiğinde teminat iadesi gündeme gelir.
İthal girdi belirlenir
Hammadde, yardımcı madde, ambalaj veya işletme malzemesi belge kapsamında tanımlanır.
Vergiler teminata bağlanır
İthalat sırasında doğan vergiler tahsil edilmez, teminat altına alınır.
Ticaret politikası önlemleri uygulanmaz
Belge şartları dahilinde ithalat daha esnek bir rejim altında yürütülür.
Üretim yapılır
İthal girdiler ihraç edilecek işlem görmüş ürünün bünyesinde kullanılır.
İhracat gerçekleşir
İşlem görmüş ürün belge süresi ve şartları içinde ihraç edilir.
Teminat çözülür
Taahhüt uygun kapatılırsa alınan teminat iade edilir.
Önce ihracat ve eşdeğer eşya kullanımı
Eşdeğer eşya kullanımı, ithal eşyası yerine serbest dolaşımdaki eşyanın kullanılabildiği özel bir modeldir.
DİİB kapsamında işlem görmüş ürünün elde edilmesi için ithal eşyasının yerine eşdeğer eşya kullanılabilir. Bu eşyanın asgari 8'li bazda gümrük tarife istatistik pozisyonu, ticari kalite ve teknik özellikleri itibarıyla aynı kalite ve nitelikleri taşıması gerekir.
Bu modelde belge kapsamında önce ihracat, sonra ithalat yapılabilir. İthal eşyası ile serbest dolaşımdaki eşya birlikte de kullanılabilir. Önceden ihracat yapıldıysa, buna tekabül eden ithalat belge süresi sonuna kadar tamamlanabilir.
- Eşya ticari kalite ve teknik özellik bakımından aynı nitelikte olmalıdır.
- Önce ihracat yapıldıktan sonra ithalat belge süresi içinde yapılabilir.
- KDV dahil vergiler teminata bağlanır; ticaret politikası önlemleri uygulanmaz.
Dahilde İşleme Rejiminde teminat yapısı
Teminat, rejim kapsamındaki vergi riskini güvence altına alan temel mekanizmadır. Nakit, banka teminat mektubu ve devlet tahvili/bonosu seçenekleri öne çıkar.
Nakit Para
İthalat sırasında doğan yükümlülüklerin güvenceye alınması için kullanılabilir.
- Hızlı teminat yapısı
- Belge şartlarına bağlı çözüm
- İhracat sonrası iade değerlendirmesi
Banka Teminat Mektubu
Firmaların nakit çıkışı yerine banka teminatıyla süreç yönetmesini sağlar.
- Bankacılık kanalı
- Vergi riski güvencesi
- Kapatma sonrası iade / çözüm
Hazine Tahvil ve Bonoları
Devlet hazine tahvil ve bonoları teminat olarak değerlendirilebilir.
- Kıymetli teminat aracı
- Belge şartına bağlı kabul
- Finansal alternatif
Bazı firmalar için azami %10’a kadar indirimli teminat uygulanabilir
A-B-C sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi firmalara ve geçmiş yıllara ait kapatılan DİİB ihracat performanslarına göre azami %10’a kadar indirimli teminat uygulanabilmektedir.
DİİB dosyasında aşılmaması gereken kritik sınırlar
Dahilde İşleme İzin Belgesi yönetiminde oranlar, belge süresi, satır kodu ve kapatma başvurusu birlikte takip edilmelidir.
Döviz kullanım oranı
Genel azami oran.
İşletme malzemesi
İhracat taahhüdünü geçemez.
Değişmemiş eşya
Belirtilen oran sınırı aşılmamalıdır.
Kapatma başvurusu
Belge süresi bitiminden sonra.
Sahada en çok hata yapılan kontrol noktaları
Dahilde İşleme dosyasının sorunsuz kapanması için ithalat, üretim, beyanname ve sistem kaydı birlikte kontrol edilmelidir.
İthal edilen girdiler nerede kullanılmalıdır?
İthal edilen girdilerin ihraç edilen mamullerin bünyesinde kullanılmış olması gerekir.
Beyanname satır kodu neden önemlidir?
İthalat ve ihracat beyannamelerinde ilgili DİİB satır kodunun doğru yer alması ve DIR otomasyon sistemine doğru muafiyet kodu ile girilmesi gerekir.
Belge süresi ne kadar önemlidir?
İthalat ve ihracat, ek süreler dahil belge süresi içinde ve belge şartlarına uygun yapılmalıdır.
Kapatma başvurusu nasıl yapılır?
Belge süresi bitimini müteakip en geç 3 ay içinde hem DIR Otomasyon Sisteminde hem de manuel olarak ilgili İhracatçı Birliğine başvuru yapılmalıdır.
Başvuru yapılmazsa ne olur?
Aksi halde belgenin taahhüt hesabı resen kapatılabilir.
Dahilde İşleme Rejimi Otomasyon Projesi
01 Ocak 2006 tarihinden itibaren elektronik imza kullanımı ile DİİB işlemleri elektronik ortamda yürütülmeye başlanmıştır.
DIR Otomasyon Projesi sayesinde belge müracaatından taahhüt hesaplarının kapatılmasına kadar olan süreçte; ek süre, revize talepleri ve diğer işlemler elektronik ortamda gerçekleştirilebilir.
Projeyle birlikte yazışma ve evrak trafiği azaltılır, firmalar ofislerinden işlem yapabilir, haftalar sürebilen belge müracaatı ve revize süreçleri saatlerle ölçülebilen zaman dilimlerine iner.
- Belge müracaatı elektronik ortamda yapılır.
- Ek süre ve revize talepleri sistem üzerinden izlenir.
- Taahhüt kapatma süreci elektronik ve fiziki kontrolle yönetilebilir.
DIR Otomasyon Projesine katılmak için yapılacaklar
Elektronik belge sürecine geçiş için e-imza, yetkilendirme başvurusu ve firma evraklarının ibrazı gerekir.
Elektronik sertifika alınır
E-Güven, TürkTrust, E-Tuğra veya TÜBİTAK Kamu Sertifikasyon Merkezi gibi yetkili yapılardan e-imza edinilir.
Yetkilendirme başvurusu yapılır
Elektronik sertifika kullanıcısı için elektronik ortamda yetkilendirme başvurusu gerçekleştirilir.
Firma belgeleri ibraz edilir
Firma tanımlaması için gerekli bilgi ve belgeler ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine sunulur.
Sisteme tanıtım tamamlanır
Firma evrakı kontrol edilir, sisteme aktarılır ve gerektiğinde görüntülenebilir hale gelir.
DIR otomasyonunda temas eden kurumlar ve roller
Belge bilgilerinin elektronik dolaşımı; gümrük, ihracatçı birlikleri, TOBB, bankalar ve firma arasındaki veri akışına dayanır.
Firma sicil dosyası için gerekli belgeler
Firma sisteme tanıtılırken ibraz edilmesi gereken evraklar aşağıdaki şekilde düzenlenebilir.
Dilekçe
Firma antetli kağıdına yazılacak başvuru dilekçesi.
Kapasite Raporu
İhraç edilecek mamulün üretimi ile ilgili, ticaret veya sanayi odasınca tasdikli rapor.
İmza Sirküleri
Noter tasdikli şirket imza sirküleri.
Ticaret Sicil Gazetesi
Kuruluş, unvan değişiklikleri ve mevcut durumu gösteren tasdikli örnekler.
Vergi Dairesi Yazısı
Faal mükellefiyet yazısı.
Vergi Levhası
Vergi levhası fotokopisi.
Firma Tanımlama Formu
İmza sirkülerinde yer alan yetkililer belirtilerek imzalanmış form.
Elektronik Sertifika Yetkisi
Elektronik sertifika sahibine verilen noter tasdikli yetki belgesi.
İhracatçı Birliği Üyelik Belgesi
İlk kez yararlanacak imalatçı-ihracatçı veya ihracatçılar için.
Gümrükçe Onaylanmış Kişi Statü Belgesi
Varsa sunulur.
SSK Tahakkuk Bildirimleri
Geriye dönük son bir yıla ait bildirimler.
Elektrik Faturası
Geriye dönük son aya ait elektrik faturası.
DIR Otomasyon Sisteminde satır kodunun faydaları
Satır kodu, ithalat ve ihracat kalemlerinin miktar ve değer olarak sistematik takip edilmesini sağlar.
Satır kodu; belge üzerindeki ithalat ve ihracat listesinde her bir kalemi temsil eden 11 haneli koddur. Gümrük Müsteşarlığı ile iletişim sağlanarak kontroller sistem tarafından yapılabilir.
İthalat ve ihracat madde bazında miktar ve değer olarak takip edilebilir. Gerektiğinde öngörülen miktarın üzerinde işlem yapılması engellenebilir. Kapatma sırasında gerçekleşen değerler üzerinden hammadde sarfiyat tablosunun otomatik hazırlanması ve belgenin otomatik kapatılması mümkün hale gelir.
- Beyannamelerde 11 karakterli satır kodu doğru yazılmalıdır.
- Miktar ve değer kontrolleri sistem üzerinden yapılabilir.
- Kapatma ve hammadde sarfiyat tablosu süreçleri otomatikleşebilir.
Dahilde İşleme İzin Belgesi belge tipleri
Sunuda yer alan D-1 ile D-5 arasındaki belge tipleri kısa açıklamalarıyla aşağıda özetlenmiştir.
DİİB D-1
Şartlı Muafiyet Sistemi çerçevesinde Müsteşarlık tarafından düzenlenen belgelerdir.
DİİB D-2
Eşdeğer Eşya Kullanımı çerçevesinde 1/1/1996 - 5/2/2000 tarihleri arasında düzenlenen belgelerdir.
DİİB D-3
İhracat sayılan satış ve teslimlerde gümrük muafiyeti çerçevesinde düzenlenen belgelerdir.
DİİB D-4
Mülga İhracat 96/1 sayılı Tebliğ’e istinaden 1996 yılında düzenlenen belgelerdir.
DİİB D-5
Geri Ödeme Sistemi çerçevesinde Müsteşarlık tarafından düzenlenen belgelerdir.
DİİB taahhüt hesaplarının kapatılması süreci
Elektronik ortamda düzenlenen DİİB taahhüt hesaplarının kapatılması, elektronik ve fiziki ortamın birlikte yürüdüğü bir yapıdan tam elektronik kontrole doğru ilerler.
Mevcut kapatma mantığı
Kapatma başvurusu hem elektronik hem fiziki kontrolle ilerleyebilir.
- Elektronik ortamda kapatma başvurusu yapılır.
- Gerekli hallerde fiziki evrak ibrazı sürer.
- İhracatçı Birlikleri değerlendirme yapar.
- Taahhüt hesapları kapatılır veya işlem sonuçlandırılır.
Tam otomasyon hedefi
Gümrük beyannamelerine ilişkin bilgiler sistemde eksiksiz görülebildiğinde süreç sadeleşir.
- Gerekmedikçe fiziki evrak ibrazı ortadan kalkar.
- Kapatma müracaatı elektronik ortamda sonuçlandırılır.
- Hammadde sarfiyat tablosu sistemden üretilebilir.
- Beyanname teyit ve teminat iadesi sorunları azalır.
Firmaların elde ettiği avantajlar
DIR otomasyon ve DİİB süreçlerinin dijitalleşmesi, firmalara evrak, zaman, takip ve kapatma kolaylığı sağlar.
Her belge müracaatı için istenen belgeler yalnızca bir defa firma tanımlaması için istenir; süresi geçerli olduğu sürece yeniden istenmez.
Ortalama 20 günde sonuçlanan belge müracaatlarının maksimum iki gün içinde sonuçlandırılması, revizyonların ise aynı gün tamamlanması öngörülür.
E-imza alan firmalar bütün işlemleri ofislerinden yapabilir, belge kapsamındaki ithalat ve ihracat işlemlerini anında izleyebilir.
Kapatma sırasında hammadde sarfiyat tablosu sistem tarafından gerçekleşen değerler üzerinden otomatik hazırlanır.
DIR Otomasyon Sistemi ile getirilen yenilikler
Sistem; tek GTİP, satır kodu, miktar/değer kontrolü, otomatik hesap ve belge takibi gibi yeniliklerle operasyon yükünü azaltır.
Tek GTİP Uygulaması
Belge yönetiminde sınıflandırma ve takip disiplinini artırır.
Satır Kodu
Belge numarasının yanında her ürün satırına ayrı takip kodu eklenir.
Madde Bazlı Takip
İthalat ve ihracat miktar/değer kontrolü kalem bazında yapılabilir.
Otomatik Hesap
Gümrük kapılarında elle yapılan hesapların sistem tarafından saniyeler içinde yapılması hedeflenir.
Teminat İadesi Kolaylığı
Kapatma ve beyanname teyit sorunları azaldıkça teminat iadesi süreci rahatlar.
Kapanış Kontrolü
Belge kapsamındaki işlemler takip edildiği için kapatma aşamasındaki zaman kaybı azalır.
Dahilde İşleme Rejimi hızlı soru-cevap
Operasyon ekiplerinin hızlı kontrol yapabilmesi için temel sorular kısa yanıtlarla toplandı.
DİİB kapsamında üretimin tamamı yan sanayiciye yaptırılabilir mi?
Hayır. Üretimin bir kısmı veya bir aşaması yan sanayiciye yaptırılabilir; ancak tamamı devredilemez.
Şartlı muafiyet sisteminde ithalatta vergi ödenir mi?
Vergiler tahsil edilmek yerine teminata bağlanır; ihracat sonrası şartlar sağlanırsa teminat iadesi gündeme gelir.
Eşdeğer eşya için hangi şart aranır?
Asgari 8’li bazda GTİP, ticari kalite ve teknik özellikler itibarıyla aynı kalite ve nitelik aranır.
Kapatma başvurusu ne zaman yapılmalıdır?
Belge süresi bitimini müteakip en geç 3 ay içinde hem DIR Otomasyon Sisteminde hem de manuel olarak ilgili İhracatçı Birliğine başvurulmalıdır.
Satır kodu neden yazılmalıdır?
Her kalemin miktar ve değer kontrolünün sistem tarafından yapılabilmesi için ithalat ve ihracat beyannamelerinde 11 karakterli satır kodu yazılmalıdır.
Dahilde İşleme dosyanızı kapatma aşamasına kadar izlenebilir kurgulayın
Bu rehber; DİİB kapsam, sistem, teminat, satır kodu, otomasyon ve kapatma süreçlerini ekip içinde aynı zeminde konuşabilmeniz için tasarlandı.