Gümrük Vergisinin dayanağı, 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkındaki Kanundur. Bu kanuna ekli Gümrük Tarife Cetvelinde, eşyaların kanuni gümrük vergisi oranları belirtilmiştir. Bakanlar Kuruluna Gümrük Giriş Tarife Cetvelindeki oranları sıfıra kadar indirme ve %50 sine kadar arttırma yetkisi verilmiştir. Ancak uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülüklerimiz saklıdır. Buna göre: Bakanlar Kurulu, uluslararası anlaşma hükümlerini de dikkate alarak her yıl İthalat Rejimi Kararı ekinde gümrük vergisi oranlarını belirlemektedir. Bu oranlar, AB, EFTA ve aramızda ikili anlaşmalar bulunan ülkelerden yapılacak ithalata göre ilgili sütunlarda kaydedilmiştir.

Türkiye ile Avrupa Birliği arasında oluşturulan Gümrük Birliğinin bir sonucu olarak bu ülkelerle aramızdaki ticarette, sanayi ürünleri üzerindeki gümrük vergileri tamamen kaldırılmıştır. Tarım ürünleri ise "Gümrük Birliği" anlaşmasının dışında tutulmuştur. Bununla beraber, işlenmiş tarım ürünlerinin sanayi payları üzerinden de vergi alınmaması kabul edilmiştir. Bu ürünlerde, sanayi payının vergi kapsamı dışında tutulabilmesi için, işlenmiş tarım ürünlerindeki tarım payı ile sanayi payının hesaplanması gerekmektedir. İşlenmiş tarım ürünlerinde, üründeki isabet eden tarım payı üzerinden "Tarım Payı Fonu" tahsil edilmektedir.

İthalatta eşyayı ithal edenler bu verginin yükümlüsüdür. Katma Değer Vergisini doğuran olay ithalatta gümrük yükümlülüğünün (vergi ödeme mükellefiyetinin) başlamasıdır. Katma Değer Vergisi oranları Kanunun verdiği azami ve asgari oranlar çerçevesinde Bakanlar Kurulu tarafından belirlenmektedir. Katma Değer Vergisi Kanunu, Gümrük Kanununa paralel olarak serbest dolaşıma girişte gümrük vergisinden istisna veya muaf tutulan hallerin büyük çoğunluğu için K.D.V. muafiyeti öngörmüştür. Benzer şekilde, gümrük vergisi tahsilatı söz konusu olmayan antrepo, transit, geçici ithalat ve dahilde işleme rejimleri için de K.D.V. muafiyeti sağlanmıştır.

Özel tüketim vergisinin dayanağı 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunudur. İthalatta söz konusu kanunun ekindeki listede yer alan eşyadan ithal edenler bu verginin yükümlüsüdür. Ö.T.V., K.D.V. gibi genel bir vergi değildir, sınırlı bazı eşya üzerine konulmuştur. Özel Tüketim Vergisine tabi eşya, IV liste halinde Ö.T.V. Kanununa eklenmiştir. Özel Tüketim Vergisi Kanunu, K.D.V. Kanununda olduğu gibi Gümrük Kanununa paralel olarak serbest dolaşıma girişte gümrük vergisinden istisna veya muaf tutulan hallerin büyük çoğunluğu için Ö.T.V. muafiyeti öngörmüştür.

Dış ticaretin ekonomik şartlara uygun olarak yürütülmesini sağlamak amacıyla Merkez Bankası nezdinde tesis edilmiştir. Para Kredi Kurulu Kararıyla, tarımsal girdilerin sübvansiyonu, üreticinin fiyat hareketlerinden korunması, ihracatın geliştirilmesi, ihracata dönük yatırımların finansmanı, ihracat sigortası gibi faaliyetlerin finansmanı için kullanılmaktadır. Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu Hakkında Karar gereğince, fon kesintisi öngörülen malın ihracat işlemlerinde, gümrük çıkış beyannamesinin açıldığı tarihteki fon esas alınarak belirlenir.