İhracatta Alınması Gereken Belgelerin Yetkili Kurumları
İhracat işlemlerinde hangi belgenin hangi kurumdan alınacağını; bakanlıklar, birlikler, odalar, kurumlar ve bankalar bazında sadeleştiren premium operasyon rehberi.
Dış Ticarette Başarı; Yalnızca mevzuatı bilmekle değil; değişen uygulamaları takip etmek, süreçleri doğru yönetmek ve karşılaşılabilecek riskleri önceden öngörebilmekle mümkündür. Bu nedenle sürekli öğrenme ve güncel bilgiye erişim, sektör profesyonelleri için bir tercih değil, zorunluluktur.
GumrukApp Kariyer Merkezi; Dış ticaret ve lojistik alanında kariyer hedefleyen öğrencilerden deneyimli yöneticilere kadar geniş bir kitleye hitap eden özel bir bilgi ve gelişim platformudur. Hazırlanan eğitim sunumları; ithalat, ihracat, gümrük, lojistik ve dış ticaret operasyonlarının temel ve ileri düzey konularını anlaşılır ve uygulanabilir bir bakış açısıyla ele almaktadır.
Sektörün gerçek ihtiyaçları dikkate alınarak oluşturulan bu içerikler, katılımcıların yalnızca bilgi sahibi olmalarını değil, aynı zamanda karşılaştıkları süreçleri daha bilinçli ve etkin şekilde yönetebilmelerini amaçlamaktadır.
GumrukApp Kariyer Merkezi; dış ticareti öğrenmek, mesleki yetkinliğini artırmak ve sektörde fark yaratmak isteyen herkes için güvenilir bir başvuru noktası olarak tasarlanmıştır.
Yasal Uyarı; Dış ticaret işlemleri, sürekli güncellenen mevzuat çerçevesinde yürütülen ve yüksek düzeyde dikkat gerektiren süreçlerdir. Olası risklerin en aza indirilmesi ve işlemlerin doğru şekilde yönetilebilmesi için, alanında uzman kişi ve kuruluşlardan profesyonel destek alınması tavsiye edilmektedir. GumrukApp'te yer alan “Kariyer Okulu” içerikleri eğitici bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, genel nitelikte bilgi ve değerlendirmeler içermektedir. Mevzuatta meydana gelebilecek değişiklikler, idari uygulamalardaki farklılıklar veya içeriklerin kullanımından kaynaklanabilecek sonuçlar nedeniyle Hangar Ar-Ge Hizmetleri ve Dış Ticaret Anonim Şirketi herhangi bir hukuki, mali veya idari sorumluluk kabul etmemektedir. Kesin işlem tesis edilmeden önce güncel mevzuatın incelenmesi ve uzman görüşüne başvurulması önerilir.
Bakanlıklar
Dış ticaret, gümrük, maliye, tarım, sağlık, savunma, çevre ve kültür alanlarında belge düzenlenebilir.
Tarım Belgeleri
Bitki sağlık, hayvansal ürün, gübre, tohum, su ürünleri, yem ve veteriner ürünleri belgeleri.
Gümrük Belgeleri
Gümrük beyannamesi, bedelsiz ihracat, OKSB ve döviz beyan tutanağı.
İhracatçı Birlikleri
Kayda bağlı, konsinye, kredili, takas, kota ve nihai kullanım belgeleri.
Odalar ve Borsalar
Menşe şahadetnamesi, A.TR, EUR.1, Form A, ekspertiz raporu, ATA Karnesi ve borsa tescil.
Bankalar
Transit ticaret ve döviz alım belgesi gibi finansal işlem belgeleri.
İhracat belgesi, ürün ve yetkili kurum eşleşmesiyle doğru hazırlanır
İhracatta doğru belge kadar, belgenin doğru kurumdan alınması da kritiktir.
Aynı ihracat dosyasında menşe, sağlık, gümrük, birlik kaydı, kota, nihai kullanım, helal veya radyasyon belgesi gibi farklı kurumlara bağlı belgeler birlikte gerekebilir.
AB Global 2026 Belge ve Kurumlar Bülteni
Sunudaki kurum-belge yapısının ana grupları
İhracat dosyasında kurumlar ürün türüne, işlem türüne ve belge amacına göre ayrılır.
Ana Kamu Kurumu
Dış Ticaret, Gümrük, Maliye, Tarım ve Köy İşleri başlıkları.
Özel Ürün Kurumu
Sağlık, Savunma, Orman, Çevre, Kültür, Valilik, TAEK, Müftülük ve diğerleri.
Oda/Borsa Belgesi
Menşe, A.TR, EUR.1, Form A, ATA Karnesi ve benzeri belgeler.
Banka Belgesi
Transit ticaret ve döviz alım belgesi.
Dış Ticaret, Gümrük, Maliye ve Tarım belgeleri
Sunudaki ilk kurum-belge tablosu görsel olarak seeder içine eklendi.
Bu bölüm, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Gümrük Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı ve Tarım ve Köy İşleri Bakanlığına bağlı belge ve izinleri toplu olarak gösterir.
DİİB, HİİB, standart kontrol belgesi, ticari kiralama, gümrük beyannamesi, bedelsiz ihracat, onaylı özel fatura, bitki sağlık sertifikası, hayvansal ürün sağlık sertifikası, gübre, tohum, su ürünleri, yem ve veteriner ürünleri gibi başlıklar bu alandadır.
- Dış Ticaret Müsteşarlığı belge/izinleri.
- Gümrük Müsteşarlığı işlem belgeleri.
- Maliye Bakanlığı özel fatura süreci.
- Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı ürün belgeleri.
Dış ticaret, gümrük, maliye ve tarım kurumları
Sunudaki ilk belge grubu kısa kurum kartlarına ayrıldı.
Dış Ticaret Müsteşarlığı
Dahilde İşleme İzin Belgesi, Hariçte İşleme İzin Belgesi, Standart Kontrol Belgesi ve Ticari Kiralama belgeleriyle ilişkilendirilmiştir.
Gümrük Müsteşarlığı
Gümrük Beyannamesi, Bedelsiz İhracat, Onaylanmış Kişi Statü Belgesi ve Döviz Beyan Tutanağı başlıklarıyla ilişkilendirilmiştir.
Maliye Bakanlığı
Onaylı Özel Fatura belgesiyle ilişkilendirilmiştir.
Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı
Bitki sağlık, hayvansal ürün sağlık, gübre, tohum, su ürünleri, yarış atı, yem, zirai mücadele, veteriner ilacı, doğal çiçek soğanı, damızlık hayvan ve doğa mantarı ihracatı belgeleriyle ilişkilidir.
Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı kapsamındaki ihracat belgeleri
Tarım, hayvansal ürün ve canlı hayvan/bitki kökenli ürünlerde kurum kontrolü kritik hale gelir.
Bitki Sağlık / Orijin
Uluslararası Orijin ve Bitki Sağlık Sertifikası.
Hayvansal Ürün Sağlık
Hayvansal ürünlerle ilgili sağlık sertifikası.
Gübre ve Tohum
Gübre ihracatı ve tohum ihracatı işlemleri.
Su Ürünleri
Su ürünleri ihracatı için gerekli belgeler.
Yarış Atları / Damızlık Hayvan
Yarış atları ve damızlık büyük/küçük baş hayvan ihracatı.
Veteriner / Zirai Mücadele
Veteriner ilaçları ile zirai mücadele ilaç ve aletleri ihracatı.
Doğal Çiçek Soğanı
Doğal çiçek soğanları ihracatı.
Doğa Mantarı
Doğa mantarı ihracatı.
Yem
Yem ihracatı işlemleri.
Sağlık, savunma, çevre, kültür, birlikler, odalar ve bankalar
Sunudaki ikinci kurum-belge tablosu görsel olarak seeder içine eklendi.
Bu bölüm, ürün niteliğine göre farklı kurumlara bağlanan ihracat belgelerini gösterir.
Sağlık Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Orman Bakanlığı, Çevre Bakanlığı, Kültür Bakanlığı, Valilikler, İhracatçı Birlikleri, Odalar/Borsalar, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Müftülükler ve bankalar bu tabloda yer alır.
- Özel ürün grupları için bakanlık izinleri.
- İhracatçı Birlikleri kayıt ve işlem belgeleri.
- Odalar ve borsalar tarafından verilen ticari belgeler.
- TAEK, Müftülük ve banka belgeleri.
Sağlık, savunma, orman, çevre, kültür ve valilik belgeleri
Bazı ürünlerde ihracat için özel kamu kurumlarından belge veya izin gerekir.
Sağlık Bakanlığı
Afyon ve haşhaş kellesi ihracatı ile uyuşturucu maddelerin ihracatı başlıklarında yetkilidir.
Milli Savunma Bakanlığı
Harp, silah ve mühimmat ihracatı işlemleriyle ilişkilendirilmiştir.
Orman Bakanlığı
Av hayvanları ihracatı başlığında yetkili kurum olarak verilmiştir.
Çevre Bakanlığı
Tehlikeli atıkların ihracatı için yetkili kurum olarak listelenmiştir.
Kültür Bakanlığı
Halı ekspertiz raporu ve antika hediyelik eşya işlemleriyle ilişkilendirilmiştir.
Valilikler
Sınır Ticaret Merkezi uygunluk belgesi için yetkili kurum olarak verilmiştir.
İhracatçı Birlikleri hangi işlemlerde devreye girer?
İhracatçı Birlikleri özellikle özel ihracat türleri ve kayda bağlı işlemlerde önemlidir.
Kayda Bağlı İhracat
Kayda bağlı ihracat işlemleri.
Konsinye İhracat
Konsinye ihracat işlemleri.
Kredili İhracat
Kredili ihracat başvuruları.
Takas / Bağlı Muamele
Takas veya bağlı muamele işlemleri.
Kotaya Tabi Ürünler
Kotaya tabi ürünlerin ihracatı.
Nihai Kullanım Sertifikası
Nihai kullanım sertifikası işlemleri.
Sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi ve ticaret odaları ile ticaret borsaları
Menşe, dolaşım ve ticari nitelikli belgelerin önemli bir bölümü odalar ve borsalarla ilişkilidir.
Menşe Şahadetnamesi
Eşyanın menşeini gösteren belgedir.
A.TR Belgesi
Türkiye-AB Gümrük Birliği kapsamındaki dolaşım belgesi.
EUR.1 Belgesi
Tercihli ticarette kullanılan dolaşım/menşe bağlantılı belge.
İşlenmiş Lületaşı İhracatı
İşlenmiş lületaşı ihracatı işlemleri.
Borsa Tescil Beyannamesi
Ticaret borsalarıyla bağlantılı tescil belgesi.
GSP Formu / Form A
Genelleştirilmiş tercihler sistemi kapsamında kullanılan belge.
Ekspertiz Raporu
Eşya veya ürün niteliğine göre ekspertiz belgesi.
ATA Karneleri
Geçici ihracat/ithalat işlemlerinde kullanılan uluslararası gümrük belgesi.
Özel kurumlar ve finansal işlem belgeleri
Bazı belgeler özel kurumlar veya bankalar üzerinden yürütülür.
T. Şeker Fabrikaları Müdürlüğü
Şeker ihracatı işlemleri.
Türkiye Atom Enerjisi Kurumu
Radyasyon analiz belgesi, Ari Belgesi / Sarı Belgesi.
Müftülükler
Helal Belgesi işlemleri.
Bankalar
Transit ticaret ve döviz alım belgesi işlemleri.
Belge-kurum eşleşmesi nasıl yönetilmeli?
İhracatta belge ihtiyacı ürün, ülke, alıcı, ödeme şekli ve ihracat türüne göre belirlenir.
İhracat dosyasında önce ürünün niteliği, GTİP’i, hedef ülke, alıcı talebi, ödeme şekli ve ihracat türü belirlenmelidir.
Ardından gümrük, menşe, sağlık, tarım, çevre, savunma, kültür, birlik kaydı, kota, nihai kullanım veya finansal belge gerekip gerekmediği kontrol edilir.
Yetkili kurum yanlış seçilirse belge alınsa bile beyan, sevkiyat veya ülkeye giriş aşamasında sorun çıkabilir.
- Ürün niteliği ve GTİP belirlenir.
- Hedef ülke ve alıcı belge talebi kontrol edilir.
- Yetkili kurum ve belge türü eşleştirilir.
İhracat belge dosyası nasıl kontrol edilmeli?
Belge ihtiyacı, ürün ve işlem türü üzerinden kurumlara dağıtılarak takip edilmelidir.
Ürünü ve GTİP’i belirle
Ürün tarım, sağlık, savunma, çevre, kültür, radyasyon veya helal kapsamına girebilir.
İhracat türünü seç
Kayda bağlı, konsinye, kredili, takas, kota veya nihai kullanım ihtimali kontrol edilir.
Gümrük ve dolaşım belgelerini belirle
Gümrük beyannamesi, menşe, A.TR, EUR.1, Form A veya ATA Karnesi gerekliliği incelenir.
Ürün bazlı izinleri kontrol et
Tarım, sağlık, savunma, çevre, kültür veya valilik belgeleri gerekiyorsa kurum başvurusu planlanır.
Birlik, oda ve banka süreçlerini tamamla
İhracatçı Birlikleri, odalar/borsalar ve bankalardan alınacak belgeler takip edilir.
Belge geçerlilik ve uyum kontrolü yap
Belge tarihi, eşya bilgisi, alıcı/ülke bilgisi ve beyanname ile uyum birlikte kontrol edilir.
Aynı ihracat dosyasında birden fazla kurum belgesi gerekebilir
Örneğin tarım ürünü ihracatında hem Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı belgesi hem menşe/dolaşım belgesi hem de İhracatçı Birliği kaydı gerekebilir. Bu nedenle tek kurum kontrolü yeterli değildir; ürün, ülke, işlem türü ve alıcı talebi birlikte değerlendirilmelidir.
İhracat belgeleri ve yetkili kurumları hakkında kısa cevaplar
Operasyon ekibinin hızlı karar verebilmesi için kısa soru-cevap özeti.
Dahilde İşleme İzin Belgesi hangi kurumla ilişkilidir?
Sunuda Dış Ticaret Müsteşarlığı altında verilmiştir.
Gümrük Beyannamesi hangi kurumla ilişkilidir?
Sunuda Gümrük Müsteşarlığı altında verilmiştir.
Onaylı Özel Fatura hangi kurumla ilişkilidir?
Sunuda Maliye Bakanlığı altında verilmiştir.
Bitki Sağlık Sertifikası hangi kurumla ilişkilidir?
Sunuda Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı altında verilmiştir.
Afyon ve haşhaş kellesi ihracatı hangi kurumla ilişkilidir?
Sunuda Sağlık Bakanlığı altında verilmiştir.
Harp, silah ve mühimmat ihracatı hangi kurumla ilişkilidir?
Sunuda Milli Savunma Bakanlığı altında verilmiştir.
Kayda bağlı ihracat hangi kurumla ilişkilidir?
Sunuda İhracatçı Birlikleri altında verilmiştir.
Menşe Şahadetnamesi, A.TR ve EUR.1 hangi kurumlarla ilişkilidir?
Sunuda sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi ve ticaret odaları ile ticaret borsaları altında verilmiştir.
Helal Belgesi hangi kurumla ilişkilidir?
Sunuda Müftülükler altında verilmiştir.
Transit ticaret ve döviz alım belgesi hangi kurumla ilişkilidir?
Sunuda bankalar altında verilmiştir.
İhracat dosyasını kapatmadan önce ürün, belge ve yetkili kurum eşleşmesini doğrulayın
Bu rehber; ihracatta alınması gereken belgelerin yetkili kurumlarını bakanlıklar, birlikler, odalar, borsalar, özel kurumlar ve bankalar bazında tek dokümanda toplar.