Genel olarak Serbest Bölgeler bir ülkenin siyasi sınırları içinde yer almakla birlikte ithalat ve ihracat açısından Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen, ülkede geçerli olan ticari, mali ve iktisadi alanlara yönelik hukuki ve idari düzenlemelerinin tamamen veya kısmen uygulanmadığı veya farklı uygulandığı, ekonomik açıdan teşvik edilen yerler olarak tanımlanabilir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca "Serbest Bölgeler" Türkiye Gümrük Bölgesi'nin parçaları olmakla beraber; serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin uygulanması bakımından, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen; serbest dolaşımdaki eşyanın, bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerler olarak tanımlanmıştır. 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu uyarınca "Serbest Bölgeler", Türkiye Gümrük Bölgesinin parçaları olmakla beraber; serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin ve kambiyo mevzuatının uygulanması bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen ve serbest dolaşımdaki eşyanın bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerler olarak tanımlanmıştır.

Alım-satım faaliyetlerinde de yurtdışına satış esas olup, hammadde, ara malı ve yatırım malları öncelikli olmak üzere yurtiçine satışa da belli oranlarda izin verilebilir. Müracaat konusu faaliyetin insan sağlığı ve çevre açısından zarar verici mahiyette olmaması; Genel Müdürlükçe belirlenecek hassas ürünleri kapsamaması ve yurtiçi piyasada yıkıcı ve haksız rekabete ortam sağlayıcı vasıfta olmaması nitelikleri aranır. Faaliyetin; belli kapasitede istihdam yaratacak nitelikte olması, doğrudan yabancı yatırım niteliğinde olması, yeni ve/veya yüksek teknoloji içermesi, uluslararası ticareti destekleyecek bir hizmet mahiyetinde olması ve serbest bölgedeki sektörel ihtisaslaşma ve kümelenmeyle uyumlu olması hususları göz önünde bulundurulur.

Ön Statü Belgesi, serbest bölgelere yurtdışından getirilen veya yurtiçinden ihracat rejimine tabi tutularak konulan eşyanın serbest dolaşım statüsünü göstermek bakımından düzenlenen bir belgedir. Eşyanın serbest dolaşımda bulunması halinde söz konusu belgeye eşyanın serbest dolaşımda olduğu belirtilir. Serbest dolaşımda olmayan bir eşyanın da bu durumu Ön Statü Belgesinde belirtilir. Serbest bölgede bulunan eşyanın daha sonraki işlemlerinde bu eşyaya ilişkin Ön Statü belgesinin bulunmaması halinde bu eşya serbest dolaşımda olmayan eşya olarak kabul edilir. Ancak, serbest dolaşımda olan eşyanın ihracına bağlı bir ticaret politikası önlemi veya gümrük vergisi bulunması halinde, bu eşya bu kez serbest dolaşımda bulunan eşya olarak kabul edilir. Serbest bölge işlem formu ile serbest bölgeye giriş yapan Serbest Dolaşımda bulunan veya üçüncü ülke menşeli eşya için, bölgeye giriş aşamasında ön statü Belgesi düzenlenir.

Hem Üretim Hem de 06.02.2004 Tarihinden Sonra Alım Satım Ruhsatı Alan Kullanıcılar Tarafından Gerçekleştirilen Mal Hareketlerine İlişkin Özel Hesap Ücreti Uygulaması Nasıldır? Üretim ruhsatı kapsamında Türkiye'den veya yurtdışından getirdiği mallardan ürettiği ürünlerini kendi bünyesinde bulunan alım satım ruhsatı kapsamına devretmesi ve alım satım ruhsatı kapsamında yurt içine satması halinde, yurtiçine satılan malların FOB değerleri üzerinden binde 9 oranında Özel Hesap Ücreti alınır. Alım satım ruhsatı kapsamında binde 1 oranında ücret ödemeden yurtdışından getirdiği malı, kendi bünyesinde bulunan üretim ruhsatı kapsamına devretmesi halinde, bu malların CIF değeri üzerinden binde 1 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.

Hem Üretim Hem de 06.02.2004 Tarihinden Sonra Alım Satım Ruhsatı Alan Kullanıcılar Tarafından Gerçekleştirilen Mal Hareketlerine İlişkin Özel Hesap Ücreti Uygulaması Nasıldır? Üretim ruhsatı kapsamında Türkiye'den veya yurtdışından getirdiği mallardan ürettiği ürünlerini kendi bünyesinde bulunan alım satım ruhsatı kapsamına devretmesi ve alım satım ruhsatı kapsamında yurt içine satması halinde, yurtiçine satılan malların FOB değerleri üzerinden binde 9 oranında Özel Hesap Ücreti alınır. Alım satım ruhsatı kapsamında binde 1 oranında ücret ödemeden yurtdışından getirdiği malı, kendi bünyesinde bulunan üretim ruhsatı kapsamına devretmesi halinde, bu malların CIF değeri üzerinden binde 1 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.

Serbest Bölgede Faaliyet Gösteren Bir İhracatçıya İhraç Kaydıyla Yapılan Mal Teslimleri, % 85 Oranının Tespitinde Dikkate Alınır mı? Serbest bölgede üretim faaliyetinde bulunan üretici firmaların ürünlerini, aynı veya başka bir serbest bölgede faaliyette bulunan ihracatçılara, yurtdışına satılması kaydıyla teslim etmeleri de yurtdışına satış olarak değerlendirilecektir. Söz konusu malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde ihraç edilmesi zorunludur. Bu sürede ihraç edilmemesi halinde, bu mallara ilişkin yurtdışı satış gerçekleşmemiş olarak değerlendirilecektir. İşlenmek üzere yurtdışından getirilen veya fason imalat kapsamında yurtiçinden getirilen malların yurtdışına teslimi, % 85 oranının tespitinde dikkate alınır mı?

Paketleme ve Ambalajlama Amacıyla Bölgeye Getirilen Malların Yurtdışına Teslimi, % 85 Oranının Tespitinde Dikkate Alınır mı? Serbest bölge dışında üretilerek bölgeye getirilen ve bölgede sadece paketleme ve ambalajlama gibi bir takım işlemlere tabi tutulan ürünlerin daha sonra serbest bölgeden yurtdışına ihraç edilmesinde, ürün esas olarak bölge içinde üretilmediğinden, söz konusu ürünle ilgili olarak istisna hükümleri uygulanmayacaktır. Serbest Bölgelerde Üretilen Ürünlerin Bir Kısmının Veya Tamamının Sonraki Yıllarda Satılması Durumunda İstisnadan Nasıl Faydalanılır?

Serbest Bölgelerde Faaliyet Gösteren Firmalara Türkiye'de Yerleşik Firmalarca Verilen Hizmetlerin Katma Değer Vergisi Karşısındaki Durumu Nedir? Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 17/4-(ı) maddesine göre serbest bölgelerde verilen hizmetler katma değer vergisinden müstesnadır. İdare, şu ana kadar mukteza bazında konu ile ilgili görüş vermiş olup, muktezalardaki ortak asgari şartlar; istisnanın uygulanabilmesi için hizmetin serbest bölgede faaliyet gösterenlere fiilen serbest bölgede verilmiş olması ve hizmetten serbest bölgede faydalanılması gerektiği yönündedir.

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nun 6. maddesinin son fıkrası uyarınca, işleticiler ve kullanıcılar yatırım ve üretim safhalarında Bakanlar Kurulunca belirlenecek vergi dışı teşviklerden yararlandırılabilmektedir. Prensip olarak teşvik mevzuatının serbest bölgelerde uygulanamayacağına dair herhangi bir düzenleme bulunmamakla birlikte, pratikte ilgili mevzuat kapsamında sağlanan destek unsurlarının birçoğundan halihazırda serbest bölgelerde yararlanılıyor olması sebebiyle; serbest bölgede faaliyet gösteren kurumların, yatırımlarını genellikle teşvik belgesine bağlamadıkları görülmektedir. Öte yandan serbest bölgede faaliyet gösteren birçok kurum, özellikle Ar-Ge faaliyetlerine tanınan bazı destek unsurlarından faydalanmaktadır.